VIII SA/Wa 515/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł ([...] złotych) W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej W. R. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że od dnia 13 sierpnia 2013 r. kiedy zostało mu przyznane prawo pomocy jego sytuacja materialna nie zmieniła się. W dalszym ciągu pozostaje na utrzymaniu syna, który zapewnia mu "wikt i opierunek", a z emerytury po potrąceniu pozostaje mu kwota [...] zł, z czego na leki wydaje ok. [...] – [...] zł. Pozostała suma ok. [...] zł wydawana jest na wyżywienie i ubrania. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł, a bez pomocy syna nie byłby w stanie się utrzymać. Do wniosku załączył kserokopię o waloryzacji emerytury, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, paragon za leki i konsultację [...] z [...] maja 2013 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04 ). Rozpoznając przedmiotowy wniosek podkreślić należy, że w wyjaśnieniach skarżącego brak jest konsekwencji. Z jednej bowiem strony podaje on, że otrzymuje od syna "wikt i opierunek" co oznacza, że syn zapewnia mu wyżywienie i utrzymanie, a z drugiej strony oświadcza, że na wyżywienie i ubranie wydaje z emerytury ok. [...] zł. Jeśli zatem poza stałym dochodem z tytułu emerytury skarżący ma wsparcie finansowe ze strony syna tj. ponosi on koszty utrzymania ojca to skarżący nie wydaje na ten cel deklarowanej sumy [...] zł. Dlatego też uznano, że jest on w stanie partycypować częściowo w kosztach postępowania tj. wygospodarować kwotę [...] zł, która będzie zobowiązany uiścić tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Z ujawnionej we wniosku sytuacji materialnej skarżącego nie wynika, aby zachodziły przesłanki do całkowitego zwolnienia go z kosztów sądowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji