VIII SA/Wa 564/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, po wznowieniu postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. przyznano skarżącej I. G. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku podała, że czteroosobowa rodzina (w tym dwoje dzieci) utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymieniła mieszkanie oraz nieruchomość rolną – [...]ha we współwłasności z bratem. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718. ze zm., dalej jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 24 maja 2017 r. zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej. W odpowiedzi wyjaśniła, że otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci w wysokości [...] zł, oraz że w marcu 2017 r. otrzymała ostatnią rentę, a niezdolność do pracy zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS trwała do [...] marca 2017 r. Oświadczyła, że bez zgody drugiego współwłaściciela nie może czerpać korzyści z posiadanej nieruchomości rolnej. Do pisma załączyła zeznanie podatkowe za 2016 r., wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o stanie zdrowia z lutego 2017 r. oraz decyzję o ustaleniu łącznego zobowiązania w podatku rolnym i leśnym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (o takie wnioskuje skarżąca) może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów zaznaczyć wypada, że prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, że odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru na pozostałych podatników (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 31/10). Uwzględniwszy powyższe rozważania i konfrontując je z przedstawionym przez skarżącą stanem majątkowym uznano, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie istotne jest to, że czteroosobowa rodzina skarżącej poza deklarowanym we wniosku dochodem – [...] zł, otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie, które pominięte we wniosku przez skarżącą, bez wątpienia zmniejsza obciążenia finansowe rodziny związane z wychowywaniem dzieci, zaspokaja ich potrzeby oraz wydatki w zakresie realizacji obowiązku szkolnego, a także dodatkowych zajęć, czy wyjazdów wakacyjnych. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że rodzina znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej poniesienie wydatku w wysokości [...] zł tytułem opłaty kancelaryjnej. Nie bez znaczenia w sprawie jest również to, że skarżąca jest współwłaścicielką w ½ części nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Okoliczność, że skarżąca nie wykorzystuje w sposób racjonalny posiadanego majątku, w celu poprawy własnej sytuacji majątkowej nie może stanowić przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji prawa pomocy. Natomiast powoływanie się na to, że drugi ze współwłaścicieli celowo uniemożliwia czerpanie korzyści z nieruchomości, pozostaje bez znaczenia w sprawie, bowiem istnieje możliwość zniesienia współwłasność także poprzez podział nieruchomości. Zwrócić uwagę należy również na fakt, że niezdolność do pracy u skarżącej ustała z dniem [...]marca 2017 r., zatem w dacie rozpoznawania wniosku nie istnieją żadne obiektywne podstawy do przyjęcia, że skarżąca, jako osoba młoda ([...]lat), jest niezdolna do podjęcia jakiejkolwiek pracy. Mając powyższe na uwadze uznano, że skarżąca nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.