VIII SA/Wa 549/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 29 kwietnia 2024 roku, nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: organ lub Prezes ARiMR) na podstawie art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 59 § 2 kpa po rozpoznaniu wniosku z 19 grudnia 2023 roku złożonego przez A.C.(dalej: Skarżący, strona) w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej Dyrektor ARiMR) z 15 listopada 2023 roku, nr [...] o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014 - 2020 – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Ww. decyzją z 15 listopada 2023 r. Dyrektor ARiMR odmówił Skarżącemu wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014 - 2020. Przesyłka zawierająca odpis powyższego rozstrzygnięcia wraz z pouczeniem o terminie i sposobie złożenia odwołania została skutecznie doręczona skarżącemu za pośrednictwem dorosłego domownika w dniu 22 listopada 2023 r. 19 grudnia 20123 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył do Prezesa ARiMR, za pośrednictwem platformy ePUAP na adres do doręczeń elektronicznych organu I instancji, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż na dzień wypadania ostatniego dnia terminu Jego Mocodawca był chory. Stan chorobowy, wykazujący się gorączką i przymusem leżenia nie pozwalał Mu na podjęcie czynności zmierzających do złożenia odwołania osobiście, względnie za pośrednictwem pełnomocnika. Na potwierdzenie załączył do wniosku zwolnienie lekarskie, z którego wynika, że stan chorobowy ustąpił dopiero 12 grudnia 2023 r.. Jednocześnie wraz z wnioskiem, pełnomocnik Skarżącego złożył odwołanie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Prezes ARiMR w zaskarżonym postanowieniu powołał m.in art. 58 k.p.a. wskazując, że ustanawia on cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, tj.: wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony został przywracalny termin. Podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona przez Skarżącego jedna z przesłanek przywrócenia terminu polegająca na uprawdopodobnieniu przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Według Prezesa ARiMR strona nie uprawdopodobniła w swoim wniosku o przywrócenie terminu, iż dochowała należytej staranności przy prowadzeniu sprawy dotyczącej odwołania od decyzji nr [...] z dnia 15 listopada 2023 r. Następnie Prezes ARiMR powołując się na linie orzeczniczą wypracowaną przez sądy administracyjne wskazał, że to osoba zainteresowana (wnioskodawca) obowiązana jest uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw oraz fakt, że przeszkoda, która zaistniała była od niej niezależna, nagła i w szczególności nie do przewidzenia oraz fakt, że istniała przez cały czas biegu terminu do dokonania określonej czynności. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony (wnioskodawcy) dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Następnie, mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz przytoczone przepisy prawa i poglądy judykatury Prezes ARiMR stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił, iż przeszkody do złożenia odwołania w terminie nie mógł przezwyciężyć i usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku np. poprzez posłużenie się pomocą swojej żony lub innego domownika, a zatem nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia, że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi. Potem, Prezes ARiMR po przeanalizowaniu trzech kolejnych przesłanek uznał, że zostały one spełnione. Podsumowując, Prezes ARiMR ustalił, iż w sprawie wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zostały łącznie spełnione cztery przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu wobec czego nie jest możliwe przywrócenie terminu złożenia odwołania od decyzji nr [...] o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020. Pismem z 7 czerwca 2024 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powołane na wstępie postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne zastosowanie art. 58 § 1 kpa oraz art. 58 § 2 kpa poprzez przyjęcie, iż Skarżący uchybił terminowi z własnej winy. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż stanowisko organu wskazujące, że Skarżący ponosi winę w uchybieniu terminowi z uwagi na fakt, iż nie uprawdopodobnił przeszkody do złożenia odwołania w terminie, jest błędne ponieważ Skarżący załączył do wniosku zwolnienie lekarskie od 6 grudnia 2023 r. do 12 grudnia 2023 r. Jak wspomniał pełnomocnik, ostatni dzień terminu do wniesienia przypadał właśnie na 6 grudnia 2023 r. wobec czego Skarżący nie mógł złożyć odwołania z uwagi na okoliczności wyłączające. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę, Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Dokonując oceny legalności zakwestionowanego przez Skarżącego postanowienia, z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie Organ przyjął, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania i zdaniem Sądu, z tym stanowiskiem Organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, należy się zgodzić. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. W sprawie bezspornym jest, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora ARiMR z 15 listopada 2023 r. o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014 - 2020. Decyzja została bowiem Skarżącemu skutecznie doręczona za pośrednictwem dorosłego domownika w dniu 22 listopada 2023 r. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem w przedmiotowej sprawie termin ten upłynął w dniu 6 grudnia 2023 r. Odwołanie zostało natomiast wniesione w dniu 19 grudnia 2023 r. Instytucja prawna przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 kpa zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przywołanej regulacji wynika jednoznacznie, że obowiązek przywrócenia terminu przez organ administracji publicznej aktualizuje się w sytuacji łącznego spełnienia następujących przesłanek, a mianowicie: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rozpatrywanej sprawie kwestię sporną stanowi to, czy spełniona została przesłanka z pkt a), a mianowicie, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącego i czy uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminowi. Odnosząc się do analizowanej kwestii podnieść należy, że uprawdopodobnienie okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, w przeciwieństwie do jej udowodnienia, jest środkiem zastępczym, a więc słabszym, niż dowód i nie dającym pewności lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Jak podnosi się w piśmiennictwie, służy ono celowi wzbudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Skoro jest to więc czynność bezpośrednio ukierunkowana na stworzenie w świadomości organu orzekającego w mniejszym lub większym stopniu przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że to właśnie strona powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Istotne znaczenie ma więc również rodzaj samej tej przeszkody, a więc innymi słowy to, czy powodowała ona tylko utrudnienie w dotrzymaniu terminu, czy też uniemożliwiała jego dotrzymanie. Tym samym, skoro na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, to nie może budzić żadnych wątpliwości i to, że powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i nie można jej było przezwyciężyć. Gdy chodzi natomiast o kryterium oceny braku winy, którym organ administracji publicznej zobowiązany jest operować rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, to zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że powinien stanowić je obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, co w konsekwencji oznacza również, że choćby lekkie niedbalstwo strony stanowi przeszkodę do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła. Z tego też punktu widzenia, brak winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie wiązany jest z zaistnieniem przeszkody o charakterze obiektywnym, niezależnej od strony i trwającej przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania danej czynności procesowej, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96; wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). W związku z powyższym przyjąć należy, że konsekwencją operowania przez ustawodawcę na gruncie art. 58 § 1 kpa pojęciem "braku winy", jako jednej z przesłanek stosowania instytucji, o której mowa w przywołanym przepisie jest to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, których zaistnienie - jak wyżej już wskazano i co również stanowi warunek konieczny - strona jednocześnie uprawdopodobni stosowną argumentacją (por. wyrok NSA z 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11). W niniejszej sprawie, Skarżący wnosząc o przywrócenie terminu jako okoliczność skutkującą niezachowaniem terminu do wniesienia odwołania wskazał na nagłą chorobę z gorączką i przymusem leżenia. Do wniosku załączył zwolnienie lekarskie na okres od 6 grudnia 2023 r do 12 grudnia 2023 r. W związku z powyższym wymaga wyjaśnienia, że za brakiem winy w uchybieniu terminu, może przemawiać choroba, ale nie każda, a wyłącznie taka, która miała nagły i obłożny charakter, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 381/12, lex nr 1239193, z 24 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 858/1, lex nr 1116237, z 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OZ 839/10, lex nr 742094, z 13 października 2010 r., sygn. akt I OZ 767/10, lex nr 742025). W świetle przedstawionych uwag Sąd stwierdził, że organ prawidłowo ocenił, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazał bowiem, że w okresie do dnia 6 grudnia 2023r. zaistniały niezależne od niego przyczyny, które przy zachowaniu należytej staranności stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Wprawdzie skarżący twierdzi, że jego choroba miała charakter nagły (zachorował w 6 grudnia 2023 r., w ostatnim dniu terminu na złożenie odwołania), to z uzasadnienia wniosku nie wynika, że miała charakter obłożny uniemożliwiający podjęcie przez niego działań, w tym posłużenie się osobą trzecią. W przypadku powoływania się na chorobą jako przyczynę uchybienia terminu, wykazać należy nie tylko, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności ale także, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Zasadnie zatem organ ocenił, że stwierdzony u skarżącego stan chorobowy nie miał takiego charakteru, by całkowicie wyłączyć go z aktywności i zorganizowania spraw związanych ze złożeniem odwołania. `Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygniecie jest prawidłowe. W świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy, brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że Skarżący uchybił terminowi do dokonania czynności bez swojej winy. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.". Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie