VIII SA/Wa 512/20

WyrokWSA w Warszawie2020-10-14

Skład orzekający: Renata Nawrot, Cezary Kosterna, Leszek Kobylski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje synowi sprawującemu opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, jeśli ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona (matka skarżącego) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje synowi sprawującemu opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, jeśli ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obowiązek opieki spoczywa w pierwszej kolejności na współmałżonku, a prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla innych krewnych aktualizuje się tylko wtedy, gdy współmałżonek nie jest w stanie sprawować opieki z przyczyn obiektywnych, niezależnych od jego woli, co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane.
Stan faktyczny
Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim z jego matką, która nie posiadała orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i była w stanie sprawować opiekę nad mężem, a także że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie wykluczał możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów postępowania administracyjnego, kwestionując ocenę stanu zdrowia matki i zakresu opieki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi N. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]maja 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt, organ I instancji) z [...]marca 2020 r., nr [...], odmawiającą N. G. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem L. G.. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: W dniu [...]października 2019 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem L. G. legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...]grudnia 2017 r. zaliczającym go na stałe do [...] stopnia niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...]grudnia 2017 r., a niepełnosprawność istnieje od [...]-go roku życia. W orzeczeniu wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Liczący lat [...]L.G. zamieszkuje wspólnie z żoną J. (lat [...]), synem R. (lat [...]) oraz wnioskodawcą (lat [...]). Jest osobą poruszającą się samodzielnie, samodzielnie wykonuje poranną toaletę, samodzielnie przyjmuje leki, samodzielnie także przygotowuje sobie posiłki. J. G. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ma ustalone prawo do emerytury. Ze złożonego przez nią oświadczenia wynika, że nie może opiekować się mężem, ponieważ jest po operacji [...] oraz [...]. Oświadcza jednak, że to ona zajmuje się gospodarstwem domowym. Dla całej rodziny wykonuje takie czynności jak gotowanie, pranie, sprzątanie. W cięższych pracach domowych potrzebuje pomocy wnioskodawcy. Z kolei R.G., po wypadku samochodowym, w którym doznał [...]ostatnie pół roku przebywał na zwolnieniu lekarskim i sam wymagał opieki. L. G. posiada także córkę M. N., która mieszka w [...]; jest mężatką, zajmującą się dziećmi i domem. Według twierdzeń wnioskodawcy, sprawowanie opieki nad ojcem uniemożliwia mu podjęcie pracy, gdyż jak twierdzi ojciec może zasłabnąć w każdej chwili. Opieka ta polega na przygotowywaniu i podawaniu leków, przyrządzaniu posiłków, pomocy w ubieraniu się, sprzątaniu domu, towarzyszeniu w wizytach u lekarza. Wszystkie te czynności są uzależnione od samopoczucia ojca. W tak ustalonym stanie faktycznym decyzją z [...]marca 2020 r., nr [...] Wójt, działając na podstawie art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 60 ze zm., dalej: u.ś.r.), odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad ojcem. Według organu I instancji zakres pomocy sprawowanej przez skarżącego na rzecz ojca nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Szereg czynności L.G. wykonuje samodzielnie. Wielokrotna nieobecność strony podczas wizyt pracownika socjalnego sugerowała, że skarżący nie sprawuje stałej, długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ojca. Drugi powód odmowy przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego znalazł podstawę w treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., według którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolejną przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był fakt, że niepełnosprawność L. G. powstała po [...]. roku życia. Zdaniem organu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 nie skutkował utratą mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b u.ś.r. Dlatego organ I instancji uznał, że obowiązuje on w niezmienionym brzmieniu. Końcowo organ I instancji ustalił, że skarżący decyzją z [...]listopada 2018 r., nr [...], miał ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wpłynął do organu I instancji 14 października 2019 r. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odwołaniu od decyzji Wójta skarżący zarzucił naruszenie: - art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez osobę skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, - art. 17 ust. 5 pkt 1b w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, - art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność L. G. umożliwia mu samodzielną egzystencję i nie potrzebuje w tym zakresie pomocy osób trzecich, - art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnego nie jest uprawniony do ubiegania się oświadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad nim, pomimo że zobowiązani w pierwszej kolejności krewni w linii prostej niepełnosprawnego nie są w stanie takiej opieki sprawować, - art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez błędną wykładnię z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przywołany przepis został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności; - art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art.80 k.p.a. w zw. z art. 107 5 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że niepełnosprawność L. G. umożliwia mu samodzielną egzystencję oraz, że jego żona pomimo że jest schorowana i sama wymaga opieki może się nim opiekować. Wskazaną na wstępie decyzją z [...]maja 2020 r. SKO, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 t.j. dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium, po uzupełnieniu materiału dowodowego, wyjaśniło, że niezasadna była orzeczona przez organ I instancji odmowa przyznania skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że niepełnosprawność jego ojca powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy zgodził się jednak z Wójtem co do tego, że obowiązek alimentacyjny matki skarżącego wyprzedza jego obowiązek alimentacyjny, zatem to na niej w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad niepełnosprawnym. Powołując art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. wyjaśniono, że jedyną okolicznością wskazaną w ustawie wyłączającą obowiązek alimentacyjny żony jest posiadanie [...] stopnia niepełnosprawności przez J. G., którego jednak w sprawie niniejszej brak. Kolegium przyznało rację organowi I instancji także w zakresie w jakim wywiódł, że charakter sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem, nie wyklucza podjęcia przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia. Jak ustalono, ojciec skarżącego porusza się samodzielnie po mieszkaniu, jak również poza domem, nie jest osobą leżącą i samodzielnie wykonuje szereg czynności życiowych, a jego żona zajmuje się gospodarstwem domowym dla całej rodziny tj. gotuje, sprząta, pierze. Pomocy skarżącego potrzebuje jedynie przy wykonywaniu cięższych prac takich jak np. znoszenie węgla, malowanie mieszkania, zawiezienie do lekarza. Mając to na uwadze organ odwoławczy ocenił, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki ma charakter doraźny i sporadyczny oraz, że nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia. W świetle powyższych ustaleń Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa w zakresie, w jakim stanowi o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu nie spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., bowiem osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności. Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Zarzucił naruszenie: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. poprzez niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnego nie jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nim, pomimo, że zobowiązana w pierwszej kolejności żona L. G., z uwagi na swój stan zdrowia, nie jest w stanie takiej opieki sprawować; 2. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięcie zaświadczenia lekarskiego z dnia [...]kwietnia 2020 r. i niezasadne uznanie, naruszające zasadę praworządności, że żona niepełnosprawnego L. G. jest w stanie sprawować opiekę nad mężem; 3. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że niepełnosprawność L. G. umożliwia mu samodzielną egzystencję oraz że jego żona, pomimo, że jest schorowana i sama wymaga opieki może się nim opiekować. W uzasadnieniu skargi podnoszono okoliczności związane z niezdolnością matki skarżącego do opieki nad ojcem oraz niemożnością zastępowania powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności przez organ administracji publicznej W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei negatywne przesłanki po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wprowadza art. 17 ust. 5 u.ś.r. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje miedzy innymi gdyi osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić zatem należy, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie, na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Przy czym nie można pomijać, że w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61 oraz art. 130 K.r.o. (por. wyrok NSA z 25 września 2020 r., I OSK 998/20, publ. CBOSA). Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej K.r.o.) wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, stosownie do art. 60 § 1 K.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Przepis art. 130 K.r.o. wskazuje natomiast, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. W rozpoznawanej sprawie niesporna jest okoliczność, że ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim z matką skarżącego, która nie legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności. Zatem, to matka skarżącego w pierwszej kolejności zobowiązana jest do zapewnienia opieki mężowi niezależnie od posiadanych kwalifikacji do sprawowania takiej opieki. Z woli ustawodawcy, uprawnienie innych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, aktualizuje się bowiem dopiero wówczas, gdy zapewnienie takiej opieki nie jest możliwe z przyczyn obiektywnych przez współmałżonka. Do takich przyczyn, jak wskazano powyżej, ustawodawca zaliczył wprost legitymowanie się przez współmałżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślić przy tym należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem (por. wyrok NSA z 25 września 2020 r., I OSK 960/20; wyrok NSA z 23 stycznia 2020 r., I OSK 2462/19; publ. CBOSA). Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znany jest pogląd prezentowany w orzecznictwie o konieczności zastosowania wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., zgodnie z którym okoliczność, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przesądza o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny byłoby bowiem dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie był zdolny do sprawowania nad nią opieki. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia zatem uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2017 r., I OSK 1622/15, publ. CBOSA). Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia, czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Z kolei z najnowszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca wyszedł bowiem z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zatem brak podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego synowi na niepełnosprawnego ojca, gdy ten pozostaje w związku małżeńskim, a jego matka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, wówczas bowiem ustawodawca wprowadza wyjątek, kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na podmioty, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 599/20, publ. CBOSA). Zdaniem Sądu, nawet gdyby uznać słuszność pierwszego z wyrażonych poglądów, to nie sposób odmówić prawidłowości rozstrzygnięciom wydanym w sprawie przez organy administracji publicznej. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika bowiem, by J. G. nie mogła, z przyczyn obiektach, niezależnych od jej woli, sprawować opieki nad mężem. Wbrew twierdzeniom skargi, sam fakt, że cierpi ona na choroby [...] i [...] nie przesądzają, że nie jest w stanie sprawować opieki nad osobą wymagającą pomocy przy czynnościach życia codziennego. Jak wynika z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej, [...] miała miejsce w 2007 r., zaś z powodu [...]skarżąca była hospitalizowana w 2011 r. W aktach sprawy brak jest natomiast zaświadczenia lekarskiego z [...]kwietnia 2020 r., o której mowa w skardze. Niemniej z oświadczenia J. G. z [...]lutego 2020 r. wynika, że sama zajmuje się gospodarstwem domowym: pierze, sprząta i gotuje dla wszystkich. Zatem z zebranego w sprawie materiału dowodowego – niekwestionowanego w tej części przez strony – wynika, że żona niepełnosprawnego wykonuje znaczną część obowiązków domowych. Nieusprawiedliwione było zatem twierdzenie skargi, że Kolegium naruszyło art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że żona L. G. jest w stanie opiekować się mężem, pomimo jego stanu zdrowia i konieczności wsparcia drugiej osoby w czynnościach życiowych. Jak już wskazano, okoliczności przeciwne nie wynikają z akt sprawy. Pomoc skarżącego potrzebna jest jedynie do cięższych prac takich jak znoszenie węgla, cięcie drewna, malowanie mieszkania. Z tych powodów prawidłowo Kolegium uznało, że pomoc skarżącego ma charakter doraźny, a nie stały lub długotrwały, uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia. Zdaniem Sądu, słuszne było zatem stanowisko organów obu instancji, że czynności wykonywane przez skarżącego nie są czynnościami tego rodzaju, że wykluczają podjęcie przez niego zatrudnienia. Wbrew stanowisku skarżącego, brak jest obiektywnych podstaw do kwestionowania ustaleń stanu faktycznego poczynionych w toku postępowania przed organami administracji publicznej, które znalazły odzwierciedlenie w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych. Prawidłowo zatem organy uznały, że w kontrolowanej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka do uzyskania przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Reasumując, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które musiałyby skutkować koniecznością stwierdzenia jej nieważności, bądź uchylenia. Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło