VIII SA/Wa 541/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. (data nadania formularza) K. Z. (skarżąca), po raz trzeci wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodu w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, na który składają się: ok. [...] zł z tytułu dopłat unijnych i ok. [...] zł z tytułu sprzedaży produktów rolnych. Ponadto skarżąca oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podała dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, majątku ruchomego nie określiła. Jako wydatki ponoszone w skali roku wskazała: koszty bieżącego utrzymania – ok. [...] zł, składka KRUS – ok. [...] zł, paliwo rolnicze – ok. [...] zł, wydatki związane z produkcją rolniczą – ok. [...] zł. Jednocześnie podała, iż nastąpił spadek dochodów z gospodarstwa rolnego, ponadto prowadzona jest egzekucja rolnicza z tytułu objęcia gospodarstwa rolnego po byłym właścicielu S. Z. w wysokości [...] zł. Do wniosku skarżąca załączyła także wyciąg z rachunku bankowego, decyzję w sprawie podatku rolnego, faktury za paliwo z lipca 2015 r. potwierdzenie wpłaty na rzecz komornika z [...] maja 2015 r. oraz wezwania do uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 541/14 referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia [...] września 2015 r. (data nadania) skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie wskazując, że nie zgadza się tylko z częściowym zwolnieniem od wpisu sądowego. Nadto, skoro referendarz sądowy zwolnił ją od połowy wpisu sądowego, to możliwe jest także zwolnienie od wpisu w całości. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W formularzu podała, że źródłem jej utrzymania są dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie miesięcznej ok. [...] zł uzyskane z tytułu dopłat unijnych oraz sprzedaży produktów rolnych. Wydatki roczne określiła na ok. [...] zł. Złożonymi przy wniosku dokumentami skarżąca udokumentowała wydatki poniesione na paliwo w lipcu 2015 r. w kwocie około [...] zł oraz spłatę w maju 2015 r. zadłużenia w kwocie [...] zł (k. 145 akt sądowych) przejętego po ojcu gospodarstwa rolnego. Zaniechała natomiast udokumentowania kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania, czy też kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego i dochodów z tytułu płatności unijnych. Nie wykazała również, że posiada jakiekolwiek rzeczy ruchome, tj. samochód, czy maszyny rolnicze, które wymagają wydatków na paliwo we wskazanej wysokości około [...] zł. Wykazała także zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników na kwotę łączną [...] zł. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżąca nie wyjaśniła w pełni, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa. Za tym, iż skarżąca nie przekazuje rzetelnych informacji dotyczących jej sytuacji finansowej przemawia także fakt, że zabezpieczyła środki i dokonała spłaty zadłużenia gospodarstwa rolnego na kwotę około [...] zł w sytuacji, gdy we wcześniej składanych wnioskach o prawo pomocy wykazywała, że nie posiada żadnych oszczędności, a jej sytuacja dochodowa jest trudna. W ocenie Sądu, skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżąca nie wykazała swej sytuacji finansowej w pełnym zakresie, wobec czego niemożliwym uczyniła weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mogłaby pokryć należności sądowe w pełnej wysokości. W konsekwencji skarżąca nie udowodniła, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa w całości. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.