VIII SA/Wa 543/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku B. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 8 marca 2016 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wobec niewykazania przesłanek niezbędnych do zastosowania tej instytucji. W dniu 28 sierpnia 2016 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek w tym samym przedmiocie. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego stałego dochodu, mieszkania, majątku ani przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z prac dorywczych. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), - dalej "p.p.s.a." wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy w sposób umożliwiający jej ocenę. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Złożony wniosek o prawo pomocy nie zawiera żadnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych, chociażby w części. Skarżący nie wskazał nawet w przybliżeniu w jakiej wysokości uzyskuje dochody z prac dorywczych, jak kształtują się te dochody wobec ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie, których nie tylko nie udokumentował, ale również nie określił. Brak jest zatem w tej sytuacji możliwości obiektywnej oceny zdolności płatniczych skarżącego. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, bo sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, oświadczeniem strony, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Zauważyć również należy, że sytuacja materialna skarżącego z punktu widzenia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy była już przedmiotem oceny w postanowieniu z dnia 8 marca 2016 r. gdzie podkreślono, że posiada on zawód kierowcy i ma możliwości zarobkowe, które realizował także poza granicami kraju – oświadczenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 8 czerwca 2015 r. oraz formularzu wniosku o prawo pomocy z dnia 19 lutego 2016 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.