VIII SA/Wa 539/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia uchyla zaskarżone postanowienie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie M.N. (dalej: "skarżąca") od decyzji Burmistrza Miasta S. z [...] lutego 2009 r. (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009. Zdaniem SKO, odwołanie skarżącej od decyzji wymiarowej Burmistrza nie spełnia warunków wskazanych w art. 222 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zarzutów dotyczących danych wynikających z ewidencji gruntów nie można bowiem uznać za zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy jako podstawę prawną postanowienia wskazał art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej. 2. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] czerwca 2009 r. wniosła skargę na ostateczne postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o rozpatrzenie przez Sąd odwołania wystąpiła o uchylenie i zmianę postanowienia oraz poprzedzającej ten akt decyzji. Uzasadniając skargę przedstawiła swoje zastrzeżenia dotyczące sposobu funkcjonowania organów administracyjnych. Wyraziła nadto niezadowolenia z decyzji organu I instancji, naruszającej w jej przekonaniu prawo własności. 3. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko co do zasadności pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji wymiarowej Burmistrza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów od tych, które zostały wskazane w jej treści. Nadto wnioski w niej zawarte, poza wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia, z oczywistych względów nie zasługują na uwzględnienie. 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać warto, że sądy administracyjne w przypadku wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 145 u.p.p.s.a., działają co do zasady kasacyjnie. Nie zostały wyposażone w kompetencje pozwalające na reformatoryjne rozstrzyganie spraw z zakresu działalności administracji publicznej. Niedopuszczalne jest nadto merytoryczne rozpoznawanie przez sądy administracyjne skarg na nieostateczne akty tych organów. 5. Przepis art. 222 Ordynacji podatkowej określa wymogi jakim powinno odpowiadać odwołanie od decyzji organu podatkowego. Powinno ono zawierać zarzuty przeciwko decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie. Sformalizowanie treści odwołania w postępowaniu podatkowym stanowi uregulowanie szczególne, przykładowo w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego (zob. art. 128 Kpa), a także co do treści podania, będącego pismem procesowym, o którym mowa w art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej. Wykładnia art. 222 Ordynacji podatkowej nie może być jednak dokonywana w oderwaniu od prawa podatnika do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Prawo to podatnik posiada na mocy art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, statuującego zasadę dwuinstancyjności. Znajduje ona swą realizację także w art. 127 Ordynacji podatkowej, z którego to przepisu wynika wprost, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Uwzględnienie wszystkich powołanych wyżej unormowań dotyczących bezpośrednio lub pośrednio odwołań, wymaga takiego rozumienia art. 222 Ordynacji podatkowej, które jako punkt wyjściowy przyjąć powinno prawo podatnika do odwołania, a nie dążenie do ograniczenia tego prawa (por. B. Adamiak [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz. Unimex. Wrocław 2005, s. 815-816; wyrok NSA z 26 listopada 2009 r., II FSK 949/08, niepubl.). Rygoryzm wynikający z art. 222 Ordynacji podatkowej powinien być rozpatrywany w kontekście konkretnej sprawy i nie powinien być nadmierny (zob. wyrok NSA z 18 stycznia 2007 r., II FSK 74/06; powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, zwanej w skrócie: "CBOSA"). 6. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że SKO uchyliło się od obowiązku merytorycznego rozpoznania odwołania od decyzji wymiarowej Burmistrza. Skoro skarżąca wyraźnie kwestionuje w odwołaniu wymiar podatku, to jest to wystarczający zarzut, pozwalający na rozpoznanie sprawy w trybie przepisów art. 233 Ordynacji podatkowej. SKO nie podjęło nadto inicjatywy zmierzającej do stworzenia podatnikowi możliwości doprecyzowania jego odwołania. Jeżeli z odwołania można wyczytać zarzuty stawiane decyzji oraz żądanie wnoszącego odwołanie, a takie elementy zawiera zdaniem Sądu odwołanie skarżącej, to takiemu środkowi zaskarżenia nie można przypisać braków formalnych, skutkujących zastosowaniem art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzuty, nawet chybione, powinny zostać rozpatrzone, a stanowisko w tej kwestii powinno znajdować swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Zaskarżone postanowienie zostało zdaniem Sądu wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. 228 § 1 w związku z art. 169 § 1 i § 4 i art. 222 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zostały zatem spełnione przesłanki do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. 7. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie zatem merytorycznie rozpoznać odwołanie, jeżeli nie zawiera ono innych braków formalnych. W sytuacji, gdy dla organu niezrozumiałe będą zarzuty skarżącej, to jego obowiązkiem będzie wezwanie podatnika do ich skonkretyzowania, ale wyłącznie pod rygorem odstąpienia od obowiązku odniesienia się do ich zasadności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 210 § 1 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Uprzednio odmówiono skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia z uwagi na to, że akt ten nie posiada przymiotu wykonalności. Z tej przyczyny Sąd odstąpił od orzekania na podstawie art. 152 u.p.p.s.a.