VIII SA/Wa 574/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r., po wznowieniu postępowania. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżącej [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej określane jako "SKO" lub "organ II instancji") powołując jako podstawę prawną art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t Dz. U. z 2012 r. poz. 749, dalej określana jako "Op"), po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o. o. (dalej określana jako "spółka", "skarżąca") od decyzji Wójta Gminy G. (dalej określany jako "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w sprawie określenia wymiaru zobowiązania podatkowego ww. spółce za 2011 r. – rzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu powyższej decyzji SKO w R. podniosło, że Wójt Gminy G. ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. określił spółce [...] zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2011 r. w kwocie [...] zł. Organ podatkowy I instancji w powyższej decyzji stwierdził, że spółka pozostawała i nadal pozostaje właścicielem niezabudowanych nieruchomości położonych w miejscowości B., gm. G. o pow. [...] ha. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał sposób wyliczenia wymiaru podatku wynikający z obowiązujących w dacie jej wydawania stawek podatku. Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. SKO w R. podejmując zaskarżoną decyzję wskazało, że zaskarżoną decyzję Wójta Gminy G. należało uchylić jednakże z powodów innych niż podniesione w odwołaniu. SKO przywołało, że z akt postępowania wynikało, że spółka [...] wnioskiem z dnia [...] lutego 2013 r. zwróciła się do Wójta Gminy G. o wznowienie postępowania na podstawie art. 241 § 1 w zw. z art. 249 § 1 pkt 5 Op zakończonego decyzją ostateczną Wójta Gm. G. z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...], określającą spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2011 r. w kwocie [...] zł. Na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 Op spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i jej zmianę w sposób, który uwzględniały fakt zwolnienia ww. z podatku rolnego i podatku od nieruchomości w związku z istnieniem po stronie nieruchomości stanowiących własność spółki okoliczności skutkujących zwolnieniami podatkowymi. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Wójt Gm. G. odmówił wznowienia postępowania wskazując, że argumentacja spółki odnośnie pojawienia się nowych okoliczności faktycznych w sprawie nie jest uzasadniona. W rezultacie odwołania spółki, SKO w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując okoliczności, które należało zbadać przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Wójt Gm. G. po przeprowadzeniu postępowania podatkowego ponownie określił spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2011 r. w kwocie [...] zł. W ocenie SKO w R. spowodowało to sytuację, w której w obrocie prawnym istnieją dwie decyzje dotyczące tego samego podatnika, tego samego przedmiotu opodatkowania i tego samego okresu, w tym jedna z tych decyzji jest decyzją ostateczną, która nie została nigdy uchylona w trybie nadzwyczajnym. Wspomniany organ II instancji podnosi, że podważanie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w trybach nadzwyczajnych, w tym w drodze wznowienia postępowania. Natomiast niedopuszczalnym jest ponowne określanie zobowiązania podatkowego określonego uprzednio decyzją ostateczną. W tym kontekście organ przywołuje przepis art. 245 § 1 Op, który normuje rodzaje decyzji, jakie może wydać organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania w trybie wznowienia postępowania. Odnosząc powyższe uregulowanie do sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie SKO wskazuje, że Wójt Gm. G. wydał decyzję ponownie określającą spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2011 r. nie uchylając poprzedniej ostatecznej decyzji w tym przedmiocie z dnia [...] grudnia 2011 r. W tej sytuacji na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a" Op należało uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie. Nie zgadzając się z ww. decyzją spółka [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożyła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a" Op, polegające na wydaniu przez organ odwoławczy decyzji o uchyleniu decyzji organu podatkowego I instancji i umorzeniu postępowania, podczas gdy w wyniku analizy stanu faktycznego i poczynionych ustaleń organ winien był uchylić decyzje organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia lub samodzielnie merytorycznie wypowiedzieć się w kwestii zasadności skierowanego przez skarżącą spółkę wniosku o wznowienie postępowania podatkowego; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 210 § 4 Op poprzez brak przedstawienia uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz jakichkolwiek argumentów przemawiających za zasadnością umorzenia postępowania podatkowego; 3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 123 § 1 w zw. z art. 207 § 2 w zw. z art. 208 § 1 Op poprzez pozbawienie skarżącej spółki merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zapoczątkowanej wnioskiem o wznowienie postępowania. Wobec podniesionych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyeksponowała, że SKO w R. orzekając o uchyleniu decyzji Wójta Gm. G. i umarzając postępowania w sprawie, nie wskazało jakichkolwiek wyjaśnień co do bezprzedmiotowości postępowania, która uzasadniałaby jego umorzenie. Jednocześnie skarżąca podniosła, że tego rodzaju orzeczenie powoduje, że skarżąca spółka nie uzyskała decyzji załatwiającej merytorycznie jej wniosek w przedmiocie wznowienia postępowania, a co więcej w wyniku decyzji umarzającej postępowanie została pozbawiona możliwości merytorycznego jej rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniosło o jej oddalenie, w zasadniczym zakresie podtrzymało argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji, a ponadto podniosło, że organ nie umorzył postępowania w sprawie wznowienia postępowania, ponieważ takie postępowanie nie zostało przez organ podatkowy I instancji w ogóle przeprowadzone. Jednocześnie SKO wyraziło pogląd, że uchylenie decyzji organu I instancji nie oznacza pozbawienia skarżącej możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania, wniosek ten jest wciąż aktualny, a decyzja SKO w żaden sposób nie zwalnia Wójta Gm. G. od przeprowadzenia określonego przepisami Op postępowania we właściwym trybie i wydania jednej z decyzji określonych w art. 245 § 1 Op. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według wyżej wskazanej kognicji stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie należy mieć na względzie, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji toczyło się w trybie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gm. G. z dnia [...] grudnia 2011 r. określającej skarżącej spółce [...] zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2011 r. w kwocie [...] zł. Sąd podkreśla charakter postępowania, które poprzedziło wydanie zaskarżonej decyzji, gdyż SKO w R. nie dostrzegło tego faktu, co m.in. wynika z jego stwierdzenia zawartego w odpowiedzi na skargę, w którym organ stwierdza, że "Kolegium nie umorzyło postępowania w sprawie wznowienia postępowania, ponieważ takie postępowanie nie zostało przez organ podatkowy I instancji w ogóle przeprowadzone". Tego rodzaju stwierdzenie jest całkowicie błędne i wskazuje na niezrozumienie przez organ charakteru postępowania, które było przedmiotem jego kontroli. SKO w R. przeoczyło przy analizie sprawy fakt wydania przez Wójta Gm. G. postanowienia z dnia [...] października 2013 r., na podstawie którego ww. organ wznowił postępowania podatkowe zakończone ostateczną decyzją tegoż organu z dnia [...] grudnia 2011 r.( k. [...] akt administracyjnych sprawy). W sposób jednoznaczny potwierdza to, że w rozpoznawanej sprawie kontrolowane rozstrzygnięcia zostały wydane po przeprowadzeniu nadzwyczajnego postępowania w trybie wznowienia regulowanego rozdziałem 17 Op (przepisy art. 240 – 246 Op). Organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję, w której: 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 Op, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie; 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Op.; 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 Op, lecz: a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa albo b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub 70 Op. Odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w pkt 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 Op oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że postępowanie wznowieniowe może być poświęcone jedynie zbadaniu i ocenie, czy w danej sprawie występują ustawowe przesłanki do wznowienia, określone w art. 240 Op. Przedmiotem takiego postępowania nie może być zatem powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę stałości decyzji (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2003 r., III SA 2809/01, Biul. Skarb. 2003, nr 6, s. 27). W orzeczeniu z dnia 20 sierpnia 2008 r. NSA zauważał, że "postanowienie w sprawie wznowienia postępowania wszczyna to postępowanie i może jedynie wskazywać przesłanki uzasadniające wznowienie. Natomiast stwierdzenie, czy przesłanki te rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia i musi być zawarte w decyzji, o jakiej mowa w art. 245 § 1 i § 2 o.p." (wyrok NSA, II FSK 737/07, LEX nr 485138). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zaskarżoną decyzją SKO w R. uchyliło decyzję organu podatkowego I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. Umknęło uwadze SKO, że decyzja organu podatkowego I instancji nie odpowiadało rozstrzygnięciom kończącym postępowanie wznowieniowe stosownie do przepisu art. 245 § 1 Op, przede wszystkim organ I instancji nie rozstrzygnął co do zasadności przesłanki wznowieniowej oraz co do dotychczasowej ostatecznej decyzji wymiarowej z dnia [...] grudnia 2011 r. W tej sytuacji zaskarżona decyzja SKO w R. uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie w sprawie nie odpowiada prawu. SKO w zaskarżonej decyzji nie wskazuje na żadne ani faktyczne, ani prawne przesłanki uzasadniające przyjęcie stanowiska, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i powinno to skutkować jego umorzeniem. Tak jak to podnosi skarga, prawidłową reakcją organu II instancji, tj. SKO w rozpoznawanej sprawie, w kontekście istniejących wadliwości decyzji organu I instancji, powinno być wydanie na podstawie art. 233 § 2 Op, decyzji o uchyleniu w całości decyzji organu podatkowego I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem, że organ ten powinien merytorycznie wypowiedzieć się co do wskazanej przez stronę przyczyny wznowienia oraz co do losów ostatecznej decyzji wymiarowej z dnia [...] grudnia 2011 r. W rozpoznawanej sprawie SKO w R. zaniechało tego obowiązku i nietrafnie przyjęło, że decyzja organu podatkowego I instancji powinna być uchylona, a postępowanie jest bezprzedmiotowe i powinno być umorzone. Stanowi to naruszenie wskazanych przez Sąd przepisów art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a", art. 245 § 1 oraz art. 210 § 4 Op. Orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie skutkuje także pozbawieniem skarżącej spółki prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z jej wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, co trafnie podniesiono w skardze i stanowi naruszenie art. 207 § 2 w zw. z art. 208 § 1 Op. Powyższe naruszenia przepisów postępowania w ocenie Sądu, mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie z pkt 2 wyroku jest uzasadnione przepisem art.152 p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy we wznowionym postępowaniu, będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie wskazanych naruszeń prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., a następnie wydanie stosownego rozstrzygnięcia.