VIII SA/Wa 530/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu za 2003 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- M.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu za 2003 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedłożonego na formularzu wniosku wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwiema córkami. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z działalności gospodarczej męża skarżącej i dzierżawy stacji paliw w wysokości 4.000 zł, pozostali członkowie rodziny nie osiągają dochodów. Jako posiadany majątek wymieniono dom o powierzchni 150 m², nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha oraz w rubryce inne nieruchomości - stację paliw. Pismem z dnia 4 października 2007 r. wezwano skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na wezwanie mąż skarżącej – T.P. nadesłał oświadczenie, w którym wyjaśnił, że małżonkowie nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, a także, że w ciągu ostatnich dwóch lat nie sprzedali żadnych nieruchomości i ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł. Oświadczył również, że nie ponoszą kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika – doradcy podatkowego oraz, że wydatki związane z utrzymaniem rodziny tj. opłaty za ogrzewanie domu, energię, wodę i wyżywienie ponoszą jego rodzice. Ponadto nadesłano zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2006 r. z którego wynika, że w roku tym mąż wnioskodawczyni osiągnął dochód brutto w wysokości 76.623,45 zł, umowę dzierżawy na czas nieokreślony stacji paliw oraz urządzeń stacji paliwa gazowego wraz z wyposażeniem z ustalonym miesięcznym czynszem w wysokości 3.700 zł netto + VAT. Przedłożono także osobiście sporządzone przez męża skarżącej wyliczenie straty w działalności gospodarczej (sklep mięsno – wędliniarski) za okres od stycznia do września 2007 r. w wysokości 11.000 zł oraz wyciągi z rachunku bankowego. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek M.P. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, Sąd nie znajduje uzasadnienia dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim podnieść należy, że skarżąca nie wyjaśniła i nie przedłożyła stosownego zaświadczenia, do czego była zobowiązana w piśmie z dnia 4 października 2007 r., czy wobec tego, że nie osiąga żadnego dochodu (źródłem utrzymania rodziny są dochody męża) posiada status osoby bezrobotnej. W związku z tym bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżąca jest na utrzymaniu męża. Podkreślić jednocześnie należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Oznacza to, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt, że mąż wnioskodawczyni jest właścicielem stacji paliw (nabytej w 2003 r. za kwotę 400.000 zł – kserokopia aktu notarialnego w aktach administracyjnych) i z tytułu dzierżawy tej stacji uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 3.700 zł, prowadzi również działalność gospodarczą tj. sklep mięsno – wędliniarski. Dochód jaki osiągnął T.P. w 2006 r. - 76.623,45 zł wskazuje, że rodzina skarżącej nie należy do ubogich. Poza tym wszystkie koszty związane z utrzymaniem rodziny wnioskodawczyni tj. opłaty za energię, gaz i wyżywienie ponoszą jej teściowie. Zestawiając zatem miesięczny dochód czteroosobowego gospodarstwa domowego (4.000 zł) przy braku konieczność ponoszenia bieżących wydatków (ponoszą je teściowie) z wysokością kosztów, jakie skarżąca winna uiścić na poczet prowadzonego postępowania uznano, że dysponuje ona środkami pozwalającymi na poniesienie tychże kosztów bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. Podkreślić jednocześnie należy, że są to jedyne obecnie koszty postępowania, bowiem jak wyjaśnił mąż wnioskodawczyni w związku z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika – doradcy podatkowego nie ponoszą oni żadnych kosztów z tym związanych. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu na Skarb Państwa tj. na wszystkich podatników. Z tych też względów w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.