VIII SA/Wa 519/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykonania nałożonego obowiązku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. (data nadania formularza) A. G.(zwany dalej: "skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada dochodu. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał mieszkanie o powierzchni [...] m2, dwie działki budowlane o powierzchni [...] m2 każda, działkę o powierzchni [...] ha we współwłasności oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, majątku ruchomego nie określił. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez: 1) wskazanie wszystkich źródeł utrzymania, ewentualnie wyjaśnienie kto ponosi koszty utrzymania skarżącego, 2) złożenie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, 3) złożenie zaświadczenia właściwej jednostki ds. opieki społecznej o sytuacji rodzinnej i materialnej, 4) wykazanie i udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (faktury za gaz, energię, itp.). W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył pismo, w którym oświadczył, iż pomaga mu rodzina, nie korzysta z pomocy społecznej. Przedstawił także "kartę wizyt bezrobotnego i poszukującego pracy", oraz kopie opłat poniesionych: za odpady komunalne ([...] zł uiszczoną 8 stycznia 2015 r.), za energię ([...] zł uiszczoną 4 marca 2015 r.), za wodę i ścieki ([...] zł uiszczoną 31 grudnia 2014 r.) i na kwotę [...] zł (brak wskazania tytułu opłaty, uiszczoną 1 kwietnia 2015 r.). Postanowieniem z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 519/15 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] września 2015 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący podał, że jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów. Utrzymuje się pomocy rodziny, której wysokości nie określił. Pomimo żądania nie przedstawił zaświadczenia o swojej sytuacji materialnej z jednostki pomocy społecznej. Zaniechał także udokumentowania jakichkolwiek wydatków - kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania poniesionych na jedzenie, rachunki, odzież, czy też kosztów utrzymania mieszkania. Przedstawił jedynie kopie 3 rachunków za 2015 r. - za odpady komunalne [...] zł z 8 stycznia 2015 r., za energię [...] zł z 4 marca 2015 r. i na kwotę [...] zł brak wskazania tytułu opłaty z 1 kwietnia 2015 r. Nie wykazał również aby w związku z brakiem zatrudnienia posiadał zaległości w spłacie bieżących zobowiązań. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący nie wyjaśnił, jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa. Nie przedstawił bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego trudną sytuację materialną. W ocenie Sądu skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie wykazał swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczynił weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mógłby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.