VIII SA/Wa 535/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-10
Skład orzekający: Justyna Mazur, Leszek Kobylski, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatkowanie środków z dotacji celowej na prace dodatkowe, nieujęte w pierwotnym programie inwestycji, ale uznane za niezbędne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, stanowi wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu ustawy o finansach publicznych?Ratio decidendi
Wydatkowanie środków z dotacji celowej na prace dodatkowe, nieujęte w pierwotnym programie inwestycji, nawet jeśli były one niezbędne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, stanowi wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, jeśli uczelnia nie uzyskała zgody ministra na zmianę zakresu rzeczowego inwestycji. Brak bezzwłocznego powiadomienia ministra o zmianach w programie inwestycji i kosztach, a także finansowanie prac ze środków własnych przed przyznaniem dotacji lub po upływie roku budżetowego, potwierdza nieprawidłowość wydatkowania środków.Stan faktyczny
Uniwersytet otrzymał dotację celową na inwestycję polegającą na dostosowaniu budynku do przepisów przeciwpożarowych. W trakcie realizacji inwestycji poniesiono dodatkowe koszty na prace nieujęte w pierwotnym programie, które zdaniem uczelni były niezbędne do uzyskania odbioru budynku. Urząd Kontroli Skarbowej zakwestionował te wydatki jako wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy decyzję o zwrocie części dotacji. Uniwersytet zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] im. K. P. w R. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi do budżetu państwa dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej: "organ", "Minister"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."),
w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.; dalej: "u.f.p."), po rozpatrzeniu wniosku Uniwersytetu [...] im. [...] w R. (dalej: "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia do zwrotu do budżetu państwa kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia [...] grudnia 2011 r.
U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Urząd Kontroli Skarbowej w K. (dalej: "UKS") przesłał do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wynik kontroli przeprowadzonej w okresie od lutego do lipca 2014 r. w Uniwersytecie [...] im. [...] w R. (dawniej: Politechnice [...] im. [...]) w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi przeznaczonymi na realizację zadań określonych w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 527 ze zm.). W zakresie wykorzystania dotacji inwestycyjnych UKS wskazał nieprawidłowości związane z realizacją zadania nr [...] pn. "Dostosowanie budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów przeciwpożarowych i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie" tj.:
- nieprzekazanie bezzwłocznie do MNiSW informacji o zmianie wartości kosztorysowej inwestycji;
- wykazanie w zaktualizowanym programie wartości inwestycji w wysokości [...] zł, przy cenach uzyskanych z przetargu i podpisanych umowach na kwotę [...] zł;
- wydatkowanie części dotacji na inny cel niż została przyznana;
- wydatkowanie dotacji po upływie roku budżetowego;
- przekazanie w rozliczeniu końcowym informacji o zakończeniu zadania z dniem [...] grudnia 2011 r., bez uwzględnienia dokonanych płatności w styczniu 2012 r.;
- braku zwrotu odsetek za zwłokę, jak dla zaległości podatkowych, od kwoty [...] zł zwróconej w dniu [...] marca 2012 r.
We wnioskach i wskazaniach dotyczących usunięcia nieprawidłowości zawarto m.in. zapis: rozliczyć z Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jako dysponentem środków budżetowych, na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p. kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem dotyczące zadań związanych
z dofinansowaniem lub finansowaniem kosztów realizacji inwestycji w kwocie [...] zł.
Kontrola UKS dotyczyła środków przyznanych po rozpatrzeniu wniosku Rektora Politechniki [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. o wprowadzenie do planu inwestycyjnego w 2011 r. zadania pn. "Dostosowanie budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów przeciwpożarowych i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie". Załącznikiem do wniosku był program inwestycji finansowanej z części budżetowej 38 - Szkolnictwo wyższe. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister zawiadomił Rektora Politechniki [...] o przyznanych w 2011 r. środkach na realizację zadania nr [...] pn. "Dostosowanie budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów przeciwpożarowych i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie". Finansowaniem objęto zadanie o wartości kosztorysowej inwestycji [...] zł, przy 100% udziale środków budżetu państwa. Dotacja została przyznana zgodnie z programem zatwierdzonym w maju 2011 r. na poniższy zakres:
- wyburzenie istniejącej klatki schodowej nie spełniającej warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki - a po jej wyburzeniu uzupełnienie na każdej kondygnacji stropów;
- montaż stolarki drzwiowej;
- uzupełnienie posadzek oraz roboty malarskie po robotach budowlanych;
- wykonanie instalacji wody ppoż.;
- modernizację instalacji c.o.;
- wykonanie instalacji wentylacyjnej zapobiegania zadymianiu i oddymiania dróg ewakuacyjnych z pomieszczeń;
- wykonanie instalacji wentylacyjnej nawiewnej i wywiewnej modernizowanych pomieszczeń dydaktycznych;
- wykonanie instalacji sygnalizacji pożaru i dźwiękowego systemu ostrzegawczego z włączeniem do monitoringu Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej;
- wykonanie instalacji oświetlenia awaryjnego i podstawowego;
- przebudowanie istniejącego przyłącza elektrycznego, rozdzielni głównej
i rozdzielni piętrowych wraz z pionami zasilającymi;
- wykonanie zasilania elektrycznego obwodów ppoż. i central wentylacyjnych;
- przebudowanie sanitariatów, wykonanie sanitariatów dla osób niepełnosprawnych;
- wykonanie drugostronnego zasilania elektrycznego obiektu.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Rektor Politechniki [...] powiadomił MNiSW o zmianie wartości kosztorysowej inwestycji nr [...] z kwoty [...] zł do [...] zł. W załączeniu tego pisma Uczelnia przesłała program inwestycji uaktualniony w zakresie źródeł finansowania inwestycji (w programie brak jest stron 2, 6 z uwagi na praktykowane wówczas przesyłanie przez uczelnie jedynie stron, na których dokonano zmian w stosunku do programu pierwotnego). Program ten został zatwierdzony przez MNiSW w styczniu 2012 r.
Zgodnie z § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 2010 r.
w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji z budżetu państwa (Dz. U. Nr 238, poz. 1579) inwestor, po zakończeniu i przekazaniu do użytku inwestycji, sporządza, w terminie do 60 dni od dnia, w którym była uregulowana ostatnia płatność związana z finansowaniem inwestycji, rozliczenie końcowe tej inwestycji. Przy piśmie
z dnia [...] lutego 2012 r. Rektor Politechniki [...] przesłał do MNiSW rozliczenie końcowe zadania nr [...] pn. "Dostosowanie budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów przeciwpożarowych i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie".
Pismem z dnia [...] marca 2012 r. MNiSW zwrócił się do Rektora Politechniki [...] o wyjaśnienie niewykorzystania w 2011 r. kwoty w wysokości [...] zł Rektor Politechniki [...] im. [...] pismem z dnia [...] marca powiadomił, że niewykorzystane środki w kwocie [...] zł zostały zwrócone w marcu 2012 r. do budżetu państwa. Rozliczenie końcowe przekazane przy piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. zostało zatwierdzone przez MNiSW.
Pismem z dnia [...] września 2014 r. [...] wystąpił do Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w R. o szczegółowe odniesienie się przedstawionych zarzutów, który przekazał wyjaśnienia pismem z dnia [...] września 2014 r. Z ich analizy wynikało, że część udzielonej dotacji została wykorzystana na inny cel niż wskazany w zatwierdzonym przez MNiSW w 2011 roku programie inwestycji.
W związku z tym powyższym pismem z dnia [...] października 2014 r. Minister wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu do budżetu państwa kwoty dotacji celowej na dofinansowanie kosztów realizacji zadania inwestycyjnego pn. "Dostosowanie budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów przeciwpożarowych i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie".
Pismem z dnia [...] października 2014 r. Rektor Uniwersytetu [...] im. [...] w R. podtrzymał wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia [...] września 2014 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] Minister działając na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 1 oraz ust. 6 u.f.p. ustalił podlegającą zwrotowi do budżetu państwa przez Uniwersytet [...] im. [...] w R. kwotę dotacji celowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia [...] grudnia 2011 r.
Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący zwrócił się do Ministra z wnioskiem
o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją. We wniosku tym stwierdził, że zakres rzeczowy inwestycji przedstawiony przez Uczelnię we wniosku
z dnia [...] czerwca 2010 r. o wprowadzenie do planu inwestycyjnego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2011, zawierał planowane prace niezbędne do realizacji zadania. Na etapie składania wniosku Uczelnia nie miała możliwości wskazania szczegółowo wszystkich prac niezbędnych do realizacji zadania. W związku z tym, zdaniem skarżącego, zaistniała konieczność wykonania dodatkowych prac i poniesienia dodatkowych kosztów związanych z "Dostosowaniem budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów ppoż. i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie". Nadto skarżący złożył wyjaśnienia dotyczące wszystkich zakwestionowanych w decyzji pozycji tj. "Demontażu platformy dźwigowej dla niepełnosprawnych wraz z zadaszeniem" (pozycja [...]), "Wykonania zadaszenia nad wejściem głównym do budynku" (pozycja [...]), "Zakupu mocy przyłączeniowej do budynku Wydziału Nauczycielskiego" (pozycja [...]), "Energii cieplnej dostarczonej do budynku Wydziału Nauczycielskiego" (pozycja [...]), "Wykonania i montażu rolet okiennych materiałowych wewnętrznych" (pozycja [...]), "Wykonania i montażu gablot, tablic i tabliczek informacyjnych" (pozycja [...]), "Materiały" (pozycja [...]), "Zakupu luster do łazienek" (pozycja [...]), "Instalacji monitoringu wejścia" (pozycja[...]), "Sprzątania poremontowego oraz prania wykładzin" (pozycja [...]), "Drugostronnego zasilania budynku" (pozycja [...]), "Przeglądu uzupełniającego instalacji elektrycznej" (pozycja [...]), "Remontu instalacji sanitarnej i elektrycznej w części budynku [...]" (pozycja [...]), "Prac dodatkowych w budynku [...]" (pozycja [...]).
Zdaniem skarżącego zakwestionowany przez Urząd Kontroli Skarbowej
w K. zakres wykonanych prac i poniesienie nieprzewidzianych kosztów było warunkiem koniecznym do odbioru i do dopuszczenia budynku do użytkowania między innymi przez Powiatową Komendę Straży Pożarnej, Państwowy Inspektorat Sanitarny oraz Powiatowego Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R.
Rozpatrując ponownie sprawę, Minister wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] lutego 2015 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej
z [...] grudnia 2014 r. Przedstawił szczegółowo przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczył brzmienie art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Uzasadniając wskazał, iż nie przeczy, że zakwestionowany przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. zakres prac wykonanych niezgodnie z zatwierdzonym programem inwestycji, był konieczny do uzyskania odbioru i dopuszczenia budynku do użytkowania między innymi przez Powiatową Komendę Straży Pożarnej, Państwowy Inspektorat Sanitarny oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. Jednak, w ocenie organu, w zaistniałej sytuacji Uczelnia obowiązana była postąpić zgodnie z pismem zawiadamiającym o przyznanych środkach (pismo Ministra z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...]), a więc bezzwłocznie powiadomić Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o ewentualnych zmianach dokonanych w trakcie realizacji inwestycji związanych szczególnie z aktualizacją programu inwestycji, zmianą wartości kosztorysowej oraz poziomu finansowania inwestycji, mających wpływ na dofinansowanie budżetowe.
W szczególności dotyczy to wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla pozycji nr [...] "Prace dodatkowe w budynku [...]", ale także pozycji nr [...]-[...] "Demontaż platformy dźwigowej dla niepełnosprawnych wraz z zadaszeniem"; "Wykonanie zadaszenia nad wejściem głównym do budynku"; "Wykonanie i montaż rolet okiennych materiałowych wewnętrznych" oraz nr [...]-[...],[...] "Wykonanie i montaż gablot, tablic i tabliczek informacyjnych"; "Instalacji monitoringu wejścia"; "Zakup luster do łazienek"; "Zakup mocy przyłączeniowej do budynku Wydziału Nauczycielskiego"; "Materiały".
Minister wskazał, że nie kwestionuje zasadności wykonania drugostronnego zasilania budynku (pozycja [...]), ponieważ prace te były zawarte w zaakceptowanym programie inwestycji. Zauważył jednak, że prace te zostały zrealizowane i sfinansowane ze środków własnych Uczelni przed wprowadzeniem zadania do planu inwestycji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (protokół Urzędu Kontroli Skarbowej
w K. str. [...], ostatni akapit "Wykonawca w dniu [...] kwietnia 2011 r. wystawił fakturę na kwotę [...] zł, która została zapłacona w dniu [...] maja 2011 roku,
a więc przed przyznaniem dotacji (...)"). Zgodnie zaś z art. 168 ust. 4 u.f.p. wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. W omawianej sprawie wydatek ten został zrefundowany ze środków dotacji.
W ocenie organu, nie można również przyjąć za uzasadnione sfinansowanie
z dotacji budżetu państwa kosztów sprzątania poremontowego, prania wykładzin na kwotę [...] zł (pozycja nr [...]). Zgodnie z protokołem Urzędu Kontroli Skarbowej
w K. str. [...], akapit [...], pozycja [...] "Z umów zawartych z wykonawcami wynika, że obiekt w trakcie prac remontowych był czynny, a w okresie od [...] października 2011 roku odbywały się tam zajęcia dydaktyczne. Z § 8 pkt 5 umów na realizację zadań wynika, że po stronie wykonawców leży doprowadzenie do należytego stanu i porządku budowy. Należy również podkreślić, że wykładziny w części inwestycyjnej były układane przez wykonawcę robót".
Ponadto organ zauważył, iż z ustaleń Urzędu Kontroli Skarbowej w K., str. 25, pozycja [...] Wyniku kontroli z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, że "Ogrzewanie budynku, który był równolegle do remontu eksploatowany do normalnych zajęć dydaktycznych nie było ujęte w celu dotacji oraz specyfikacji prac wynikających z wniosku o dotację". W związku z tym, w jego ocenie, nie można uznać zasadności obciążenia inwestycji całymi kosztami zużycia energii cieplnej dostarczonej do budynku Wydziału Nauczycielskiego na kwotę [...] zł (pozycja nr [...]).
Ponadto wskazał, że "Przegląd uzupełniający instalacji elektrycznej" na kwotę
[...] zł (pozycja [...]) oraz "Remont instalacji sanitarnej i elektrycznej w części budynku [...]" na kwotę [...] zł (pozycja [...]) były przeprowadzone przez pracowników Uczelni (protokół Urzędu Kontroli Skarbowej w K. str. [...], akapit [...] "Politechnika [...] w ramach inwestycji realizowanej z dotacji z budżetu państwa rozliczyła prace wykonane przez własną brygadę remontową na łączną wartość [...] zł (...)"). Zakres ten powinien być sfinansowany ze środków własnych Uczelni, a nie ze środków dotacji budżetu państwa.
Organ podkreślił, że wobec nieuzgodnienia z Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego szerszego niż pierwotnie planowano zakresu rzeczowego inwestycji, wszystkie prace wskazywane przez Uczelnię jako niezbędne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, a zakwestionowane przez Urząd Kontroli Skarbowej
w K. mogły i powinny zostać sfinansowane ze środków własnych Uczelni. Tym samym, wydatkowane na te prace środki dotacji celowej w wysokości [...] zł uznał za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o uchylenie wydanych
w sprawie rozstrzygnięć i umorzenie postępowania. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 u.f.p. poprzez przyjęcie, że stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania dotacja celowa została przez skarżącego wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;
2) przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego.
Uzasadniając skarżący podniósł, że m.in. program inwestycji załączony do wniosku nie był precyzyjny, ale cel jaki miała przynieść jego realizacja, był oczywisty.
W jego ocenie, sytuacja taka zdarza się dosyć powszechnie przy planowaniu prac remontowych, w których trudno przewidzieć wszystkie okoliczności, jakie mogą zaistnieć - inaczej niż przy inwestycji prowadzonej od podstaw. Skarżący podniósł, iż Urząd Kontroli Skarbowej bezzasadnie przyjął za wykorzystane zgodnie
z przeznaczeniem wyłącznie wydatki objęte trzema postępowaniami przetargowymi na łączną kwotę [...] zł. Zauważył, iż Uczelnia w wyjaśnieniach składanych
w toku kontroli oraz w późniejszej korespondencji wykazała celowość zakwestionowanych wydatków. Dodatkowo skarżący podniósł, iż odnośnie realizacji zadania polegającego na wykonaniu zadaszenia nad wejściem głównym (kwota [...] zł) - dwukrotnie ogłaszany przetarg nie został rozstrzygnięty. Zadanie to mieściło się w grupie "budowa obiektów podstawowych" zgłoszonych przy wniosku
o przydzielenie dotacji, ale z wymienionych przyczyn formalnych zostało udzielone
z wolnej ręki. Natomiast odnośnie do kwoty [...] zł z tytułu zapłaty za energię cieplną dostarczoną do budynku w okresie remontu - kontrolujący nie uwzględnili okoliczności, że w budynku nie mogły się odbywać i nie odbywały się w tym czasie zajęcia dydaktyczne, mimo zapewnień złożonych przez rektora i przez kanclerza w toku kontroli, w wyjaśnieniach i zastrzeżeniach do protokołu kontroli. Zdaniem skarżącego, program inwestycji był nieprecyzyjny, ale oczywiste jest, że obejmował również wszelkie prace poprzedzające lub kończące wyszczególnione ogólnie zadania. Wobec tego faktu nie można stwierdzić, że warunki udzielenia dotacji nie przewidywały sfinansowania zakwestionowanych wydatków, co wyłącza zasadność wskazania jako podstawy rozstrzygnięcia art. 169 ust. 1 pkt. 1 u.f.p. Uczelnia wykazała, że przedmiotowe wydatki były konieczne, dokonane zgodnie z celem programu dotacji, zgodnie z jej charakterem, a powiadomienia Ministra o aktualizacji wysokości niezbędnych wydatków dokonano bez zbędnej zwłoki, w najwcześniej możliwym terminie po dokonaniu rozliczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art.
1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
(Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.
Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując tak rozumianej oceny, w odniesieniu do wydanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozstrzygnięć w przedmiocie ustalenia Uniwersytetowi [...] im. [...] w R. do zwrotu do budżetu państwa kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w sprawie decyzje z dnia [...] grudnia 2014 r., jak i z dnia [...] lutego 2015 r. nie naruszają przepisów prawa, co uzasadnia tym samym oddalenie skargi.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.), procesową zaś przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).
Zgodnie z art. 126 u.f.p. dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczenia środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że środki przekazane jako dotacja nie tracą swojego publicznoprawnego charakteru. Mają niejako "znaczony" charakter i podmiot je otrzymujący nie ma swobody w ich wykorzystaniu, chyba że pozwalają na to przepisy szczególne (por.: uchwala (7) NSA z 24.06.2002 r. sygn. akt FPS 6/02; wyrok NSA
z 24.10.2007 sygn. akt II GSK 198/07).
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji, zobowiązującej Uniwersytet [...] im. [...] w R. do zwrotu części dotacji, jest przepis art. 169 u.f.p. Stosownie do ust. 1 tego przepisu, dotacje udzielone z budżetu państwa wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W przypadku nie dokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w ust. 1 organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (art. 169 ust. 6 u.f.p.). Zgodnie z art. 169 ust. 5 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa nalicza się, począwszy od dnia przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
Definicję wykorzystania dotacji zawarto w art. 168 ust. 4 u.f.p. – zgodnie z którym wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Stosownie do treści art. 168 ust. 5 w przypadku, gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. W rozpatrywanej sprawie
o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji nie stanowią przepisy odrębne lecz przepisy ustawy o finansach publicznych w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że wykorzystanie dotacji następuje poprzez zrealizowanie celu wskazanego w przepisach odrębnych.
W kontrolowanej sprawie bezspornym jest, że Minister wprowadził w 2011 r. do planu inwestycji uczelni MNiSW w dziale 803 zadanie inwestycyjne Politechniki [...] im. [...] pn. "Dostosowanie budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów przeciwpożarowych i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie", które oznaczył nr [...]. Jednocześnie dla ww. zadania inwestycyjnego określił plan dotacji celowej z budżetu państwa w 2011 r. na dofinansowanie lub finansowanie kosztów inwestycji w kwocie [...] zł
w zakresie działalności dydaktycznej (rozdział 80306). Na realizacje przedmiotowej inwestycji Minister nie zawarł z Politechniką [...] żadnej umowy. Rektor Politechniki [...] poinformował Ministra o zmianie wartości kosztorysowej inwestycji z [...] zł na [...] zł przekazując uaktualniony program inwestycji (pismo z [...] grudnia 2011 r. znak: [...]).
W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ uznał, że doszło do wykorzystania część dotacji w łącznej kwocie [...] zł niezgodnie z przeznaczeniem, tj. jej wykorzystania (w części) na cele inne niż określone w programie inwestycji budowlanej.
Zdaniem Sądu powyższe stanowisko Ministra jest zasadne, ma ono oparcie
w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy i właściwej subsumpcji ustaleń faktycznych do stanu prawnego obowiązującego w sprawie. Materiałem dowodowym
w sprawie były ustalenia kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w K.
z przeprowadzonego w okresie luty-lipiec 2014 r. postępowania kontrolnego dotyczącego prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi w 2011 roku.
W zakresie wykorzystania dotacji inwestycyjnych Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wykazał nieprawidłowości związane z realizacją zadania nr [...] pn. "Dostosowanie budynku dydaktycznego Wydziału Nauczycielskiego do przepisów przeciwpożarowych
i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki wysokie" tj.: nieprzekazanie bezzwłocznie do MNiSW informacji o zmianie wartości kosztorysowej inwestycji, wykazanie w zaktualizowanym programie wartości inwestycji w wysokości [...] zł, przy cenach uzyskanych z przetargu i podpisanych umowach na kwotę [...] zł, wydatkowanie części dotacji na inny cel niż została przyznana, wydatkowanie dotacji po upływie roku budżetowego, przekazanie w rozliczeniu końcowym informacji o zakończeniu zadania z dniem [...] grudnia 2011 r., bez uwzględnienia dokonanych płatności w styczniu 2012 r. oraz braku zwrotu odsetek za zwłokę, jak dla zaległości podatkowych, od kwoty [...] zł zwróconej w dniu [...] marca 2012 r..
Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu orzekającego, że wobec nieuzgodnienia z Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego szerszego niż pierwotnie planowano zakresu rzeczowego inwestycji, wszystkie prace wskazywane przez Uczelnię jako niezbędne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, a zakwestionowane przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. mogły i powinny zostać sfinansowane ze środków własnych Uczelni, a nie ze środków dotacji budżetu państwa. W szczególności są to prace polegające na: wykonaniu drugostronnego zasilania budynku (zawarte
w zaakceptowanym programie inwestycyjnym), które zostały zrealizowane
i sfinansowane ze środków własnych Uczelni przed wprowadzeniem zadania do planu inwestycji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Skarżący uiścił bowiem kwotę [...] zł (wynikającą z faktury z dnia [...] kwietnia 2011 r.) w dniu [...] maja 2011 r., tj. przed przyznaniem dotacji; dokonaniu przeglądu uzupełniającego instalacji elektrycznej oraz przeprowadzeniu remontu instalacji sanitarnej i elektrycznej w części budynku [...], które zostały wykonane przez pracowników Uczelni; pokryciu kosztu sprzątania poremontowego oraz prania wykładzin w sytuacji, gdy po stronie wykonawców istniał obowiązek doprowadzenia do należytego stanu i porządku budowy; pokryciu całkowitych kosztów zużycia energii cieplnej dostarczonej do budynku Wydziału Nauczycielskiego w sytuacji, gdy nie były one ujęte w celu dotacji, jak i równolegle do remontu budynek ten był eksploatowany do normalnych zajęć dydaktycznych.
W świetle powyższych ustaleń, zasadnie Minister orzekł o ustaleniu podlegającej zwrotowi do budżetu państwa kwoty dotacji celowej wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem w wysokości [...] zł., jednocześnie wykazując brak podstaw do uznania zasadności umorzenia ww. kwoty wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej liczonymi od dnia [...] grudnia 2011 r. Uczelnia wydatkowała bowiem środki z budżetu państwa na prace, które w programie inwestycji nie był uwzględnione, jak i niektórych wydatków dokonano po upływie roku budżetowego na który przyznano dotację lub w ramach niedozwolonej refundacji. Zgodnie zaś z § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji z budżetu państwa (Dz.U. Nr 238, poz. 1579) dotacje udzielone z budżetu w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego lub w terminie określonym w przepisach o wydatkach niewygasających
z upływem roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu państwa w terminach określonych w art. 168 ust. 1 i 2 u.f.p. Jak słusznie zauważył organ orzekający niektóre pozycje mogły się znaleźć w programie i w konsekwencji być dokonane zgodnie
z przeznaczeniem, jednak Uczelnia nie skorzystała z prawa bezzwłocznego wystąpienia do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o uznanie ewentualnych zmian dokonanych w trakcie realizacji inwestycji, związanych szczególnie z aktualizacją programu inwestycji, zmianą wartości kosztorysowej oraz poziomu finansowania inwestycji, mających wpływ na dofinansowanie budżetowe.
Za nieuzasadnione Sąd uznał zatem zarówno zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, jak przepisów postępowania administracyjnego
w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Organ orzekający prawidłowo zastosował art. 169 u.f.p. regulujący kwestie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem. W toku przeprowadzonego postępowania zgromadzono kompletny, wystarczający dla rozstrzygania materiał dowodowy, a poczynione na jego podstawie ustalenia faktyczne są prawidłowe. Organ wydający zaskarżoną decyzję miał na względzie przepisy obligujące organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Skarżący nie składał wniosków dowodowych, nie negował zakresu przeprowadzonych robót.
W ocenie Sądu, brak jest również podstaw do stwierdzenia naruszenia zasad postępowania administracyjnego: legalności działania, pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, informowania stron oraz przekonywania (art. 6, 8, 9 oraz 11 k.p.a.).
W ocenie Sądu przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło