VIII SA/Wa 531/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-24
Skład orzekający: Artur Kot, Cezary Kosterna, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na zabudowie części korytarza i włączeniu jej do lokalu mieszkalnego, wykonane w 1993 r., podlegają przepisom ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a w szczególności art. 51 tej ustawy, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte po wejściu w życie tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roboty budowlane polegające na przebudowie, które nie stanowią budowy nowego obiektu budowlanego ani jego części w rozumieniu art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., a zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia, podlegają rozstrzygnięciu w trybie art. 51 ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r., nawet jeśli zostały wykonane przed wejściem w życie tej ustawy, o ile postępowanie administracyjne zostało wszczęte po jej wejściu w życie. Sąd podkreślił, że wyjątek z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. dotyczy wyłącznie sytuacji określonych w art. 48 tej ustawy, a nie innych przejawów samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki dwóch ścian stanowiących zabudowę części korytarza na I piętrze budynku mieszkalnego, które zostały włączone do lokali mieszkalnych. Zabudowa ta, wykonana w 1993 r., zmniejszyła powierzchnię korytarza i spowodowała naruszenie przepisów przeciwpożarowych oraz warunków technicznych. Organy administracji uznały, że roboty te stanowiły samowolę budowlaną i zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. Skarżący kwestionowali zasadność zastosowania tych przepisów, argumentując, że powinny obowiązywać przepisy ustawy z 1974 r., oraz podnosili inne uchybienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. W., J. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
VIII SA/Wa 531/09
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w m. R. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ,art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. nr 156, poz. 1118 z póź. zm.) oraz § 166, § 167 i 185 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 75, poz. 690 z póź . zm.) nakazał P. i L. S oraz J. i A. W. rozbiórkę dwóch ścian stanowiących zabudowę części korytarza ( podestu klatki schodowej ) na I piętrze w budynku mieszkalnym wielorodzinnym ( bloku ) przy ul. M. nr [...] w R. na potrzeby lokali nr [...] i [...].
W uzasadnieniu decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że w toku oględzin ustalono, iż część korytarza na I piętrze we wskazanym wcześniej budynku została zabudowana przez właścicieli lokali mieszkalnych nr [...] i [...] i włączona do tych lokali. W ten sposób zmniejszyła się powierzchnia korytarza o [...]m².
W zabudowanej części korytarza pozostały następujące liczniki: w części przyłączonej do mieszkania nr [...] - dwa gazomierze do pomiaru zużycia gazu
w mieszkaniach nr [...] i [...], w części przyłączonej do mieszkania nr [...] – dwa gazomierze do pomiaru zużycia gazu w mieszkaniach nr [...] i v oraz cztery liczniki do pomiaru energii elektrycznej w mieszkaniach nr [...] i [...]. Zabudowę powyższą wykonali B. i A. C. oraz P. S. w 1993r. Na przedmiotową zabudowę Inwestorzy uzyskali zgodę Spółdzielni Mieszkaniowej ,, [...]" pod warunkiem uzyskania stosownej zgody Rejonu Gazowniczego i Zakładu Energetycznego w R..
W dniu [...] lutego 2009r. J. W. i P. S. złożyli pismo informujące o poczynionych uzgodnieniach co do dostępu do liczników wraz z inwentaryzacją rozbudowanej części lokali, decyzją KM PSP w R. z dnia [...].10.2008r. nakazującą Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" zapewnienie dostępu do wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego oraz zaworów odcinających instalacji gazowej obejmującej lokale mieszkalne nr [...] w przedmiotowym budynku, pismem Rejonu Zakładu Energetycznego z dnia [...].04.2008r., pismem [...] operatora Systemu Dystrybucyjnego z dnia [...].04.2008r.
Oceniając całość materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że Inwestorzy nie posiadali pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych, które należało zakwalifikować jako przebudowę obiektu określoną w art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Nadto ustalono, iż Inwestorzy nie posiadali stosownej zgody Rejonu Gazowniczego |
i Rejonu Energetycznego. W ocenie organu I instancji wykonane roboty podlegają rozstrzygnięciu w oparciu o art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Ponad to stwierdzono, że zgoda zarządcy budynku nie zwalniała Inwestorów od uzyskania zgody na rozpoczęcie robót budowlanych, a poza tym doszło do zmiany sposobu użytkowania zabudowanej części.
Poprzez wykonanie przedmiotowej zabudowy podestu zostały naruszone § 166, 167, 185 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto w myśl decyzji Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w R. wykonana zabudowa spowodowała naruszenie przepisów przeciwpożarowych i pogarszają bezpieczeństwo pożarowe w obiekcie.
Odwołania od tej decyzji złożyli J. W. oraz P. i L. S.. Odwołania te w swej treści są bardzo zbliżone i podnoszą niewłaściwe zastosowanie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. w sytuacji, gdy zabudowy dokonano w 1993r. co w związku z art. 103 ust. 2 w/w ustawy nakazuje stosować przepisy obowiązujące w dniu dokonania zabudowy a więc ustawy z 1974r.
Poza tym Odwołujący się wskazali, że decyzja została wydana wobec niewłaściwego podmiotu, ponieważ w istocie inwestorem była Spółdzielnia Mieszkaniowa i to na Spółdzielni spoczywał obowiązek zgłoszenia wykonanych robót odpowiednim urzędom. Z tego powodu wszelkie decyzje w przedmiotowej sprawie winny być kierowane wobec Spółdzielni.
Nadto Odwołujący się wskazali na inne, w ich ocenie uchybienia w toku postępowania świadczące o stronniczości organu administracyjnego w szczególności podnieśli, że w innych podobnych sytuacjach legalizowano rozbudowy.
Rozpoznając przedmiotowe odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z póz. zm. ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał w pierwszej kolejności, że warunkiem rozpoczęcia robót budowlanych jest dopełnienie stosownych przepisów prawa budowlanego i nie jest wystarczające uzyskanie zgody Spółdzielni. Ponieważ inwestor nie uzyskał zgody właściwego organu na wykonanie robót budowlanych przeprowadzone roboty należy uznać za samowolę budowlaną. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił poglądy organu I instancji co do tego, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Podnosząc, iż art. 103 ust. 2 w/w ustawy ma zastosowanie jedynie do stanów faktycznych określonych w art. 48 ustawy i nie może być stosowana wykładnia rozszerzająca. Na poparcie swego stanowiska przywołał orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 1996r. oraz orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2001r.
Organ rozpoznający odwołanie uznał, że nie ma wątpliwości co do tego kto jest inwestorem w niniejszej sprawie ponieważ roboty były realizowane przez B.
i A. C. oraz P. i L. S. i do nich powinna być skierowana stosowna decyzja. W przypadku zbycia lokalu w prawa i obowiązki zbywców weszli ich następcy prawni. Wniosek taki wynika między innymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1229/07.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji, iż przedmiotowa zabudowa narusza przepisy warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 75, poz. 690 z póź. zm.).
Poza tym organ II instancji zauważył, że w myśl przepisów § 4 ust. 1 pkt 16 lit. f rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21.04.2006r.
w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych
i terenów uniemożliwienie lub ograniczenie dostępu do urządzeń zabezpieczających prądu elektrycznego i gazu stanowi czynność zabronioną.
W odniesieniu do kwestii możliwości przeniesienia stosownych urządzeń elektrycznych i gazowniczych organ II instancji uznał, że tylko Spółdzielnia Mieszkaniowa może złożyć stosowny wniosek, co uniemożliwia Inwestorom spełnienie wymogów stawianych przez [...] Operatora Systemu Dystrybucyjnego i Rejonowy Zakład Energetyczny R..
Skargi na powyższą decyzję złożyli J. i A. W. oraz L.
i P. S. wnosząc o jej uchylenie jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W podobnie brzmiących skargach podnieśli, że niezasadnie organy administracji zastosowali przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. w sytuacji, gdy powinny mieć zastosowanie przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z 1974r. W konsekwencji wykonane roboty, w zakresie konieczności uzyskania pozwolenia na budowę należy oceniać w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego. Poza tym Skarżący wskazali, że przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. przewidywały konieczność rozbiórki tylko w wyjątkowych wypadkach, a z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy doczynienia. Podkreślono również, że przebudowa została dokonana zgodnie ze sztuką budowlaną w oparciu
o profesjonalny projekt. Ponownie Skarżący podnieśli niezasadne stosowanie do przedmiotowej przebudowy przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odnosząc się do decyzji Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej zwrócili uwagę, że wynika z niej, iż to urządzenia pomiarowe stanowią zgorzenie dla bezpieczeństwa a nie wybudowana ściana oraz, że nie nakazuje ona rozbiórki ściany a przeniesienie liczników.
Skarżący nadto wskazali, że przysługuje im tylko własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu zaś właścicielem budynku jest Spółdzielnia Mieszkaniowa i to wobec niej powinny być kierowane wszelkie decyzje.
W konsekwencji twierdzili, iż decyzja nakazująca rozbiórkę stanowi naruszenie prawa skutkujące jej nieważnością na podstawie art. 156 § 1 kpa.
W odpowiedzi na skargi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego wnosił o ich oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 2169 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.).
Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.
W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły co skutkowało oddaleniem skargi.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne dokonane w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej i uznaje, że prawidłowo zastosowano przepisy prawa.
Przechodząc do szczegółowej oceny należało przede wszystkim rozstrzygnąć, czy stanowisko organów administracyjnych co do stosowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. nr 156, poz. 1118 z póź. zm.) w odniesieniu do przedmiotowych robót było prawidłowe.
Należy podkreślić, że jest zasadą wyrażoną w art. 103 ust. 1 w/w ustawy, iż do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy. Wyjątkiem od tej zasady jest ust. 2 art. 103 mówiący, że art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z pewnością roboty wykonane przez Skarżących bądź ich poprzedników prawnych nie należą do kategorii określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że " Właściwy organ nakazuje,
z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę." O tym co stanowi obiekt budowlany przesądza art. 3 ust. 1 w/w ustawy. Zgodnie z tym artykułem " Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć:
a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,
b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,
c) obiekt małej architektury;"
Ściana przedzielająca korytarz nie może być uznana za obiekt budowlany ani za jego część w rozumieniu cytowanego przepisu. Przedmiotową inwestycję winno się traktować jako roboty budowlane określone w art. 3 ust. 7a Prawa budowlanego. Z przepisu tego wynika, że przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.
Roboty budowlane polegające na przebudowie nie zostały wymienione w art. 29-31 ustawy zwalniających od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę
a ponieważ roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1) przedmiotowe roboty należało uznać za samowolę budowlaną.
Oceniając zachowanie inwestorów w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy dotyczące konieczności uzyskania pozwolenia na budowę również należy stwierdzić, że wymagały one uzyskania pozwolenia na budowę. Z § 44 ust. 1 pkt 4d Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego wynika, iż na wykonywanie inwestycji budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi i mienia potrzebne jest pozwolenie na budowę. O tym, że wymurowanie przedmiotowej ściany pogorszyło bezpieczeństwo ludzi i mienia świadczy decyzja Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w R.. Okoliczność tę zauważa również Spółdzielnia Mieszkaniowa już w momencie wyrażania warunkowej zgody na roboty budowlane uzależniając ją od uzyskania stosownych zgód rejonu energetycznego i gazowniczego. Z pism informujących o możliwości przeniesienia stosownych liczników także wynika, że obecna sytuacja nie jest właściwa.
Powoływany przez skarżących § 44 ust.1 pkt 2 odnosi się do robót budowlanych polegających na wymianie istniejących elementów na wykonanie których to robót konieczne jest pozwolenie na budowę. Do takiego stanu faktycznego odnosi się także cytowane orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie nie mieliśmy do czynienia z wymianą jakiegoś elementu ale z przebudową, w wyniku której powstała nowa ściana. Jest to więc inna sytuacja niż mowa we wskazanym przepisie.
Nie można też mówić o tym, że warunkowa zgoda Spółdzielni Mieszkaniowej na wykonanie określonych robót jest wystarczająca do ich rozpoczęcia. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wobec nie spełnienia warunków zawartych we wspomnianym piśmie zgoda nie została udzielona. Poza tym nawet jej uzyskanie nie zwalniało od uzyskania stosownego pozwolenia. W wyroku z dnia 7 października 2004 r. w sprawie IV SA 1121/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "...nawet akceptacja Spółdzielni nie mogła zastąpić kontroli organu architektoniczno-budowlanego, do którego właściwości należy ocena zgodności z prawem planowanych inwestycji. Zgłoszenie powinno mieć formę pisemną i nastąpić przed rozpoczęciem prac montażowych."
Z przywołanych powyżej faktów i przepisów wynika, że wykonane roboty budowlane stanowiły samowolę. Prawo budowlane różnicuje sytuację prawną inwestorów w zależności od charakteru dokonanej samowoli. Art. 48 odnosi się do obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych lub będących w budowie bez wymaganego pozwolenia, art. 49b dotyczy obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych lub będących w budowie bez zgłoszenia właściwym organom, natomiast art. 50 ust. 1 dotyczy robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia w innych przypadkach niż budowa określona w art. 48 ust.1 i 49b ust. 1.
W świetle utrwalonego orzecznictwa nie budzi wątpliwości, że zakres pojęciowy wskazanych wyżej przepisów jest różny. Można w tym miejscu przywołać uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1997r. OPS 3/97, w której stwierdzone, że, "..należy konsekwentnie przyjąć, że w art. 48 prawa budowlanego chodzi wyłącznie o takie obiekty budowlane, których budowa wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, i to bez względu na to, czy obiekt ten został już wybudowany, czy budowa jest w toku. Jeśli tak, to oczywiście wyłączona jest możliwość stosowania do takich obiektów rozwiązań prawnych przewidzianych w art. 50 ust. 1 prawa budowlanego. Przecież w art. 48 prawa budowlanego wprost mówi się o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, i to zarówno wybudowanego, jak i będącego w budowie. Nie ulega zaś wątpliwości, że obiekt, którego budowa nie została zakończona, jest obiektem będącym w budowie." Z uchwały tej wynika, iż wskazane przepisy dotyczą odrębnych stanów faktycznych. Podobne poglądy zaprezentowano w wyroku z dnia 19 września 2007 r. II SA/Gd 359/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał: "W przypadku art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego konieczne jest odgraniczenie zakresu jego stosowania od hipotez art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1, gdyż wszystkie one razem wzięte odnoszą się do wszystkich postaci samowoli budowlanych. Kwestię tę rozstrzyga wstępna część art. 50 ust. 1, gdzie mówi się o przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1. Zatem, skoro zarówno w art. 48 ust. 1, jak i art. 49b ust. 1 mówi się o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, to art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego dotyczyć będzie innych przypadków, a więc tych, w których z uwagi na okoliczności faktyczne nie będzie można mówić o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Przy czym za część obiektu budowlanego należy przyjmować taką jego część, która jest na tyle wyodrębniona, że jej rozbiórka jest możliwa bez ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego." LEX nr 376733
Takie samo stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 2005.07.06 o sygn. akt SA/Wa 608/05 LEX nr 190620.
Poglądy te podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Stojąc na takim stanowisku należy ocenić, czy wyjątek od stosowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane przewidziany w art. 103 ust.2 rozciąga się tylko na sytuacje przewidziane w art. 48 w/w ustawy czy też na inne stany faktyczne. Orzecznictwo sadów administracyjnych w przeważającej mierze wskazuje na konieczność wąskiej interpretacji art. 103 ust. 2. Wskazuje się, że podstawową regułą wynikającą z ustępu 1 jest stosowanie nowej ustawy. Obejmuje to nie tylko sprawy, w których postępowanie administracyjne jest wszczynane już po wejściu jej w życie (niezależnie od tego, czy dotyczy zdarzeń faktycznych powstałych jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy), ale także sprawy wszczęte a niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy. Należy mieć na uwadze, że nowelizacja art. 103 prawa budowlanego dokonana na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego miała na celu złagodzenie restrykcyjnego charakteru art. 48 nakazującego rozbiórkę obiektu budowlanego wobec samowoli budowlanych popełnionych przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Ta restrykcyjność, aczkolwiek zamierzona przez ustawodawcę, polegała właśnie na konieczności dokonania rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Sytuacja ta nie dotyczyła innych przejawów samowoli budowlanej. Z tego też powodu nie przypadkowo w art. 103 ust. 2 w/w ustawy wymieniono tylko sytuację określoną w art. 48.
Za odrzuceniem możliwości stosowania wykładni rozszerzającej omawianego przepisu opowiedział się między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku
z dnia 8 lipca 2008r. sygn. akt II OSK 792/07 , gdzie stwierdził, że " Skoro przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., który jest przepisem intertemporalnym, odnosi się do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, które wypełniły hipotezę art. 48 tej ustawy, to nie można stosować wykładni rozszerzającej
i obejmować treścią tego przepisu innych sytuacji wskazanych w przepisach Prawa budowlanego z 1994 r., jak na przykład zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, czy udzielania pozwolenia na użytkowanie." Podobny pogląd wyraził w wyroku z dnia 21 września 2006 r. II OSK 1098/05, w którym czytamy: "Przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r.
Nr 207 poz. 2016 ze zm.), odnoszącego się wyłącznie do art. 48 tej ustawy, nie można stosować do innych sytuacji niż wskazane w tych przepisach (na przykład do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego)." ONSAiWSA 2007/4/95.
Podzielając zaprezentowane poglądy należy uznać, że skoro wykonane przedmiotowe roboty budowlane nie spełniają przesłanek określonych w art. 48 prawa budowlanego, należy je oceniać na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.).
Zasadność zastosowania art. 51 była już przedmiotem rozważań we wcześniejszej części uzasadnienia. W tym miejscu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu
I instancji, że " wykonane roboty nie stanowią budowy nowego obiektu budowlanego, zatem sprawa podlega rozstrzygnięciu w trybie art. 51 ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 , jako inny przypadek niż określony w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 ustawy."
Stanowisko to potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 903/97, w którym stwierdził, że "Art. 50 ust. 1 i 51 Prawa budowlanego ma zastosowanie do robót remontu, rozbiórki oraz do montażu, o ile nie stał się częścią składową obiektu, a także winien być stosowany w razie rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i modernizacji obiektu budowlanego realizowanego w warunkach samowoli budowlanej." LEX nr 47185.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżących, że przepis art. 51 może być stosowany jedynie do robót będących w toku. Z ustępu 7 art. 51 w/w ustawy przywołanego w decyzji organu I instancji wynika, że ma on zastosowanie do robót budowlanych, które już zostały wykonane. Powoływane orzecznictwo sądowe dotyczy innych stanów faktycznych i nie może być przenoszone na grunt niniejszej sprawy. Na akceptację zasługuje pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z dnia 26 marca 2008 r. "Artykuł 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. dotyczy robót budowlanych niebędących budowami, które zostały wykonane: a) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, b) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub c) na podstawie zgłoszenia dokonanego
z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy, lub d) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach."
LEX nr 485839.
W ocenie Sądu nie ma też wątpliwości co do tego do kogo powinna być skierowana decyzja nadzoru budowlanego. Bezsprzecznie inwestorami przedmiotowej zabudowy byli B. i A. C. oraz P. i L. S. a nie Spółdzielnia Mieszkaniowa. Wynika to chociażby z treści wniosku o zezwolenie na wykonanie ściany. O tym wobec kogo należy wydać decyzję rozbiórkową traktuje uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1993 r. sygn. akt III AZP 4/93 (OSNC 1993/12/212) "..nie ma podstaw do kierowania nakazu rozbiórki okratowania do właściciela budynku mieszkalnego, tj. do spółdzielni mieszkaniowej w trybie art. 46 w związku z art. 43 Prawa budowlanego, gdyż nie dopuściła się zaniedbań wymienionych w tych przepisach. W tych okolicznościach decyzja nakazująca przymusową rozbiórkę okratowania balkonu powinna być skierowana - stosownie do przepisu art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego - do inwestora, który dokonał lub zlecił wykonanie okratowania balkonu należącego do zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, dopuszczając się samowoli budowlanej, naruszającej przepisy określające przesłanki uzasadniające wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę urządzenia budowlanego wykonanego bez pozwolenia budowlanego i zgody spółdzielni, jako właściciela domu wielomieszkaniowego oraz z naruszeniem interesu innych członków spółdzielni (zwiększenie niebezpieczeństwa zagrożenia ich mienia)." W uzupełnieniu trzeba przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 1998 r. IV SA 1796/96, w którym stwierdzono, że "Następcy prawni inwestorów, uzyskując prawo własności nieruchomości, weszli w prawa i obowiązki wiążące się z tą nieruchomością, do nich zatem powinny być kierowane wszelkie rozstrzygnięcia, a w tym decyzja zmierzająca do usunięcia skutków samowoli budowlanej na tej nieruchomości." LEX nr 43781.
Podzielając te poglądy należy uznać, że decyzja wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została skierowana wobec właściwych podmiotów. Na koniec trzeba wskazać zgodnie ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego, że przedmiotowa zabudowa narusza przepisy warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 75, poz. 690 z póź. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21.04.2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów ( Dz. U. nr 80 poz. 563).
W tej sytuacji nakazanie rozbiórki było obowiązkiem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło