VIII SA/Wa 556/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. z [...] marca 2012 roku w sprawie odmowy przyznania H. K. (dalej "skarżąca"), pomocy w formie zasiłku stałego. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca zamieszkuje z synem, w lokalu stanowiącym jego własność i prowadzi wspólnie z nim gospodarstwo domowe. Dochody syna skarżącej wynoszą [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł i przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, wynoszące 351,00 zł. Wyklucza to możliwość przyznania zasiłku stałego. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie kwestionując wliczenie do podstawy ustalenia jej dochodu wynagrodzenia syna z miesiąca stycznia 2012 r., ustalenia dotyczące sposobu prowadzenia gospodarstwa domowego oraz opieranie się na deklaracjach dotyczących czasu przeszłego, bez rzetelnego ustalenia sytuacji aktualnej, w której skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania wnioskowanej pomocy finansowej. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podniosło, iż sprawa niniejsza zainicjowana została ustnym wnioskiem skarżącej zgłoszonym do protokołu z dnia [...] stycznia 2012 roku, o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. W czasie rodzinnego wywiadu środowiskowego [...] stycznia 2012 roku ustalono, że skarżąca mieszka z synem M., z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie posiada własnego źródła dochodu, jest chora – zaliczona została do osób o [...] stopniu niepełnosprawności na stałe (orzeczenie Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] grudnia 2011 roku). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, natomiast w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przez całkowitą niezdolność do pracy rozumieć należy między innymi legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych – art. 6 ust. 1 cyt. ustawy. W sprawie spornym jest jedynie, czy skarżąca prowadzi oddzielne, czy też wspólne gospodarstwo domowe z synem. W uzasadnieniu podniesiono, że za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a za osobę samotnie gospodarującą – osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe – art. 6 pkt 10 i pkt 14 ustawy. Skarżąca zamieszkuje z synem, w lokalu będącym jego własnością. Nie ma własnego dochodu i pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu. Wspólne gospodarowanie to dysponowanie, zarządzanie razem, a w rozpatrywanym kontekście przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania to uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi czynnościami np. sprzątanie, gotowanie, pranie. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, w warunkach stałości – wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 1996 roku, sygn. akt II URN 56/95. Zdaniem SKO w R. skoro skarżąca, nie posiadająca żadnego dochodu, pozostaje na całkowitym utrzymaniu syna, a sytuacja ta cechuje się stałością, przy czym pomoc finansowa polega na pokrywaniu zobowiązań finansowych związanych z eksploatacją mieszkania, wydatków na żywność, odzież, środki higieniczne, leki zaś skarżąca bierze również czynny udział w codziennych zajęciach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (gotowanie, sprzątanie), to trafnie organ I instancji uznał, że H. K. z synem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wobec tego wniosek skarżącej mógł być rozpoznany wyłącznie na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, w związku z czym zasiłek stały skarżącej nie przysługuje. Wysokość dochodu M. K., który w styczniu 2012 roku wyniósł [...] zł przekracza bowiem kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny wynoszące 702,00 zł. Odnośnie uwag z odwołania dotyczących braku ustalenia aktualnej sytuacji skarżącej, organ odwoławczy podniósł, iż syn skarżącej został ponownie przesłuchany i potwierdził treść wcześniejszych zeznań, które zatem zachowały aktualność. W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie jest wadliwe i winno być uchylone. Wniosła również o przyznanie świadczeń w formie opłacania składki zdrowotnej na czas trwania świadczenia. Zarzuciła, że pominięto ustalenia z decyzji z [...] października 2010 roku znak [...], w której przyjęto, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, a zatem wybiórczo zanalizowano zebrany materiał dowodowy. Łożenie przez syna skarżącej na utrzymanie matki ma miejsce z uwzględnieniem jego możliwości finansowych i abstrakcyjną jest konstatacja, iż kwota jaką dysponuje po dofinansowaniu skarżącej (to jest [...] zł – [...] zł = [...] zł) w pełni umożliwi mu pokrycie licznych obciążeń finansowych, w tym spłaty kredytu hipotecznego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i oceny prawnej w świetle mających zastosowanie przepisów. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżąca jest osobą w trudnej sytuacji materialnej. Ponadto jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Sąd podzielił ustalenia organów w tym zakresie. Kwestią sporną jest, czy skarżąca mieszkająca przy ulicy S. [...] w R. z synem, prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy też każde z nich prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ). Zgodnie z dyspozycją art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (pkt 1); pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (pkt 2). Poprzez rodzinę rozumieć należy w świetle definicji z ustawy o pomocy społecznej osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące – art. 6 pkt 14 ustawy. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Aby rozkodować znaczenie pojęcia "wspólne gospodarowanie", a tym samym ustalić, czy skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, czy też tworzy rodzinę należy uwzględnić potoczne rozumienie słów tworzących to wyrażenie. Jak podaje Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny PWN pod redakcją A. Markowskiego (Warszawa, 2005, str. 1330), "wspólny" to "taki w którym biorą udział dwie osoby lub więcej osób; wykonywany razem z kimś". Natomiast "gospodarować" to: " dysponować czymś; zarządzać czymś" (op. cit. Str. 298). Zatem jeżeli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. W rozpatrywanym kontekście chodzi o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywania części czynności związanych z codziennymi zajęciami jak sprzątanie gotowanie, pranie itp. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należy, iż skarżąca z synem M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Świadczy o tym między innymi fakt, iż M. K. kupuje skarżącej żywność, leki, środki higieniczne, świadczy pomoc finansową polegającą na pokrywaniu zobowiązań finansowych związanych z eksploatacją mieszkania, zaś skarżąca bierze również czynny udział w codziennych zajęciach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (gotowanie, sprzątanie) przy czym sytuacja ta ma charakter stały. Istotą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2096/10) Zdaniem Sądu prawidłowa jest ocena organów, że skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą, prowadzi bowiem wspólne gospodarstwo domowe ze swoim synem, jak również zasadnie organy przyjęły, że syn skarżącej jest jej rodziną w rozumieniu art. 6 pkt 14 powołanej ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji uzasadnionym było przy ustalaniu dochodów, uwzględnienie dochodu syna skarżącej w wysokości [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł i przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, wynoszące 351,00 zł., uprawniające do przyznania zasiłku stałego. Reasumując stwierdzić należy, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów odmawiając przyznania zasiłku stałego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Odnosząc się do zarzutu ze skargi, dotyczącego nie wzięcia pod uwagę ustaleń z decyzji z [...] października 2010 roku znak [...], w której przyjęto, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą i z wybiórczej analizy materiału dowodowego stwierdzić należy, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Miarodajną dla ustalenia stanu faktycznego przy ubieganiu się o tego rodzaju świadczenie jest sytuacja z daty złożenia wniosku, a nie sprzed prawie dwóch lat wstecz, bądź miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Na ocenę zasadności wydanych decyzji nie ma wpływu argument o braku możliwości finansowych syna skarżącej na pokrycie licznych obciążeń finansowych, w tym spłaty kredytu hipotecznego, po udzieleniu matce wsparcia, bowiem ta okoliczność jest indyferentna z punktu widzenia dokonywanych ustaleń i ocen prawnych. Należy też zauważyć, iż wojewódzki sąd administracyjny ma uprawnienia do kontrolowania legalności decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego, natomiast w jego kognicji nie leży wydawanie rozstrzygnięć merytorycznych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5