VIII SA/Wa 56/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Krzysztof Koziara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2008r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm.), zwana dalej Kpa orzekł o wymeldowaniu A.B. z pobytu stałego w R. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie o wymeldowanie A.B. z pobytu stałego w R. przy ulicy [...] zostało wszczęte na wniosek F.B. – teścia A.B. Wskazał, iż z wyjaśnień A.B. wynika, że mieszkanie, w którym zamieszkiwała i była zameldowana na pobyt stały, po awanturze z mężem opuściła w asyście policji. Nie uczyniła tego dobrowolnie. Każda próba wejścia do lokalu w celu zabrania własnych rzeczy, wobec dokonania przez F.B. zmiany zamków w drzwiach mieszkania i odmowy dobrowolnego wpuszczenia odbywała się w obecności policji. A.B. obecnie mieszka u rodziców lub koleżanki, pracuje zaś w W. Prowadzone postępowanie dotyczące pobicia przez jej męża P.B. zostało umorzone. W toku pozostaje natomiast postępowanie wszczęte przez sądem powszechnym o wydanie kluczy i przywrócenie naruszonego posiadania. Z wyjaśnień złożonych przez skarżącego wynika, że A.B. z zajmowanego mieszkania wyprowadziła się dobrowolnie po awanturze z mężem. Stopniowo zabrała wszystkie swoje rzeczy. Rzeczy te zabierała w obecności swoich rodziców lub policji. Klucze do mieszkania zmienił z uwagi na dobro syna i mieszkania, ponieważ A.B. nie oddała swoich kluczy. Oświadczył, iż po odmowie przepisania mieszkania przy ulicy [...] na syna i synową doszło do konfliktu w rodzinie. Uważa że synowa nie wróci już do mieszkania ponieważ jest w konflikcie z jego synem. Z kolei on nie widzi możliwości dalszego zamieszkiwania z A.B. z uwagi na jej trudny charakter. Z oświadczenia złożonego przez P.B. wynika, że zona wyprowadziła się z mieszkania dobrowolnie w maju 2008r. po awanturze domowej. Od maja 2008r. pozostaje on z A.B. w formalnej separacji, nie spotykają się. Porozumiewają się telefonicznie, kontakt sprowadza się do omówienia kwestii związanych z rozwodem i podziałem mebli. Nie wyraża zgodny na zamieszkiwanie z żoną w mieszkaniu rodziców. Także I.B. oświadczyła, że synowa opuściła jej mieszkanie dobrowolnie. Pierwszy raz opuściła lokal w marcu 2008r. po libacji alkoholowej z koleżanką, a następnie w maju 2008r. po kłótni z synem. Klucze do mieszkania zmieniono z uwagi na dobro syna, jej i mieszkania, ponieważ A.B. jest agresywna o czym świadczy chociażby fakt napaści na nią. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji powołując treść art. 15 ustawy o ewidencji ludności wyjaśnił, iż wymeldowanie decyzją administracyjną uwarunkowane jest spełnieniem tylko jednej przesłanki – opuszczenia lokalu. W przedmiotowym postępowaniu okoliczność, że A.B. opuściła sporne mieszkanie nie budzi wątpliwości. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, iż A.B. opuściła sporny lokal dobrowolnie, jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone, natomiast potrzeby majątkowe i osobiste skoncentrowała w innym miejscu. Wyjaśnił, iż prowadzone z wniosku A.B. postępowanie dotyczące przywrócenia posiadania nie ma wpływu na decyzję, bowiem w sytuacji pozytywnego rozstrzygnięcia A.B. będzie mogła wnioskować o ponowne zameldowanie. Za nieistotny dla rozpoznania sprawy uznał pierwszoinstancyjny organ wniosek A.B. dotyczący wystąpienia do policji celem uzyskania szczegółowych informacji dotyczących interwencji policji uznając, że fakt interwencji i asysty policji jest przez strony nie kwestionowany. Decyzją z dnia [...] listopada 2008r., znak [...] Wojewoda [...] biorąc za podstawę przepisy art. 138 § 2 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania A.B. uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Powołując treść przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. wyznaczających zasady prowadzenia postępowania administracyjnego Wojewoda wywiódł, iż to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego istotnego dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek jego wszechstronnej oceny, który winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia. Wskazał, iż w przedmiotowej sprawie organ pierwszoinstancyjny zaniechał wyjaśnienia sprawy w sposób dostateczny, tym samym wydane rozstrzygnięcie uznał za przedwczesne. Przedstawiając okoliczności sprawy za nie udowodnioną organ odwoławczy uznał okoliczność, iż A.B. opuściła mieszkanie przy ulicy [...] dobrowolnie. Za niezbędne do wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy uznał wyjaśnienie - poprzez wystąpienie do policji - podnoszonych przez A.B. okoliczności dotyczących opuszczenia spornego lokalu w asyście policji oraz interwencji policji podczas jej wizyt w mieszkaniu. Ocenił bowiem, iż okoliczności te, zgłaszane i niewyjaśnione, na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniósł F.B. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Stwierdził, iż wydana decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego – art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną interpretację oraz przepisów postępowania poprzez nie oparcie wydanej decyzji na art. 104 Kpa przez co dotknięta jest wadą prawną. Za bezzasadne uznał uchylenie decyzji organu I instancji i przeprowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie okoliczności interwencji policji podczas wizyt A.B. w jego mieszkaniu przy ulicy [...] w R. Oświadczył, iż postępowanie o znęcanie się prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w R. ( pod sygn. [...] ) w stosunku do jego syna P.B. ze skargi A.B. zostało postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008r. umorzone. W sprawie dotyczącej wymeldowania syn nie jest stroną, bowiem nie jest i nie był właścicielem czy też współwłaścicielem mieszkania. Za dowolne uznał przyjęcie przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy na podstawie danych powoływanych przez synową, wskazując, że powoływane przez A.B. okoliczności nie wynikają z materiału dowodowego sprawy. Z dokumentów zebranych w postępowaniu przed organem I instancji wynika, że jego synowa opuściła mieszkanie dobrowolnie, a także, że "dobrowolnie i bez przymusu siedmiokrotnie wywoziła swoje rzeczy osobiste w asyście policji nic nie przywożąc". Chęć zamieszkania w tym mieszkaniu wyraziła dopiero po wszczęciu postępowania o wymeldowanie. Podał, że A.B. wyprowadziła się z jego mieszkania w maju 2008r., wniosek o wymeldowanie złożył w dniu [...] sierpnia 2008r., a więc po upływie trzech miesięcy od opuszczenia przez nią mieszkania. Decyzja organu I instancji wydana została w październiku 2008r., tj. po upływie 5 miesięcy od wpuszczenia lokalu przez synową. Organ pierwszoinstancyjny dochował więc terminów wynikających z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący podniósł, że potrzeby mieszkaniowe A.B. są zaspokojone, zajmuje ona pokój w mieszkaniu swoich rodziców przy ulicy [...] w R. i tam koncentruje swoje sprawy majątkowe i osobiste. Nadto podał, iż w toku jest postępowanie dotyczące orzeczenia rozwodu A.B. i P.B. Pozew w tym przedmiocie wniósł P.B. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczania tego miejsca. Zgodnie z treścią art.15 ust. 2 powołanej ustawy niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma ono charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do tej kwestii wskazywano, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). W toku postępowania w sprawach o wymeldowanie obowiązkiem organów administracji publicznej jest ustalenie - w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy - czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazują na trwałość i dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i art. 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że orzekający w sprawie organ I instancji nie przeprowadził ustaleń w powyższej kwestii w sposób wyczerpujący. Wbrew zgłaszanym w tym zakresie wnioskom zaniechał ustalenia czy A.B. opuściła sporny lokal dobrowolnie, czy też sytuacja taka została na niej wymuszona. Przyjmując za udowodniony fakt interwencji i asysty policji przy zabieraniu rzeczy przez synową skarżącego organ I instancji nie ustalił na czyj wniosek miała miejsce asysta policji, a więc kto był przez nią chroniony w szczególności czy był to skarżący, pozostali domownicy czy też A.B. Nie ustalono także czemu służyła obecność policji to jest czy miała ona na celu jedynie umożliwienie zabrania rzeczy przez A.B., czy też wprowadzenie jej do przedmiotowego lokalu i ewentualnych przyczyn tego nie wprowadzenia, czy też służyła ona innemu celowi. Okoliczności te są istotne dla przesądzenia zaistnienia przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych bowiem jeżeli okaże się, ze strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego bądź psychicznego bądź też wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Ustalając charakter i przyczyny opuszczenia lokalu w sprawie niniejszej organ winien mieć także na uwadze treść pozwu A.B. przeciwko skarżącemu jaki wpłynął do Sądu Rejonowego w R. w dniu [...].09.2008 roku o dopuszczenie do współposiadania lokalu nr [...] przy ulicy [...] w R. i wydanie kluczy od tego lokalu – pozew k.11 akt administracyjnych manifestujący zamiar A. B. do mieszkania w niniejszym lokalu i dokonać oceny tego dowodu w kontekście innych zachowań strony np.: wywożenia przez nią rzeczy osobistych z mieszkania. Poza sporem w sprawie niniejszej pozostaje okoliczność, iż synowa skarżącego zabierała z przedmiotowego lokalu swoje rzeczy osobiste, nie zostało natomiast ustalone czy związane to było z chęcią likwidacji swojego centrum życiowego w mieszkaniu numer [...] przy ulicy [...] w R., czy też z koniecznością normalnego funkcjonowania w innym lokum bez zrywania więzi z dotychczasowym mieszkaniem zwłaszcza, że nie ustalono co pozostaje sporne w sprawie niniejszej czy A. B. wywoziła również ruchomości stanowiące majątek dorobkowy. W ocenie Sądu powyższe uchybienia, zaniechania zostały prawidłowo zakwalifikowane przez Wojewodę [...] jako istotne, wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i skutkowały uchyleniem decyzji organu I instancji. Przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym są więc prawidłowe. Tym samym Sąd nie podziela zarzutów skarżącego wedle których zaskarżona decyzja wydana została dowolnie z pominięciem dowodów zebranych w sprawie, a także z naruszeniem przepisów dotyczących procedury wymeldowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1