VIII SA/Wa 561/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie przedłożenia projektu budowlanego zamiennego postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt II OZ 960/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. W dniu 13 grudnia 2012 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w związku ze zmianą jej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 7 marca 2013 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżąca podała, że jej sytuacja materialna pogorszyła się od września 2012 r. Od tego bowiem czasu ma na utrzymaniu męża będącego po [...], po leczeniu [...], który posiada rentę przyznaną przez MOPS w wysokości [...] zł, niewystarczającą na zaspokojenie jego potrzeb. Wyjaśniła, że z tej przyczyny zamieszkuje z nią i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe córka – M. B., która łoży na utrzymanie ojca, opłaca rachunki za [...] i której dochody uległy "redukcji". Skarżąca podała, że jej dochód z tytułu emerytury wynosi [..] zł, dochód córki z tytułu zatrudnienia – [...] zł, natomiast pozostający w rodzinie zastępczej córki małoletni C. G. otrzymuje alimenty – [...] zł. Całkowity dochód [...] rodziny skarżąca określiła na sumę [...] zł. Podała, że dziecko będące w rodzinie zastępczej córki jest chore na [...], co generuje dodatkowe koszty, których nie pokrywają alimenty. Wyjaśniła, że jej córka posiada obciążenia finansowe, gdyż spłaca kredyt na samochód osobowy (wartości samochodu – [...] zł). Jako posiadany majątek wymieniła dom – [...] m² i udział 1/5 w innej nieruchomości budynkowej położonej w R. Wobec powziętych wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącej zobowiązano ją do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentów (wyciągi z rachunku bankowego córki) i złożenie dodatkowych wyjaśnień odnośnie ewentualnych dochodów z posiadania udziału w innej nieruchomości. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że nieruchomość, której jest współwłaścicielem jest zamieszkana przez trzy rodziny i nie przynosi dochodów współwłaścicielom. Ponadto oświadczyła, że nie zgadza się z zasadnością wezwania jej pełnomocnika, córki – M. B. do złożenia wyciągów z rachunków bankowych, gdyż to strona, a nie jej pełnomocnik składa dodatkowe oświadczenia lub dokumenty. Jednocześnie wniosła o wskazanie podstawy prawnej dotyczącej zakreślonego terminu na wykonanie wezwania do uzupełnienia braków wniosku, wskazanie podstawy prawnej nakazującej pełnomocnikowi strony składanie wyciągów z rachunków bankowych oraz wyjaśnienie, dlaczego kierowane do niej trzykrotnie wezwania nie zawierały pouczenia. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek skarżącej dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania jest to wpis od skargi - 500 zł) oraz ustanowienia adwokata. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie wykazała ona w sposób przekonujący, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niej instytucji prawa pomocy. Przede wszystkim podkreślić należy, że jej [...] rodzina posiada stały dochód w wysokości [...] zł netto, co w przeliczeniu na członka rodziny daje sumę [...] zł. Nie jest to więc kwota, co do której można stwierdzić, że wystarcza na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca nie wykazała, że miesięczne stałe i niezbędne wydatki jakie ponosi jej rodzina wyczerpują uzyskiwany dochód. Niezależnie jednak od tego stwierdzić należy, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku wyjaśnienia jaka jest faktyczna sytuacja finansowa jej rodziny. Odmówiła bowiem złożenia wyciągów z rachunków bankowych pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym córki. W świetle podnoszonych argumentów o "redukcji" wynagrodzenia córki, jej kosztach w bieżącym utrzymaniu domu, kosztach utrzymania małoletniego pozostającego w jej rodzinie, jako zastępczej, a także obciążeniach finansowych tj. spłacie kredytu na samochód, czy też opłat studiów doktoranckich, postawa skarżącej budzi wątpliwości. Z jednej bowiem strony skarżąca powołuje się na trudną sytuację materialną rodziny z drugiej zaś uchyla się od uprawdopodobnienia, że istotnie sytuacja taka ma miejsce. Wykazanie okoliczności wskazujących na zasadność wniosku o prawo pomocy pozostaje w dobrze pojętym interesie wnioskodawcy i stanowi obiektywną możliwość zweryfikowania informacji w nim zawartych. Zauważyć w tym miejscu należy, że załączone do pisma z dnia 10 grudnia 2012 r. wygenerowane elektronicznie potwierdzenia przelewu wynagrodzenia córki skarżącej, czy też poniesionej opłaty za studia doktoranckie nie stanowią pełnego odzwierciedlenia jej kondycji finansowej. Tym samym niezweryfikowana pozostaje sytuacja materialna samej skarżącej. Inna jest bowiem sytuacja osoby samotnie gospodarującej, a inna pozostającej w kilkuosobowej rodzinie, w której każdy z członków posiada stały dochód. Odnośnie wątpliwości skarżącej zawartych w piśmie z dnia 7 marca 2013 r. wyjaśnić należy, że termin, o którym mowa w art. 255 i 257 p.p.s.a. jest terminem sądowym, którego długość została pozostawiona do uznania sądu. Przepisy te zawierają sformułowanie "w zakreślonym terminie". Natomiast zobowiązanie obejmujące złożenie wyciągów z rachunku bankowego znajduje podstawę w art. 255 p.p.s.a i nie dotyczyło pełnomocnika skarżącej, a pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym jej córki, która jednocześnie jest jej pełnomocnikiem. Wyjaśnić także należy, że wszystkie wezwania dotyczące wniosku o prawo pomocy, kierowane do skarżącej zawierały pouczenia o terminie i skutkach jego niezachowania. Wobec niewykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.