VIII SA/Wa 57/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M R o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M R na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M R wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że zamieszkuje wspólnie z żoną i dwiema małoletnimi córkami, a źródłem utrzymania rodziny jest jedynie wynagrodzenie żony – [...] zł, gdyż działalność gospodarcza skarżącego przynosi straty. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący złożył zeznanie podatkowe za 2013 r. i 2014 r. z ujawnionym przychodem odpowiednio [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł i [...] zł przy kosztach uzyskania [...] zł, wyciąg z rachunku bankowego oraz zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co wynika z załączonych zeznań podatkowych. Należy zatem traktować go jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Oceniając natomiast złożone wyciągi z rachunku bankowego związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej stwierdzić należy, że nie potwierdzają one trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Zarówno wpływy na rachunek jak i przelewy wychodzące kształtują się na poziomie od kilku do kilkunastu tysięcy złotych i nie wskazują aby skarżącą miał problemy z realizowaniem bieżących zobowiązań. Poza tym żona skarżącego uzyskuje stały dochód z tytułu zatrudnienia, tak więc brak jest podstaw do uznania zasadności złożonego wniosku. Nie wykazano bowiem, by w aktualnej sytuacji finansowej skarżący nie był w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe na art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.