VIII SA/Wa 541/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 29 lipca 2014 r. (data wpływu do Sądu) K. Z. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu wniosku podała, że utrzymuje się z gospodarstwa rolnego ([...] ha) tj. "dopłat unijnych" i sprzedaży, z którego roczny dochód określiła na kwotę [...] zł. Oświadczyła, że rocznie ponosi wydatki w wysokości [...] zł z tytułu opłat za paliwo rolnicze, środki do produkcji rolnej, składkę KRUS, naukę i bieżące utrzymanie. W części wniosku obejmującej majątek wymieniła dom o powierzchni [...] m² w stanie surowym. Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wyciągów z rachunku bankowego, wskazanie wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi złożyła wygenerowany elektronicznie wyciąg z rachunku bankowego i wyjaśniła, że nie ma nikogo na utrzymaniu oraz że zamieszkuje w mieszkaniu brata. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04 ). Z treści wniosku wynika, że skarżąca posiada stosunkowo duże gospodarstwo rolne i osiąga dochody z tytułu dopłat do gruntów oraz sprzedaży płodów rolnych. Nie jest zatem osobą ubogą pozbawioną źródła utrzymania, przy czym oceny tej nie zmienia okoliczność, że w okresie kwiecień – lipiec 2014 r. na rachunku skarżącej brak jest operacji. Podkreślić również należy, że skarżąca nie wyjaśniła czy prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, choć z akt sprawy wynika, że pod wskazanym przez nią adresem zamieszkuje również jej ojciec. Nie wskazała i nie udokumentowała również w jakiej wysokości ponosi miesięcznie koszty utrzymania. Nie podała również w związku z posiadaniem jakich pojazdów ponosi wydatki na paliwo w wysokości [...] zł. W związku z powyższym uznać należy, że skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że istotnie znajduje się w sytuacji, w której uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 300 zł oraz ustanowienie pełnomocnika jest poza zasięgiem jej możliwości finansowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.