VIII SA/Wa 526/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. P. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zamieszkuje u dzieci, jest na utrzymaniu syna, nie posiada żadnego majątku, ma problemy ze zdrowiem podobnie jak i jej mąż, który po operacji serca przebywa na zwolnieniu lekarskim. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżąca przy piśmie z dnia 22 sierpnia 2016 r. złożyła zaświadczenie o zaprzestaniu w lutym 2015 r. prowadzenia działalności gospodarczej, zeznanie podatkowe PIT – 36 L i PIT 37 za 2015 r. z ujawnionym przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz przychodem z innych źródeł w wysokości [...] zł, zaświadczenie z Banku [...] w S. o likwidacji rachunku bankowego z dniem [...] października 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego męża za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] października 2015 r., kserokopie tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz faktury za energię i gaz, które reguluje syn. Ponadto oświadczyła, że jej mąż aktualnie przebywa w szpitalu w związku z czym nie ma możliwości przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego męża, zgodnie z wezwaniem z dnia 9 sierpnia 2015 r. tj. za okres ostatnich dwunastu miesięcy oraz, że w lipcu 2012 r. dokonała darowizny nieruchomości położonej w R. o powierzchni [...] m² (deklarowana wartość darowizny – [...] zł) na rzecz syna – kserokopia aktu notarialnego w załączeniu. Pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r. ponownie zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji i dokumentów potwierdzających sytuację materialną tj. m.in. wyjaśnienia w jakiej dacie skarżąca będzie w stanie przedstawić wyciągi z rachunku bankowego męża za ostatnie dwanaście miesięcy, wyjaśnienia z jakiego tytułu mąż skarżącej uzyskuje dochody, złożenia wyciągu z rachunku bankowego, na który wpłynął zwrot kosztów postepowania sądowego oraz złożenia oświadczenia, czy poza zlikwidowanym rachunkiem bankowym skarżąca posiada rachunki w innych bankach. W odpowiedzi skarżąca złożyła zaświadczenie o zatrudnieniu męża w [...] sp. z o.o., karty informacyjne leczenia szpitalnego męża o raz jego zwolnienie lekarskie. Odnośnie zwróconych kosztów postępowania sądowego oświadczyła, że "z uwagi na zajęcie tego zwrotu organy nie przesłały żadnych pieniędzy". Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając wniosek należy, co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych). Nie wykazała ona bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mianowicie w ocenie referendarza sądowego skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna (brak dochodu, zwieszona działalność gospodarcza, status bezrobotnej, tytuł egzekucyjny). Pominęła natomiast (i mimo dwukrotnego wezwania nie uzupełniła) istotne informacje dotyczące wysokości uzyskiwanych przez męża dochodów oraz stanu jego konta w okresie ostatnich dwunastu miesięcy. W judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów. Przepis art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) zobowiązuje małżonków do wzajemnej pomocy. Tak więc dla pełnej oceny możliwości finansowych skarżącej niezbędne jest ujęcie w budżecie jej gospodarstwa domowego dochodów oraz majątku jej męża. Natomiast odmowa ujawnienia tychże dochodów uniemożliwia obiektywną ocenę sytuacji materialnej rodziny skarżącej. Istotne jest również to, że mąż skarżącej wykorzystuje swoje doświadczenie w przedsiębiorstwie osoby prawnej (sp. z o.o.), której siedziba mieści się na terenie zabudowanej nieruchomości położonej w R. ul. S., darowanej przez skarżącą synowi w 2012 r. ([...]. – [...] i [...]). Niezależnie od tego skarżąca nie wyjaśniła, czy poza zlikwidowanym w 2011 r. rachunkiem w banku spółdzielczym posiada rachunki w innych bankach. Referendarzowi sądowemu bowiem z urzędu znany jest fakt, że skarżąca posiadała również rachunek w Banku [...] (akta sprawy o sygn. VIII SA/Wa 1038/11). Zważywszy zatem, że do lutego 2015 r. prowadziła ona działalność gospodarczą rachunek bankowy przynajmniej do tej daty powinna posiadać. Nie przedstawiła również żadnych dowodów potwierdzających jakoby organy podatkowe dokonały zajęcia zwróconych kosztów postępowania sądowego. W tych okolicznościach uznać należy, że sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej nie przesądza o zasadności złożonego wniosku, skarżąca bowiem nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych nawet jeśli wpis od skargi wynosi [...] zł. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.