VIII SA/Wa 536/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi M.S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę. Syg. akt VIII SA/Wa 536/12 Uzasadnienie Uchwałą z dnia [...] 2011 roku, znak sprawy [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości biorąc za podstawę art. 78h ust.1 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (DZ.U z 2009 roku, nr 146, poz. 1188 ze zm. dalej jako ustawa prawo o adwokaturze) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania M.S. od uchwały nr [...] z dnia [...] 2011 roku Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w W. w sprawie ustalania wyniku egzaminu adwokackiego – utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Podstawą przedmiotowej uchwały były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w W., uchwałą nr [...] z dnia [...] 2011 roku stwierdziła, że M. S. uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu wskazano, że egzaminowany uzyskał z części pierwszej oceny dobre, z trzeciej i piątej oceny niedostateczne, a z części czwartej ocenę dostateczną. Powołując się na przepis art. 78f ust.1 ustawy prawo o adwokaturze, Komisja stwierdziła, że egzaminowany uzyskał negatywny wynik egzaminu adwokackiego. W odwołaniu od tej uchwały M. S. – zwany dalej skarżącym zaskarżył ją w całości, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty oraz o dokonanie ponownej oceny prac z prawa administracyjnego i cywilnego. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: - wyrażenie przez egzaminatorów niemerytorycznych, powierzchownych ocen, brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia jego argumentów w opinii o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego; - brak uwzględnienia poglądów i stanowiska orzecznictwa co do relacji mocodawca adwokat; - pominięcie, że stanowisko adwokata o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia nie narusza, ani nie ogranicza prawa do obrony interesów prawnych klienta; - nie uwzględnienie stanowiska, że po uzyskaniu opinii o treści, jak w sporządzonej pracy, klient mógł sam wnieść skargę do sądu administracyjnego; - brak odniesienia się egzaminatorów, czy dana osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata; - wyrażania przez egzaminatorów gołosłownych poglądów co do merytorycznej wartości jego pracy; b) naruszenie § 1 pkt 1,2,3, § 2, § 6, § 7, § 8, § 10, § 13, § 43, § 44, § 45, § 55 pkt 1, § 51 i 57 Kodeksu etyki adwokackiej tj. uchwały NRA z dnia 10 października 1998 roku nr 2/XVIII/98 poprzez pominięcie tego, że: - zagadnienie uprawnień do reprezentowania stron w procesie nie należy do sfery prawa materialnego ale jest regulowane przepisami postępowania, - nie uwzględniono, że sporządzając opinię prawną skarżący brał pod uwagę kwestię uchronienia klienta przed ponoszeniem zbędnych kosztów, c) naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że ,,wykaz istotnych zagadnień’’ i zadanie z prawa administracyjnego były całkowicie błędne. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący powoływał się na szereg tez wyroków Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego i podnosił, że ustanowiony przez stronę adwokat korzysta z autonomii w zakresie świadczenia pomocy prawnej, ograniczonej obowiązkiem przestrzegania prawa, zasad etyki i godności wykonywania zawodu oraz działania na korzyść reprezentowanego. Wskazywał, że egzaminator [...], odmiennie niż [...] podkreślił, że zaprezentowany wywód z opinii prawnej nie budzi wątpliwości i zastrzeżeń tak od strony formalnej, jak i merytorycznej, ale praca zasługuje na ocenę niedostateczną z uwagi na sporządzenie opinii zamiast skargi. Nie precyzując zarzutów odnośnie oceny niedostatecznej z trzeciej części egzaminu skarżący podniósł, że: - błędna jest ocena egzaminatora [...], brak jest podstaw do uznania, że pozwany miał status przedsiębiorcy, a tym samym odnoszenia się do przepisów regulujących tzw. sprzedaż konsumencką, podczas gdy zadanie z zakresu prawa cywilnego w wielu miejscach wskazuje jednoznacznie, że pozwany prowadził działalność gospodarczą we własnym imieniu, - nie jest trafna uwaga, że błędem było powoływanie zarzutu naruszenia tylko art. 60 k.c, bez wskazywania naruszenia art. 65 § 1 i art. 77 k.c, - doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w powołaniu art. 232 k.p.c. zamiast art. 233 k.p.c., - niezrozumiały jest zarzut odnośnie rzekomego braku uzasadnienia podniesionego zarzutu procesowego, - błędna jest ocena egzaminatora sędziego [...] odnośnie tego, iż ustawa dotycząca sprzedaży konsumenckiej na zastosowanie tylko do wad dzieła, a nie dotyczy opóźnienia w wykonaniu dzieła, - błędny był zarzut braku uzasadnienia naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Dokonując oceny trafności zarzutów organ podnosił, że: Zgodnie z art. 78e ust.2 ustawy prawo o adwokaturze, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą reprezentuje. Zadanie z prawa cywilnego polegało na sporządzeniu apelacji bądź opinii prawnej o braku podstaw do wywiedzenia apelacji. W sprawie będącej przedmiotem egzaminu należało sporządzić apelację. Istota spornego zagadnienia sprowadzała się do wątpliwości co do skuteczności dokonanego przez powodów odstąpienia od umowy (sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie było to odstąpienie skuteczne, gdyż pismo powodów z 26 października 2010 roku nie było podpisane) oraz do prawidłowego zakwalifikowania podstaw do odstąpienia (sąd pierwszej instancji błędnie wskazał przepis art. 636 k.c pozwalający na odstąpienie z powodu wad dzieła, podczas gdy powodowie odstąpili od umowy na warunkach określonych w art. 635 k.c tj. z powodu opóźnienia w wykonaniu umówionego dzieła). Uwagi egzaminatorów co do apelacji przygotowanej przez zdającego były następujące: 1) sędzia [...] - apelacja spełnia warunki formalne, - niezrozumiałe i błędne jest powoływanie się na przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej w sytuacji gdy ustawa ta ma zastosowanie w przypadku wystąpienia wad dzieła już wydanego, a nie reguluje kwestii opóźnienia i możliwości odstąpienia od umowy przez kupującego na podstawie art. 635 k.c. - nie wskazano na czym miałoby polegać naruszenie art. 232 k.p.c., prawdopodobnie chodziło o przepis art. 233 § 1 k.p.c., a w tym zakresie zarzut ustalenia przez sąd, że umowa nie obejmowała montażu był prawidłowy, - brak uzasadnienia co do naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. - niewskazanie, że sąd przy wykładni oświadczenia z dnia 26 października 2010 roku oprócz naruszenia art. 60 k.c. dopuścił się naruszenia również przepisów art. 65 k.c., art. 61 § 1 i 77 § 2 k.c. - brak zarzutów co do naruszenia prawa procesowego – zawyżone koszty zastępstwa procesowego. 2) adwokat [...]: - za całkowicie nietrafne należało uznać odwołanie się do przepisów regulujących sprzedaż konsumencką, albowiem ze stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby pozwany miał status przedsiębiorcy, skutkiem tego nie powołano art. 635 k.c., a w ramach naruszenia prawa materialnego prawidłowo powołano jedynie art. 60 k.c., - częściowo wadliwie sformułowano zarzut naruszenia prawa procesowego ( błędnie odwołano się do przepisu art. 232 § 1 k.p.c.), - zarzut procesowy przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów nie został uzasadniony, a zdający nie podjął próby wykazania, aby naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów organ zauważył, że o ile z okoliczności sprawy można wywieźć, iż pozwany przyjął od powodów zamówienie na wykonanie dzieła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem w myśl art. 43¹ k.c. jest przedsiębiorcą, to jednak błędnie wywodzi, że ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych zasadach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (DZ.U nr 141, poz. 1176 z zm. dalej jako ustawa o szczególnych zasadach sprzedaży konsumenckiej) ma zastosowanie także w przypadku gdy wykonawca opóźnia się z wykonaniem dzieła i że reguluje ona możliwość odstąpienia od niej z tego powodu. Uprawnienie takie nie wynika z żadnego z powołanych przez zdającego przepisów ustawy tj. art. 1,4 ust.1 i 2, art. 6 w zw. z art. 7 oraz art. 8 ust.4, art. 11. Przepisy te dotyczą niezgodności z umową (towaru konsumpcyjnego) z umową w chwili jego wydania (art. 4 ust.1 i 2), wskazania, iż za niezgodność towaru z umową uważa się również nieprawidłowość w jego zamontowaniu i uruchomieniu (art.6) oraz uprawnień kupującego w przypadku gdy towar jest niezgodny z umową (art. 8). W tym ostatnim przypadku kupujący może żądać doprowadzenia towaru do stanu zgodnego z umową albo wymiany na nowy, a gdy jest to niemożliwe lub wymaga nadmiernych kosztów, zamawiający może żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy o ile niezgodność towaru z umową jest istotna. Wszystko wskazuje, że powołane w apelacji przepisy miałyby zastosowanie tylko wtedy gdyby towar został co najmniej zaoferowany do odbioru. W sytuacji gdy towar jeszcze nie został wytworzony nie sposób twierdzić, iż mogą mieć zastosowanie przepisy przywołane przez zdającego w apelacji. Zdaniem organu sam odwołujący w jednym z pism przyznaje, że właściwym momentem dla oceny zgodności towaru z umową jest chwila jego wydania, a więc przepis art.4 ust.1 nie znajdzie zastosowania w trakcie trwania umowy, a przed jego wydaniem. W takiej sytuacji znajdzie zastosowanie przepis art. 636 § 2 k.c. Z powyższego wynika, że skarżący błędnie wnioskuje, że pozwany zamontował część wyposażenia kuchni i to w sposób, który uniemożliwił im normalne korzystanie z rzeczy, a tym samym powodowie mieli prawo z uwagi na niedogodności z tym związane odstąpić od umowy z jednoczesnym żądaniem od pozwanego zwrotu wynagrodzenia, gdyż wydany towar był niekompletny. Takie stanowisko należy uznać za błędne ponieważ zamontowanie mebli było prowizoryczne dla umożliwienia zorganizowania uroczystości rodzinnej i nie było wątpliwości, że dzieło nie zostało wykonane a termin wykonania upływał 30 października 2010 roku. Skoro nawet sam zobowiązany nie twierdzi, że umowę wykonał, to nie sposób stosować do częściowego tylko spełnienia świadczenia przepisów o niezgodności rzeczy z umową. Przyjmując powyższą konstrukcję odpowiedzialności skarżący pomija stanowisko samych powodów, których reprezentuje, z którego wynika, że przyczyną odstąpienia przez nich od umowy były nie wady dzieła, lecz opóźnienie w jego wykonaniu tak rażące, że uprawdopodobniało twierdzenie, iż w terminie nie zostanie ukończone. Zdaniem organu wbrew twierdzeniu skarżącego przyjęta przez niego koncepcja nie tylko nie miała podstawy prawnej, ale i nie leżała w interesie powodów. Odnośnie postawionych zarzutów naruszenia przepisów procesowych organ odwoławczy zauważył, że jeżeli skarżący chciał zarzucić sądowi, wbrew zebranym w sprawie dowodom poczynił błędne ustalenia, to powinien poczynić zarzut sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, a nie przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, choć zdaniem organu w związku z odstąpieniem powodów od umowy z powodu opóźnienia jej wykonania kwestia ta nie miała żadnego znaczenia. Zasadnie zaś egzaminatorzy wytknęli, iż skarżący nie uzasadnił naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c. Przepis ten skarżący powołał w związku z art. 233 § 1 k.p.c. co w związku z treścią zarzutu nie jest zasadne. Zdaniem organu stanowisko skarżącego kwestionujące, iż obok art. 60 k.c. powinien powołać zarzut naruszenia art. 65 i art. 77 § 2 k.c. nie jest zasadne. Pomija ono fakt, iż pismo powodów z dnia 26 października 2010 roku nie stanowiło oświadczenia woli o odstąpieniu, bo po pierwsze nie było podpisane, a po drugie z jego treści nie wynikało, aby zawierało odstąpienie od umowy. Z tego względu oprócz naruszenia przepisu art. 60 k.c. należało również powołać art. 77 § 2 k.c. Wyżej wskazane błędy przemawiają zdaniem organu za nieznajomością i nieumiejętnością stosowania prawa, zarówno procesowego, jak materialnego w stopniu co najmniej dostatecznym. Odnośnie zarzutów odwołania z zakresu pracy z prawa administracyjnego egzaminatorzy zarzucili : 1) adw. [...] – - podjęcie przez zdającego decyzji o przedstawieniu zainteresowanemu –osobie fizycznej, która uważa że orzeczenie organu narusza jego prawa, opinii o braku podstaw do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, uniemożliwia dokonanie pozytywnej oceny pracy kandydata do wykonywania zawodu adwokata, - proponowane rozwiązanie problemu istniejącego w sprawie nie uwzględnia interesu strony, która zwróciła się o pomoc prawną, Jednocześnie egzaminator podnosił, że nie ma zastrzeżeń do formalnej strony udzielonej opinii prawnej, zdający przedstawił prawidłowo tezy i poglądy judykatury i doktryny, zgodnie z którym przyznanie zainteresowanemu M. K. statusu strony w rozpatrywanym stanie prawnym byłoby niemożliwie, opracowanie jest sporządzone starannie, 2) sędzia WSA [...]: - zachowane wymogi formalne, - egzaminowany zamiast skargi sporządził opinię prawną, co uniemożliwiło ocenę pracy pod względem zachowania wymogów formalnych skargi, - z uwagi na fakt, że praca została sporządzona w formie opinii prawnej, a nie skargi odstąpiono od jej oceny pod względem zastosowania przepisów prawa, - podjęto nieprawidłową decyzję o sporządzeniu opinii prawnej w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i kwalifikowała się do oceny pod względem zgodności z prawem, której dokonuje sąd administracyjny. W zakresie zarzutów stawianych przez skarżącego uchwale nr [...] komisja podniosła, że poza uwagą skarżącego pozostała kwestia, iż przedmiotem oceny sądu jest decyzja organu II Instancji. Tym samym praca sporządzona przez skarżącego naruszała zarówno przepis art. 15 jak i art. 127 § 1 k.p.a. a w konsekwencji też art. 78 Konstytucji RP. Wskazuje to, że skarżący nie znał wskazanych przepisów ponieważ ich znajomość pozwoliłaby mu ocenić legalność działań organu administracji publicznej II Instancji, a w szczególności związanych z przeprowadzoną rozprawą administracyjną (brak zawiadomienia o terminie pełnomocnika) co powinno skutkować jej odroczeniem (art. 94 § 2 k.p.a.), a także brak określenia w wezwaniu skierowanym do strony przedmiotu rozprawy (art. 91 § 1 k.p.a.). Organ popełnił jeszcze błąd wyznaczając termin rozprawy niezgodnie z art. 92 k.p.a. tj. z uchybieniem 7 dniowego terminu, jednakże strona mimo tego stawiła się co powoduje, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ zgodził się, że w przedmiotowym zadaniu M. K. nie miał statusu strony w postępowaniu przed organem I Instancji i trudno mu było taki status przyznać. Z przedstawionego w zadaniu stanu faktycznego nie wynikało aby obiekt budowlany oddziaływał na jego nieruchomość. Skarżący sporządzając opinię prawną o braku podstaw do zaskarżenia decyzji wojewody małopolskiego zachował wymogi formalne. Jednakże zdaniem organu prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji została oceniona jako wysoce niezadowalająca. Przede wszystkim skarżący nie dostrzegł, że organ odwoławczy w stopniu istotnym naruszył przepisy – art. 40 § 2, art. 94 § 2, art.91 § 1 oraz art. 92 k.p.a. choć ten ostatni przepis w stopniu nie mający istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący żadnego z tych naruszeń nie zauważył. Takie działanie skarżącego jako pełnomocnika było nieprawidłowe, gdyż sporządzając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi nie działał z uwzględnieniem interesu strony, którą reprezentował. Skarżący nie dostrzegł, że pełnomocnik M. K. podnosił, że przedstawi okoliczności, wyjaśnienia i dowody wskazujące na uciążliwy charakter obiektu budowlanego, co pozwoliłoby wykazać mu interes prawny w byciu stroną tego postępowania. W tej sytuacji rezygnacja z zaskarżenia decyzji nie uwzględniała tego, że zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy prawo o adwokaturze polega przede wszystkim na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności praktycznego jego zastosowania. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącego, że działał w interesie strony gdyż uchronił ją od ponoszenia zbędnych kosztów postępowania. Skarżący nie uwzględniał, że istniała szansa na ,, wygranie sprawy’’, o ile przedstawione zostałyby dowody (a pełnomocnik miał je przedstawić i organ mu to uniemożliwił) na uciążliwość obiektu. Ewentualna strata w zakresie kosztów nigdy nie rekompensowałaby stronie sąsiadowania z uciążliwym obiektem. Chybione są zarzuty odwołania skarżącego, co do naruszenia art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze skoro fakt nieskazitelnego charakteru nie jest samodzielną podstawą do wpisu na listę adwokatów. Organ wskazał, że oceny egzaminatorów nie są wyczerpujące, ale to nie oznacza, że ich argumentacja jest błędna, nieprawidłowa, czy w jakimkolwiek stopniu narusza art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skargę do sądu administracyjnego na uchwałę organu odwoławczego wniósł M. S. Skarżący zarzucił przedmiotowej uchwale rażące naruszenie prawa tj. naruszenie przepisów art. 138 § 2, art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 roku dla właściwości ORA w W., pomimo tego, że ze względu na ewidentne i rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego popełnione przy okazji oceny prac skarżącego z prawa administracyjnego i cywilnego przez wszystkich czterech egzaminatorów tych komisji. W uzasadnieniu skargi wskazywał, że art. 78 lit. d ust.1 ustawy prawo o adwokaturze jednoznacznie wskazuje, że egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu szczegółowo wymienionych dziedzin oraz odnośnie warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu. Następnie skarżący wskazał, że przepis art. 78 lit. e pkt 2 ustawy prawo o adwokaturze stanowi, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W ocenie skarżącego wszyscy czterej egzaminatorzy uchyli się od oceny tego czy sporządzona apelacja i opinia prawna świadczą o tym, że jest on osobą która wykazała się w tych pracach pisemnych umiejętnościami, o jakich mowa w powoływanym przepisie art. 78 lit. e ustawy prawo o adwokaturze. Wskazywał, że stwierdzenia co do nieprawidłowości jego prac są całkowicie gołosłowne i nie mieszczą się w ramach praworządnego działania organów administracji publicznej. Egzaminatorzy nie przeprowadzili postępowania wyjaśniającego w najbardziej istotnej kwestii przy ocenie jego prac z prawa cywilnego i prawa administracyjnego, czyli prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, a także poprawności sposobu rozstrzygnięcia problemu. Zarzucał, że działanie egzaminatorów stanowi, także pośrednie naruszenie przepisu dotyczącego właściwości w postępowaniu administracyjnym tj. art. 78 lit. e pkt 5 ustawy prawo o adwokaturze – jeżeli bowiem przynajmniej dwie oceny cząstkowe prac pisemnych zdającego z zadań części od drugiej do piątej są negatywne, a średnia arytmetyczna, o której mowa w ust. 4 cyt. artykułu ustawy, wskazuje na pozytywną ostateczną ocenę tych prac, komisja egzaminacyjna odstępuje od wystawienia ostatecznych ocen z tych prac oraz przekazuje komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości prace pisemne oraz oceny cząstkowe wraz z uzasadnieniami w celu ustalenia ostatecznych ocen tych prac. Z tego względu nie uchylenie tej uchwały przez komisję II stopnia stanowi rażące naruszenie prawa. W dalszej części uzasadnienia skargi M. S. podnosił, że komisja II stopnia ,,wykazując’’ pozorną prawidłowość ocen wystawionych przez egzaminatorów i rzekomą ,,oczywistą błędność ‘’ zaproponowanych przez niego rozwiązań z prawa cywilnego i administracyjnego nie przedstawiła pełnej i obiektywnej argumentacji prawnej w tych kwestiach, a uwagi organu są gołosłowne, a w niektórych kwestiach kuriozalne i pozostają w oczywistej sprzeczności z obowiązującym w Polsce systemem prawnym. Dotyczy to kwestii rozpatrzenia jego prac przez egzaminatorów komisji I stopnia. W ocenie skarżącego nieuprawnione jest twierdzenie organu- Komisji II stopnia, iż prawidłowe są wnioski egzaminatorów w zakresie niewydania towaru konsumpcyjnego w kazusie z prawa cywilnego, czy też rzekomego ,,wysokiego prawdopodbieństwa’’ uchylenia decyzji organu drugiej instancji w kazusie z prawa administracyjnego, pomimo nie wskazania na jakiej podstawie faktycznej i prawnej mogłoby dojść do takiego uchylenia. W dalszej części uzasadnienia skargi przedstawił on rozważania w zakresie podstaw do przyjęcia, iż w zadaniu z prawa cywilnego wykonawca miał przymiot ,, przedsiębiorcy’’. Wskazywał, że nieprawidłowe jest stanowisko egzaminatorów pracy z prawa cywilnego, że w sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej i dotyczy tylko wad dzieła wydanego, o ile jest rzeczą ruchomą, a nie dotyczy kwestii opóźnienia z wykończeniem i możliwości odstąpienia od umowy z tej przyczyny. Zarzucał, iż nieuprawnionym jest zarzut braku wskazania na czym miało polegać naruszenie art. 232 k.p.c.( w rzeczywistości art. 233 § 1 k.p.c.). Zarzut ten został sprecyzowany na stronach 3-6 apelacji. Podnosił, że arbitralne jest stanowisko, iż w apelacji powinien być oprócz zarzutu naruszenia przepisu art. 60 k.c. podniesiony zarzut naruszenia także art. 61 § 1, art. 65 i art. 77 § 2 k.c. W zakresie pracy z prawa administracyjnego wskazywał, że istniała opcja –sporządzenie skargi lub opinii prawnej o braku podstaw do jej wniesienia. Dokonał on wyboru i sporządził opinię kierując się tym, że było brak podstaw do skutecznego zaskarżenia decyzji. Jego zdaniem nawet gdyby doszło do uchylenia decyzji, to i tak było brak przesłanek materialno- prawnych, które mogłyby zostać podniesione celem uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia dla strony. Sporządzenie opinii zdaniem skarżącego nie narusza i nie ogranicza prawa do obrony interesów przez stronę. Podnosił, że adwokat nie może być tylko ślepym wykonawcą udzielonych mu przez stronę zleceń. Skarżący również uzupełniał swoją argumentację składając kolejne pisma procesowe, które zawierają w szerokim zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, interpretację przepisów ustawy o szczególnych zasadach sprzedaży konsumenckiej. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Organ przedstawił stan sprawy- ustalenia i dokonane oceny, podnoszone zarzuty. Wskazywał, że każda uchwała w przedmiocie wyniku egzaminu adwokackiego jest decyzją administracyjną wydaną w warunkach uznania administracyjnego. Co oznacza, że komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia. Wybór danego rozwiązania, które jest równowartościowe prawnie wobec innych dopuszczalnych przez ustawę, nie jest zupełnie dowolny i swobodny. Ograniczony jest przez przepisy prawa materialnego (w tym przypadku przez przepisy ustawy prawo o adwokaturze, zwłaszcza art. 78d ust. 2 i art. 78e ust.2 ) oraz przepisy proceduralne (zgodnie z art. 78h ust.12 ustawy prawo o adwokaturze oraz odpowiednio stosowane przez komisję II stopnia przepisy k.p.a.). Korzystanie przez komisje egzaminacyjne w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego ze swoistego luzu decyzyjnego wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Kontrolując akty swobodne, do których trzeba zaliczyć uchwały komisji egzaminacyjnych ustalające wynik egzaminu adwokackiego sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego i czy podjęte rozstrzygnięcie nie było dowolne. Zdaniem organu skarżący w sposób błędny wywodzi o zaistnieniu w sprawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym stwierdza się nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W powyższej sprawie orzekały właściwe organy administracyjne w granicach swych kompetencji. Zupełnie nietrafnie skarżący wywodzi o naruszeniu art. 78e ust. 5 ustawy prawo o adwokaturze. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przynajmniej dwie oceny cząstkowe prac pisemnych zdającego z zadań z części od drugiej do piątej są negatywne, a średnia arytmetyczna ostatecznej oceny z pracy pisemnej z danego zadania wskazuje na pozytywną ostateczną ocenę tych prac, Komisja Egzaminacyjna odstępuje od wystawienia ocen ostatecznych oraz przekazuje Komisji Egzaminacyjnej II stopnia prace pisemne zdającego oraz oceny cząstkowe wraz z uzasadnieniami, w celu ustalenia ostatecznych ocen tych prac. W niniejszej sprawie wszyscy egzaminatorzy oceniający prace skarżącego w części trzeciej i piątej egzaminu adwokackiego wystawili tym pracom oceny niedostateczne, stąd wyżej wskazany przepis nie miał zastosowania w sprawie. Organ zwracał uwagę, że Komisja II stopnia wydała zaskarżoną uchwałę po ponownym rozpatrzeniu sprawy, obejmując swoim badaniem wszystkie sporządzone przez skarżącego prace, ze szczególnym uwzględnieniem prac z części trzeciej i piątej egzaminu adwokackiego. Odnosząc się do zawartego zarzutu w skardze dotyczącego sposobu działania Komisji II stopnia polegającego na ,,wykazywaniu‘’ prawidłowości ocen wystawionych przez egzaminatorów organ podniósł, że w uzasadnieniu uchwały zostały przedstawione własne – wyczerpujące i wszechstronne – uzasadnienie przyczyn utrzymania uchwały organu I Instancji. Odnośnie zaproponowanego przez skarżącego rozwiązania zadania z części trzeciej egzaminu Komisja II stopnia wyjaśniła na czym polegały mankamenty jego pracy. Wadliwie skarżący oparł zarzuty sporządzonej apelacji na przepisach ustawy z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz zmianie kodeksu cywilnego( DZ.U nr 141, poz. 1176 ze zm.), błędne uzasadnienie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., brak uzasadnienia naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., jak również brak powołania zarzutu naruszenia art. 65 i art. 77 § 2 k.c . Odnośnie zaś pracy skarżącego z piątej części egzaminu należało wskazać, iż skarżący zamiast opracowania skargi do sądu administracyjnego sporządził pisemną opinię prawną o bezzasadności jej wnoszenia. Nie dostrzegł w sprawie naruszeń przepisów prawa, które dawały podstawy do wnoszenia skargi i ich podnoszenia (np. art. 10 § 2, art. 40 § 2, art. 92 § 1, art. 94 k.p.a.), które to zarzuty dawały nadzieję na podzielenie ich przez sąd administracyjny. Organ wskazywał, że profesjonalny pełnomocnik powinien poszukiwać wszelkich możliwych rozwiązań na bazie przepisów mających zastosowanie w sprawie, które w maksymalny sposób zabezpieczają interes klienta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p..s.a.) Rozpoznając niniejszą sprawę według wyżej powołanych kryteriów należy stwierdzić, iż skarga M. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego dnia [...] 2011 roku, znak sprawy [...] nie zasługuje na uwzględnienie gdyż nie narusza prawa w sposób uzasadniający ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Należy w pierwszej kolejności podnieść, że postępowanie związane z egzaminem adwokackim regulują przepisy ustawy prawo o adwokaturze. Zgodnie z art. 78d ust.1 ustawy prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Zgodnie z art. 78d ust. 6 ustawy prawo o adwokaturze trzecia część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegające na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. W myśl art. 78d ust. 8 ustawy prawo o adwokaturze piąta część egzaminu adwokackiego polega na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przygotowany stan faktyczny. Zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy prawo o adwokaturze wyraża zasadę, iż oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna. Zdający M. S. uzyskał ocenę niedostateczną z części trzeciej (prawo cywilne) oraz piątej (prawo administracyjne). Kontrola sądowa uchwał Komisji polega na zbadaniu czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień, czy dysponował istotnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie przedmiotowej uchwały. W ocenie Sądu Komisja II stopnia w sposób wnikliwy i szczegółowy odniosła się do stawianych zarzutów zdającego, uwzględniając zarówno stan faktyczny zadań egzaminacyjnych z prawa cywilnego i prawa administracyjnego przed dokonaniem własnej oceny, ponownej oceny. Odnosząc się do oceny z pracy pisemnej z prawa cywilnego należy zauważyć, iż Komisja II stopnia przedstawiła ustalenia i dokonała oceny pracy pisemnej zdającego (sporządzonej apelacji) i jednoznacznie wskazała, że zawiera ona wadliwe, bądź w niektórych aspektach brak zarzutów, które w przedmiotowym stanie faktycznym winny się tam znaleźć. Należy się zgodzić z organem, iż błędne było stanowisko zdającego, że w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. W przypadku gdy wykonawca opóźnia się z wykonaniem dzieła uprawnienie do odstąpienia nie wynika z przywołanych w sporządzonej apelacji przepisów – art. 4 ust.1 i 2, art. 6 w związku z art. 7, art. 8 ust 1 i 4, art. 11 ustawy o szczególnych zasadach sprzedaży konsumenckiej. Przepisy wyżej wskazane znajdują zastosowanie tylko w przypadku gdy towar konsumpcyjny został przez sprzedającego (wykonawcę) zaoferowany do odbioru, a jest niezgodny z umową (zawiera wady). W stanie faktycznym na tle którego sporządzana była apelacja sam wykonawca nie twierdził, że dzieło było wykonane. Umowa taka jest umową rezultatu i w tej sytuacji jej tylko częściowego wykonania nie można uznać, iż umowa została wykonana. W tej sytuacji podstawą odstąpienia od umowy mogły być przepisy art. 635 k.c. Stanowisko zajęte w apelacji przez zdającego było wbrew stanowisku powodów, których reprezentował, iż powodem odstąpienia przez nich od umowy nie były wady dzieła, lecz opóźnienie tak rażące, że uprawdopodobniało twierdzenie, iż w terminie nie zostanie ukończone. Należy zgodzić się, że zdający przez pomyłkę przywołał przepis art. 232 § 1 k.p.c.. Jednocześnie jeżeli zdający chciał zarzucić sądowi, że wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu ustalił, że pozwany zobowiązał się tylko do wykonania mebli, a nie ich montażu, to powinien zarzucić sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zgromadzonego materiału w sprawie, a nie przekroczenie swobodnej oceny dowodów. Nadto jak trafnie zauważa organ zdający zarzucił naruszenie przepisu art. 328 § 2 k.p.c. nie uzasadniając na czym naruszenie miało polegać. Kolejnym uchybieniem sporządzonej przez zdającego apelacji było niepełne powołanie naruszenia przez sąd prawa materialnego i powołanie tylko naruszenia przepisu art. 60 k.c. było niewystarczające. Należało powołać naruszenie przepisu art. 77 § 2 k.c., który co do formy pisemnej oświadczenia woli miał zastosowanie, jako że umowa między stronami była zawarta w formie pisemnej. Należy zgodzić się z organem, że błędy popełnione przez zdającego przemawiają za nieznajomością i nieumiejętnością zastosowania prawa zarówno prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, iż ,,istota i charakter egzaminu zawodowego obligują zdających, w tym w zakresie zadania z prawa cywilnego do dostrzeżenia i podniesienia wszystkich istotnych uchybień sądu, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie. Skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 roku, syg. akt II GSK 1854/11). Należy również podzielić stanowisko organu w zakresie oceny pracy zdającego z zakresu prawa administracyjnego. Trafnie organ wskazuje, że zdający sporządzając opinię prawną o braku podstaw do zaskarżenia decyzji co prawda zachował wymogi formalne samego pisma, jednakże prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich zastosowania była niewystarczająca. Skarżący nie dostrzegł, że zaskarżeniu podlega decyzja organu odwoławczego, który to organ naruszył przepisy proceduralne w stopniu istotnym, dającym podstawy do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Niewątpliwe doszło do naruszenia przez organ przepisów art. 40 § 2, art. 94 § 2, art. 91 § 1 k.p.a. oraz przepisu art. 92 k.p.a. W żadnym przypadku żadnego z tych naruszeń zdający nie dostrzegł, co pozwala uznać, że sporządzając opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia skargi nie uwzględniał interesu strony. Nadto zdający nie dostrzegł, że pełnomocnik skarżącego podnosił, iż przedstawi przed sądem dowody wskazujące na uciążliwy charakter przedmiotowego obiektu budowlanego, co w przypadku rezygnacji z wniesienia skargi powodowało, że strona nie mogła przedstawić argumentów wykazania swojego interesu prawnego bycia stroną postępowania. Zasadnym jest twierdzenie organu, iż ,,strata’’ strony w zakresie kosztów nawet w przypadku przegrania sprawy, nie zrekompensowałaby stronie sąsiadowania z uciążliwym obiektem budowlanym. W sytuacji gdy doszło do wyżej wskazanych naruszeń przepisów postępowania przez organ administracji publicznej istniała realna szansa na ,,wygranie sprawy’’ przed sądem administracyjnym. Komisja II stopnia zgodziła się, że oceny egzaminatorów nie były wyczerpujące, ale nie oznacza to również, że argumentacja była błędna, nieprawidłowa, czy w jakimkolwiek stopniu naruszająca przepis art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, czy też art. 107 § 3 k.p.a. Należy zauważyć, iż celem egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa materialnego i procesowego i umiejętność ich praktycznego zastosowania. Ocena organu prac pisemnych zdającego uwzględniały zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów, umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentował. Należy uznać, że organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny dokonując uprawnionej oceny co do zarzutów naruszenia przepisów zarówno w pracy z zakresu prawa cywilnego, jak i prawa administracyjnego. Stawiane w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 78d ust.1, art. 78e ust. 1 i 5 ustawy prawo o adwokaturze należy uznać za gołosłowne i stanowiące tylko polemikę z dokonaną oceną. Skarżący w żaden sposób nie podważył prawidłowości dokonanej oceny, która jednoznacznie wskazała dlaczego ocena pisemnych prac zdającego z zakresu prawa cywilnego i administracyjnego nie mogła zostać pozytywnie oceniona. W ocenie sądu zarzuty jakoby zaskarżona uchwała była obarczona wadliwością w postaci jej nieważności wobec naruszenia przepisów art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie znajduje w żadnym stopniu pokrycia w zgromadzonym materiale dowodowym. W przedmiotowej sprawie orzekały odpowiednie komisje tak jak to ustala art. 78 ust.1 i art. 78 h ust.1 ustawy prawo o adwokaturze, tak wiec zarzut, iż rozstrzygniecie administracyjne zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości nie znajduje żadnego uzasadnienia. Zarzut, iż zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa również nie znajduje żadnych podstaw prawnych. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku, tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować. Odnośnie kolejnych wniosków składanych przez M. S. o wyłączenie wskazywanych imiennie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – VIII Wydział Zamiejscowy w Radomiu Sąd uznał, że takie wnioski składane wcześniej już zostały prawomocnie rozstrzygnięte, a ponownie zgłoszone nie zawierają nowych okoliczności, które były stanowiły podstawę do wznowienia. W istocie skarżący składając wnioski zmierzał do uniemożliwienia rozpoznania sprawy. Takie zachowanie nie stanowi korzystania z przysługujących stronie uprawnień procesowych, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. i należało uznać, iż nie stanowi wniosku o wyłączenie sędziów. W tym zakresie Sąd w pełni podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z postanowienia z dnia 10 czerwca 2011 roku, syg. akt I OW 70/11. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.