VIII SA/Wa 507/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Anita Sałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg.akt VIII SA/Wa 507/07 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją- znak [...], z dnia [...] Wojewoda Mazowiecki, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku- Kodeks postępowania administracyjnego( j.t. DZ.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z póź. zmianami), dalej jako k.p.a., w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku O ewidencji ludności i dowodach osobistych ( j.t. DZ.U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 z póź. zmianami), dalej jako ustawa, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez K.W., od decyzji z dnia [...], wydanej przez Prezydenta Miasta R., orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w R. ul. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił, że decyzją z dnia [...], wydaną przez Prezydenta Miasta R. orzeczono o wymeldowaniu K.W. z pobytu stałego w R. ul. [...]. Z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego wystąpiła S.W. podając, że były mąż nie mieszka pod powyższym adresem, lecz wraz z konkubiną i ich wspólnym dzieckiem w R. przy ulicy [...], bądź też w siedzibie swojej firmy " C. -- przy [...]. Lokal nr 2 przy ulicy [...] w R. został przydzielony K.W. decyzją nr 107/87 z dnia 6 lipca 1987 roku, wydaną przez Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z 10 października 2006 roku- syg. akt I C 731/05 małżeństwo K.i S. W. zostało rozwiązane przez rozwód z winy K.W. Z pisma Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w R. z dnia 7 marca 2007 roku wynika, że K.W. pismem z dnia 24 stycznia 2006 roku zrzekł się prawa do przedmiotowego lokalu, podając, że nie mieszka w nim od 1997 roku. W związku z tym oświadczeniem, w dniu 9 marca 2006 roku została wydana ostateczna decyzja nr RAG - 272/06 w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ulicy [...]. W toku postępowania K.W. przyznał, że nie mieszka w przedmiotowym lokalu od grudnia 2005 roku. W świetle dokonanych ustaleń organ I Instancji uznał, że spełniona została przesłanka wynikająca z art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i orzekł o wymeldowaniu K.W. z pobytu stałego w R. ul. [...]. Od decyzji organu I Instancji odwołał się K.W., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jego zdaniem organ I Instancji nie zbadał, czy skarżący opuścił mieszkanie bez zamiaru powrotu do niego oraz czy uczynił to dobrowolnie. W postępowaniu przed organem I Instancji nie przesłuchano żadnych świadków na te okoliczności, nie pouczono też skarżącego o możliwości zgłaszania dowodów z zeznań świadków. Tym samym zdaniem skarżącego organ I Instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego - art. 6, art. 7, art. 8, art.9, art. 10 § 1, art.77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według skarżącego organ I Instancji oparł swoje orzeczenie jedynie na wyjaśnieniach byłej żony, odmawiając wiary twierdzeniom skarżącego, który podnosił, że wyprowadził się z lokalu z powodu ostrego konfliktu z byłą żoną, ponadto organ nie wziął pod uwagę, że jego była żona wymieniła zamki w drzwiach, co może świadczyć, że nie był wpuszczany do domu. Zdaniem organu odwoławczego stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż trzy miesiące jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy zgodnie z art.15 ust. 2 ustawy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania. Zdaniem organu odwoławczego przesłanka wymeldowania w stosunku do K.W.została spełniona. Dowodem na to są wyjaśnienia skarżącego, że od grudnia 2005 roku nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Nadto skarżący złożył oświadczenie w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, że w przedmiotowym lokalu nie mieszka już od 1997 roku. Skarżący po opuszczeniu lokalu nie podjął żadnych kroków prawnych celem odzyskania prawa do przebywania w nim. W ocenie organu odwoławczego K.W. pragnie utrzymać fikcyjny meldunek w lokalu nr [...], nie zamieszkując w nim, co pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem meldunkowym określonym w art. 1 ust. 2 ustawy. Decyzja została oparta na pełnym i kompletnym materiale dowodowym. Skargę na decyzje organu odwoławczego wniósł K.W. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż w przedmiotowej sprawie spełniona została jedynie jedna z przesłanek zobowiązujących do wymeldowania - doszło do opuszczenia lokalu, jednakże opuszczenie to nie było dobrowolne, lecz spowodowane oskarżeniem byłej żony o molestowanie. W takiej sytuacji skarżący zmuszony był opuścić lokal, a następnie wobec wymiany zamków do drzwi lokalu został pozbawiony możliwości powrócenia do lokalu. Z tego też względu wnosił on o : a) uchylenie zaskarżonej decyzji; b) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów. Zdaniem skarżącego nie można podzielić stanowiska organu, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kilkunastu miesięcy i dalsze jego zameldowanie pod tym adresem byłoby tolerowaniem fikcji meldunkowej. Z takim stanowiskiem organów administracji publicznej, zdaniem skarżącego nie można się zgodzić, gdyż są one sprzeczne z orzecznictwem, w którym stwierdzono, iż sam fakt braku podjęcia prawnych możliwości przywrócenia prawa do przebywania w lokalu nie decyduje o dobrowolnym lub przymusowym charakterze opuszczenia tego lokalu. Ocenę tego charakteru można wyprowadzić wyłącznie na podstawie analizy wszystkich okoliczności i dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2003 roku- syg. akt SA/Bk 138/2003). Zdaniem skarżącego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art.15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz jest dobrowolne. Dlatego w niniejszym postępowaniu organy winny ustalić czy skarżący opuścił mieszkanie bez zamiaru powrotu do niego oraz czy uczynił to dobrowolnie. W jego ocenie te okoliczności nie zostały zbadane dostatecznie, a w każdym razie wywiedziona ocena materiału dowodowego nie pozwalała na wyprowadzenie wniosków zaprezentowanych w decyzjach organów administracji publicznej. Nadto jego zdaniem organy administracji publicznej oparły swoje orzeczenie jedynie na wyjaśnieniach jego byłej żony, odmawiając wiary jego twierdzeniom. Organy nie uwzględniły okoliczności faktycznych dotyczących wymiany zamków przez S.W. i nie wpuszczania go do lokalu. Bogaty materiał dowodowy w tym zakresie znajduje się w aktach sprawy rozwodowej i organy powinny przeprowadzić dowód z tych akt. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W uzupełnieniu organ podnosił, że z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w R., w sprawie I C 731/05 orzekającego o rozwiązaniu związku małżeńskiego K. i S. W. przez rozwód wynika, że skarżący od 2001 roku jest związany z inną kobietą z którą mieszka i ma dziecko w wieku czterech lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga K.W. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U. nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej nie może zostać przeprowadzona przez Sąd dowolnie, a w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może, bowiem eliminować potrzebę ustalania zaistnienia innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej wojewódzkich sądów administracyjnych. W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji ( i postępowania, które ją poprzedziło) z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Dopiero po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta nieważnością, sąd administracyjny może przystąpić do badania ewentualnego istnienia pozostałych wad orzeczenia. W następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny powinien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art.145 § 1 pkt 1 lit. b i c). W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały dostatecznie wyjaśnione, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy [ por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1981 roku, SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz.7]. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że zaskarżona decyzja nie została poprzedzona postępowaniem, które w sposób jednoznaczny odpowiedziałoby, co do czasu i charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego { np. wyrok z 14 maja 2001 roku, syg. akt V SA 1496/00, pub. LEX 54454 } pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów {art. 10 ust.1 w związku z art.6 ust.1 ustawy oraz art. 25 kodeksu cywilnego}. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby, to miejsce gdzie dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania{ odzież, żywność, meble}, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce w pobliżu którego stara się zameldowany koncentrować miejsce nauki, pracy, robienia zakupów, korzystania z usług, opieki medycznej. O stosownym opuszczeniu lokalu będziemy mogli mówić wtedy gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal w którym był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Ustalenia faktyczne organów w tym zakresie, w ocenie Sądu są dowolne, nie uwzględniające całości materiału dowodowego, czym organy naruszyły przepisy art. 7 i art.77 § 1, art. 80 k.p.a. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art.80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści [ wyrok NSA z 7 kwietnia 2001 roku NSA, I SA 1768/99, LEX 54171]. W niniejszej sprawie, w toku postępowania strony podają różne daty opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego. Z tym, że skarżący twierdzi, że do opuszczenia lokalu doszło w wyniku zmiany zamków przez jego byłą żonę. W takiej sytuacji organ winien szczególnie wnikliwie ocenić zgromadzony materiał dowodowy, w tym bogaty materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy rozwodowej stron, co do opuszczenia lokalu przez skarżącego i czy opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny. Fakt złożenia oświadczenia przez skarżącego Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o tym, że w przedmiotowym lokalu nie mieszka od 1997 roku winien być oceniany w całokształcie materiału dowodowego. Poczynione ustalenia i ocena materiału dowodowego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu, które winno spełniać wymogi stawiane przez art.107 § 3 k.p.a. Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art.107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej - do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie wiąże się z realizacją zasady przekonywania sformułowanej w ar.11 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje, czy skarżący ma jakieś rzeczy osobiste w lokalu przy ulicy [...], czy posiada klucze do tego mieszkania ( w protokole kontroli z dnia 3 marca 2006 roku S.W. oświadczyła, że takie klucze posiada). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien organ poczynić ustalenia faktyczne na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dowodów zgromadzonych w postępowaniu w sprawie I C 731/05 Sądu Okręgowego w R., co pozwoli odpowiedzieć czy i kiedy przedmiotowy lokal opuścił skarżący oraz czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. Ustalenia te powinny znaleźć odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu, które będzie spełniało wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Dopiero na tle prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych, będzie można prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego w zakresie wymeldowania danej osoby z pobytu stałego. Z tych też względów biorąc za podstawę art.145 § 1 pkt 1 litc) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art.200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono kosztach postępowania sądowego.