VIII SA/Wa 520/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 29 kwietnia 2024r. znak: [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% zawartości alkoholu oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.(dalej: "organ odwoławczy, "Kolegium", "SKO") decyzją z 29 kwietnia 2024 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania M. I. (dalej: "skarżący", "strona") od decyzji Burmistrza S. (dalej: "organ I instancji", "Burmistrz") z 29 lutego 2024 r., znak: [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją z 29 lutego 2024r. organ I instancji, działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 7 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. 2023 poz. 2151; dalej: "ustawa o wychowaniu w trzeźwości"), art. 104 i art. 107 k.p.a. orzekł o cofnięciu M. I. (prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "[...]"), z dniem 29 lutego 2024 r., zezwolenie nr [...] z 24 kwietnia 2018 r., na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, w P. S. [...], Pl. [...], [...] S.. W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że w dniu 30 listopada 2023 r. wpłynęło pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej Delegatura w R., z którego wynika, że przeprowadzono kontrolę w spółce R. M. i M. P. Przedsiębiorstwo Handlowe "[...]" s.c., która wykazała, że w dniu kontroli spółka nie posiadała zezwoleń na sprzedaż hurtową alkoholi o zawartości powyżej 4,5% do 18% (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18%. W toku kontroli ujawniono również, że strona dokonywała zakupów alkoholu w ww. Przedsiębiorstwie Handlowym "[...]" s.c., na sprzedaż którego spółka nie posiadała zezwoleń. Organ I instancji, po przeanalizowaniu materiału dowodowego, stwierdził nieprzestrzeganie przez skarżącego warunku określonego w art. 18 ust. 7 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, tj. zaopatrywania się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż. Konsekwencją powyższego jest zastosowanie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Ponadto Burmistrz wskazał, że to po stronie przedsiębiorcy nabywającego napoje alkoholowe leży obowiązek sprawdzenia kontrahenta poprzez polecenie okazania posiadanego przez niego zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi z odpowiednią zawartością alkoholu, czy też sprawdzenie ww. informacji w CEIDG. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 18 ust. 12 pkt 5 lit a i b ustawy o wychowaniu w trzeźwości w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego przez Burmistrza znak: [...] w sprawie: - wygaszenia decyzji w sprawie zezwolenia Nr [...] z 24 kwietnia 2018 r. wydanego stronie na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz - wygaszenia zezwolenia C. Ponadto, na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 5 lit a i b ustawy o wychowaniu w trzeźwości, wobec niedopełnienia przez stronę w terminach obowiązków, o których mowa w art. 111 ust. 4 oraz w art. 111 ust. 5 ww. ustawy, wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wobec wygaśnięcia zezwolenia B. W uzasadnieniu, wskazanej na wstępie decyzji z 29 kwietnia 2024 r., Kolegium przytoczyło brzmienie art. 18 ust. 10 pkt 2 oraz art. 18 ust. 7 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Wywiodło, że w razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunku (ów) sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Ponadto SKO, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazało, że organy administracji nie mają obowiązku badać, czy skarżący działał umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wyłącznie stwierdzenie, że skarżący zaopatrywał się w napoje alkoholowe u przedsiębiorcy nie posiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. Dlatego też, za bezpodstawny uznało zarzut nie przeanalizowania okoliczności świadczących o braku winy (świadomości skarżącego), co do posiadania odpowiedniego zezwolenia na sprzedaż alkoholu przez spółkę cywilną R. M. i M. P. - Przedsiębiorstwo Handlowe "[...]" s.c. W ocenie Kolegium, bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. a i b ustawy o wychowaniu w trzeźwości w związku z art. 105 § 1 k.p.a., gdyż nie są to przesłanki wymagane do wydania decyzji cofającej zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał na odmienne przesłanki i okoliczności wygaśnięcia zezwolenia, przytaczając brzmienie art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. a i b oraz art. 18 ust. 11 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Jednocześnie wskazał na treść art. 162 § 1 k.p.a. Zdaniem Kolegium, ze względu na odmienność charakteru i skutków prawnych wygaśnięcia zezwolenia i cofnięcia zezwolenia niezasadnym jest twierdzenie, że w wyniku wygaśnięcia zezwolenia bezprzedmiotowym jest postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia. W jego ocenie wygaśnięcie zezwolenia w trakcie postępowania nie ma wpływu na postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia. Podkreśliło także, że zupełnie inne są skutki prawne wygaśnięcia zezwolenia, a inne cofnięcia uprawnień. Chociaż obie te instytucje prawne oznaczają brak uprawnienia do dalszego prowadzenia działalności w przedmiocie sprzedaży napojów alkoholowych pomimo wydania zezwolenia na dłuższy okres, to jednak zarówno przesłanki jak i konsekwencje każdej z nich są zupełnie różne. Do wygaśnięcia zezwolenia dochodzi co do zasady wskutek zdarzenia prawnie dopuszczalnego takiego jak niedopełnienie w terminach obowiązku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, czy też dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5, nie zaś w wyniku działania podważającego pewność co do tego czy dany podmiot daje gwarancję prowadzenia punktu sprzedaży napojów alkoholowych w sposób przez prawo unormowany. Wygaśnięcie zezwolenia oznacza jedynie, że dany podmiot nie może już prowadzić w danym miejscu działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych i o kolejne zezwolenie będzie mógł ubiegać się nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy. Cofnięcie zezwolenia następuje natomiast w przypadku nieprzestrzegania przez dany podmiot zasad i warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Skutkiem cofnięcia zezwolenia, jak już powyżej wskazano jest brak możliwości skutecznego ubiegania się o ponowne wydanie zezwolenia przez okres 3 lat od wydania decyzji. Dalej Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 715/18, cytując jego fragmenty. Uznało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania dotyczącego wygaszenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, o którym mowa w sentencji decyzji. Zaskarżoną decyzję uznało zaś za zgodną z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Pismem z 4 czerwca 2024 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję SKO z 29 kwietnia 2024 r. Autor skargi zarzucił naruszenie art. 18 ust. 12 pkt 5) a) i b) ustawy o wychowaniu w trzeźwości w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie polegające na przyjęciu, że w stanie faktycznym sprawy zachodzi podstawa do cofnięcia zezwolenia Nr: [...] z 24 kwietnia 2018 r. (Zezwolenie C) o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 lit a ustawy o wychowaniu w trzeźwości, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 18 ust. 12 pkt 5) a) i b) ustawy o wychowaniu w trzeźwości w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. powinna prowadzić do wniosku, że z chwilą wystąpienia przesłanki wygaśnięcia decyzji organu I instancji z 29 lutego 2024 r., o której mowa art. 18 ust. 12 pkt 5) a) i b) ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz z chwilą stwierdzenia wygaśnięcia Zezwolenia C na podstawie decyzji wydanej w dniu 29.04.2024 r. przez Kolegium w postępowaniu prowadzonym pod znakiem: [...], postępowanie w niniejszej sprawie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i umorzenie postępowania, bądź jedynie uchylenie decyzji organu I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z prawem. W niniejszej sprawie organ cofnął skarżącemu z dniem 29 lutego 2024 r. zezwolenie nr [...] z 24 kwietnia 2018r., na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, tj. w P. S. [...] w S. uznając, że zaopatrywanie się przez skarżącego w alkohol wymieniony w zezwoleniu u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Sąd uznaje stanowisko organu za prawidłowe i w pełni podziela wywody organów administracji zawarte w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji, uznając je za własne. Warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami. Powyższe wynika wprost z art. 18 ust. 7 pkt 3 lit a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. 2015 r, poz. 2151) w myśl, którego warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Przechodząc do oceny prawnej zaskarżonej decyzji, mając na uwadze ustalenia dokonane przez organy orzekające w sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w pkt 1-7 tego przepisu skutkuje cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ nie działa w tym przypadku w ramach uznania administracyjnego, lecz jest związany treścią ww. przepisu. W przypadku decyzji związanej treść rozstrzygnięcia jest determinowana, przesądzona "z góry" przez ustawodawcę już w treści normy prawnej powszechnie obowiązującej przez względnie wyraźne i precyzyjne określenie przesłanek, które muszą bezwzględnie wystąpić, aby treść decyzji była pozytywna względem oczekiwań wnioskodawcy. W tym przypadku rola organu administracyjnego sprowadza się do wszechstronnego, skrupulatnego i szczegółowego zbadania stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, pod kątem określenia wystąpienia w sprawie wskazanych w hipotezie normy prawnej przez ustawodawcę przesłanek i - w przypadku ich wystąpienia - wydania stosownej decyzji. Ustawodawca określając dla przedsiębiorców w art. 18 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości warunki prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych jednym z nich uczynił zaopatrywanie się w napoje alkoholowe z legalnych źródeł, tj. u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Zaopatrywanie się przez skarżącego w napoje alkoholowe u przedsiębiorcy, który nie posiada zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych wskazuje, że prowadził obrót alkoholem pochodzącym z nielegalnego źródła, co skutkować musiało - w świetle powołanego art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości – cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W niniejszej sprawie ustalono, w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący zaopatrywał się w alkohol w spółce cywilnej R. M. i M. P. - Przedsiębiorstwo Handlowe "[...]", która nie posiadała zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych, co wynika z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej Delegatura w R. z 28 listopada 2023 r. oraz załączonej do pisma dokumentacji (protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 8 maja 2023r.) wraz z dowodami zakupu. Skarżący zresztą nie kwestionował powyższego ustalenia, wskazywał jedynie na brak wiedzy o tym fakcie. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ odwoławczy wywiódł, że podnoszona okoliczność braku winy (świadomości skarżącego), co do posiadania odpowiedniego zezwolenia na sprzedaż alkoholu przez spółkę cywilną R. M. i M. P. - Przedsiębiorstwo Handlowe "[...]" nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia spornego zezwolenia. Należy podnieść, że obowiązkiem skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, jest takie jej zorganizowanie, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania, określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunku prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy (por. wyroki NSA: z 8 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 91/11 publ. Lex nr 1137973, z 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1790/11, publ. Lex nr 1291814, wyrok WSA w Warszawie z 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, LEX nr 337045, wyrok WSA w Poznaniu z 6 października 2004 r., sygn. akt II SA/Po 1125/02 publ. cbosa, wyrok WSA we Wrocławiu z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 536/08, publ. Lex nr 1073683, wyrok WSA w Warszawie z 19 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2492/08, Lex nr 1062338). W ocenie Sądu, organy administracji nie miały zatem obowiązku badać, czy skarżący działał umyślnie, czy też nie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że skarżący zakupił alkohol u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. Każde naruszenie przepisów omawianej ustawy, bez względu na przyczynę i zakres, skutkuje konsekwencjami przewidzianymi w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Organy administracji nie mają kompetencji do swobodnej oceny przepisów tej ustawy, bowiem decyzja w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest decyzją związaną. Tak więc działalność związana ze sprzedażą alkoholu jest prowadzona na zasadzie ryzyka (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2011 r., II GSK 1424/10, Lex nr 952801). Okoliczność faktyczna w postaci zakupu napoju alkoholowego wymienionego w posiadanym zezwoleniu od przedsiębiorcy nie posiadającego koncesji na jego sprzedaż jest wystarczającą przesłanką cofnięcia wszystkich posiadanych zezwoleń w określonym miejscu. Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. a i b ustawy o wychowaniu w trzeźwości, w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, Sąd zauważa, że kontrolowane w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w związku z zaistnieniem omówionej wyżej przesłanki z art. 18 ust. 7 pkt 3 lit a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i w tym zakresie podlegało kontroli sądowej. Należy podnieść, że w dacie jego wszczęcia sporne zezwolenie funkcjonowało w obrocie prawnym i mogło stanowić przedmiot postępowania w sprawie jego cofnięcia, które zakończyło się wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję Burmistrza z 29 lutego 2024 r. W związku z tym, załączona do skargi decyzja Kolegium z 29 kwietnia 2024 r. znak: [...] uchylająca decyzję Burmistrza z 11 marca 2024 r. znak: [...]. (wydana już po cofnięciu przez organ I instancji zezwolenia decyzją z 29 lutego 2024 r.) stwierdzająca wygaśnięcie M. I. zezwoleń nr [...] i nr [...] z 28 kwietnia 2018 r., w ocenie Sądu, pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z tych powodów Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), nie dostrzegając (również z urzędu) wad uzasadniających wzruszenie zaskarżonej decyzji.