VIII SA/Wa 533/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 106 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., zwana dalej "u.p.s.") oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwana dalej "k.p.a."), orzekł: • w pkt 1) o zmianie decyzji Prezydenta, znak [...], z dnia [...] sierpnia 2012 r. z późniejszymi zmianami (ostatnia zmiana z dnia [...] sierpnia 2013 r.) przyznającej świadczenie w formie zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w ten sposób, że: w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego od dnia [...] lutego 2014 r. do nadal ustalił wysokość zasiłku stałego na kwotę [...] zł miesięcznie; • w pkt 2) o wyrównaniu zasiłku stałego za luty 2014 r. w kwocie [...] zł; • w pkt 3) o pozostawieniu ww. decyzji w pozostałej części bez zmian; • w pkt 4) o nadaniu niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej, samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wysokość zasiłku stałego ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 542 zł a dochodem strony, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł i niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.). Podał, iż decyzją Prezydenta nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżącemu przyznano świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego na okres od dnia [...] lipca 2012 r. do nadal. Aktualny dochód skarżącego stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, zatem w obecnej sytuacji przysługuje mu świadczenie w formie zasiłku stałego w kwocie [...] zł ([...] zł-[...] zł). Ze względu na ważny interes strony, tj. konieczność posiadania środków finansowych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, zgodnie z treścią art. 108 k.p.a, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżący wniósł o podwyższenie przyznanego zasiłku stałego o kwotę [...] zł za miesiąc luty 2014 r. Podał, że zasiłek stały został pomniejszony o wysokość zasiłku pielęgnacyjnego, tj. [...] zł., który nie powinien był być brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. Decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. (znak: [...]) skarżący był uprawniony do zasiłku stałego. Wysokość zasiłku była zmieniona ostatnio decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. i wynosiła [...] zł. W dniu [...] lutego 2014 r. skarżący złożył ustny wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego ([...] lutego 2014 r.) stwierdzono konieczność zmiany decyzji dotyczącej pomocy w formie zasiłku stałego przyznanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] (ostatnia zmiana [...] sierpnia 2013 r.) ustalono bowiem, że z dniem [...] stycznia 2014 r. skarżący utracił prawo do pobierania dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł przyznanego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. na okres od dnia [...] sierpnia 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. Kolegium wyjaśniło, iż zasady ustalania dochodu na potrzeby uzyskania świadczeń z pomocy społecznej określa art. 8 ust. 3-13 u.p.s. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 u.p.s.). Do tak określonego dochodu nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (art. 8 ust. 4 u.p.s.). Z kolei na podstawie art. 37 ust. 6 u.p.s. do dochodu osoby ubiegającej się i pobierającej zasiłek stały nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. W oparciu o powyższe Kolegium oceniło, iż dochód skarżącego w postaci dodatku mieszkaniowego jest dochodem utraconym i jako dochód należało przyjąć dochód skarżącego z miesiąca złożenia wniosku, tj. z lutego 2014 r. Dochód ten stanowił zasiłek pielęgnacyjny przyznany w kwocie [...] zł (od [...] maja 2012 r. do nadal). Ww. zmiana sytuacji dochodowej strony pociągnęła za sobą konieczność zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały w trybie art. 106 u.p.s. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 u.p.s.). Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł (art. 8 ust 1 pkt 1 u.p.s.). Prawidłowo zatem organ I instancji ustalił skarżącemu wysokość zasiłku stałego od dnia [...] lutego 2014 r. w kwocie [...] zł miesięcznie (542 zł - [...] zł). Decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter konstytutywny i swoim zakresem mogła objąć wysokość świadczeń z tytułu zasiłku stałego w okresie po jej wydaniu. Odnosząc się do zarzutu odwołania Kolegium wyjaśniło, że w miesiącu lutym 2014 r. skarżący pobrał zasiłek stały w kwocie [...] zł, wskutek czego należało wyrównać ten zasiłek za miesiąc luty 2014 r. w wysokości [...] zł ([...] zł - [...] zł). W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o przyznanie kwoty [...] zł za miesiąc luty i marzec 2014 r. Podał, iż zasiłek stały obliczony mu został od [...] lutego 2014 r. do [...] marca 2014 r. w wysokości [...] zł. Uważa, że świadczenie to wyliczone zostało nieprawidłowo, na jego niekorzyść, bowiem od kwoty zasiłku stałego 542 zł odjęto kwotę [...] zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ zasiłek ten potraktowany został przez organ I instancji jako dochód strony. Tymczasem świadczenie to nie podlega opodatkowaniu; ustawa o pomocy społecznej nie precyzuje co uważane jest za dochód, jest nadinterpretowana przez organy ze szkodą dla osób korzystających z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony [...]. Natomiast zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przytoczony przepis, w stosunku do unormowania zawartego w k.p.a., stanowi szczególną regulację, obligującą organ administracji publicznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzję w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w nim wymienionych, nawet bez zgody strony. Przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z cytowanego przepisu, ma charakter zamknięty. W przypadku zatem wystąpienia jednej z powyższych okoliczności, organ pomocy społecznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji, przy czym przesłanki obligatoryjnej weryfikacji decyzji na niekorzyść strony powinny być ściśle interpretowane. W analizowanej sprawie jako uzasadnienie do zastosowania wskazanej obligatoryjnej formy weryfikacji decyzji organy uznały wymienioną w przepisie art. 106 ust. 5 u.p.s. przesłankę zmiany sytuacji dochodowej. W związku z tym zmiana sytuacji dochodowej musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak określonego dochodu nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego;3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (art. 8 ust. 4 u.p.s.). Z kolei na podstawie art. 37 ust. 6 u.p.s. do dochodu osoby ubiegającej się i pobierającej zasiłek stały nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823, zwane dalej "rozporządzeniem"), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s., zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia). W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż dochód skarżącego w dniu ustnego zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej ([...] stycznia 2014 r.) stanowiła kwota [...] zł, na którą składał się zasiłek stały w kwocie [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Niesporna jest także okoliczność, iż z dniem [...] stycznia 2014 r. skarżący utracił prawo do pobierania dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł, przyznanego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. na okres od dnia [...] sierpnia 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. Zatem dochód ten w dacie orzekania przez organy był dochodem utraconym. Niewątpliwe są również ustalenia organów, że skarżący jest kawalerem, mieszka sam, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a na podstawie orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Sporną jest natomiast okoliczność, czy orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, iż przysługujący skarżącemu z tytułu niepełnosprawności zasiłek pielęgnacyjny stanowi dochód strony, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s. W ocenie Sądu, powyższe ustalenie nie budzi wątpliwości, bowiem - jak przedstawiono wyżej dochodem w rozumieniu u.p.s. jest przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania (niezależnie czy jest to przychód podlegający opodatkowaniu, czy też nie). Zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., wskazuje przepis art. 8 ust. 4 u.p.s. Zasiłek pielęgnacyjny nie został w tym katalogu wskazany, co oznacza, iż nie ma podstaw do nieuwzględniania go w dochodzie, warunkującym przyznanie zasiłku stałego. Takie stanowisko prezentowane jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 104/12; wyrok WSA w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 260/14; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 295/14, wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 973/13). W świetle powyższego, za nieuprawniony należy uznać zarzut skargi dotyczący błędnego wliczenia do dochodu strony zasiłku pielęgnacyjnego. Właściwie zatem orzekające w sprawie organy oceniły, iż od lutego 2014 r., wobec utraty z dniem [...] stycznia 2014 r. dochodu w postaci dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł, skarżącemu przysługuje zasiłek stały w kwocie [...] zł (542 zł – [...] zł). Z uwagi jednak na fakt, iż przekazany za miesiąc luty 2014 r. zasiłek stały wypłacony został w kwocie [...] zł, to przedmiotowe świadczenie podlegało wyrównaniu w wysokości [...] zł ([...] zł – [...] zł) do kwoty [...] zł. Analizując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Sąd stwierdza, iż orzekające w sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały jego właściwej oceny w kontekście obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prawa. Nadto podjęte ww. decyzje spełniają wymagania art. 107 § 3 k.p.a. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.