VIII SA/Wa 56/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi ([...] zł) W. M. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a łączny dochód z tytułu emerytury wynosi [...] zł. Wyjaśnił, że poza samochodem ([...] z 2005 r.) i udziałem w nieruchomości położonej w G. (spadek po rodzicach) nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Do wniosku załączył kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego oraz wynik badania echokardiograficznego. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. zobowiązano skarżącego do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej w szczególności wskazania wszystkich źródeł utrzymania, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz zeznania podatkowego za lata 2010 i 2011. W odpowiedzi skarżący nadesłał wygenerowany elektronicznie wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą za okres od września do grudnia 2011 r., zaświadczenia o wysokości świadczeń emerytalnych małżonków, zeznanie podatkowe za 2010 r., z którego wynika, że osiągnął przychód w wysokości [...] zł (koszty uzyskania przychodów [...] zł) i za 2011 r. - przychód [...] zł (koszty uzyskania przychodów [...] zł), a także kartę informacyjną leczenia szpitalnego. W złożonym oświadczeniu wyjaśnił, że od [...] lutego 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej ze względu na stan zdrowia i obecnie zarówno on jak i jego żona nie będą posiadali żadnych dodatkowych dochodów. Aby zmniejszyć wydatki posiadany majątek rozdysponowali między dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że nie ma możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych). Nie wykazał on bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący nie wywiązał się w pełni z obowiązku nałożonego w piśmie z [...] lutego 2012 r., tj. nie złożył wyciągów z rachunków bankowych za żądany okres ostatnich trzech miesięcy, przedkładając wyciągi za miesiące wrzesień - grudzień 2011 r., co uniemożliwia prawidłową oceną sytuacji materialnej skarżącego na dzień złożenia wniosku. Wątpliwości Sądu budzi również wyjaśnienie skarżącego, jakoby z dniem [...] lutego 2012 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej ([...]), która obok emerytury była źródłem utrzymania, tj. w dniu kiedy skarżący odebrał wezwanie do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej. Na tę okoliczność nie przedstawił zresztą żadnego dowodu. Wobec powyższego, skarżącego należy dalej traktować jak przedsiębiorcę osiągającego znaczne przychody, które w 2010 r. kształtowały się na poziomie [...] zł, zaś w 2011 r. [...] zł. Przy czym podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Nadto małżonkowie osiągają stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych (ponad [...] zł miesięcznie). Skarżący występując w grudniu 2011 r. jako przedsiębiorca ze skargą do Sądu winien był liczyć się kosztami postępowania i tak planować wydatki, aby zabezpieczyć kwotę niezbędną do dochodzenia swoich racji przed Sądem. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że według złożonego oświadczenia skarżący wspólnie z żoną, "aby zmniejszyć wydatki" rozdysponował posiadany majątek między dzieci. Oznacza to, że może on w tej sytuacji oczekiwać ze strony dzieci, na rzecz których dokonał przysporzenia majątkowego, wsparcia finansowego, także w zakresie dotyczącym obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego "rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie". W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.