VIII SA/Wa 606/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K J o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K J na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi K J zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje wyłącznie z emerytury – [...] zł. Poza tym od 3 lat leczy się z powodu nadczynności tarczy, co powoduje wydatki, gdyż korzysta z prywatnych wizyt lekarskich. Jako jedyny majątek wymieniła mieszkanie – 43 m² oraz oszczędności "na potrzeby bieżące" bez wskazania ich wysokości. W wyniku wezwania do uzupełnienie wniosku złożyła wyciągi z rachunku bankowego, faktury za energię – ok. [...] zł w dwumiesięcznym okresie rozliczeniowym, gaz – [...] zł , telefon – [...] zł, informację o wysokości opłat za mieszkanie – [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Jakkolwiek ze złożonych wyjaśnień i dokumentów wynika, że skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł i jest to jedyne źródło jej dochodu, z którego pokrywa koszty utrzymania, to analiza wyciągów z rachunku bankowego wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej jest stosunkowo dobra. Saldo końcowe z miesięcy maj, czerwiec, lipiec 2015 r. kształtowało się bowiem na poziomie odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Trudno zatem przyjąć, by nie posiadała ona jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Sytuacji materialnej skarżącej nie sposób porównać do sytuacji osób nie posiadających źródła utrzymania, bądź posiadających je na granicy fizycznego przetrwania. Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.