VIII SA/Wa 61/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie prawidłowego określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącego M. T. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: organ odwoławczy lub Dyrektor IC) z [...] listopada 2011 r. utrzymująca w mocy po rozpoznaniu odwołania Decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: Naczelnik UC) z [...] sierpnia 2011 r. umarzającą postępowanie w sprawie określenia prawidłowej wysokości podatku od towarów i usług od importowanego przez M.T. (dalej: skarżący) w dniu [...] maja 2005 r. samochodu osobowego. 1.1. Do wydania decyzji przez Naczelnika UC doszło w związku z wnioskiem skarżącego z [...] maja 2011 r. o określenie prawidłowej wysokości podatku od towarów i usług od wymienionego wyżej importu. We wniosku tym skarżący powołując się na decyzję Dyrektora IC w W. z [...] września 2010 r. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...] lutego 2011 r. o stwierdzeniu nadpłaty w podatku akcyzowym i zwrocie tej nadpłaty wniósł o "wydanie decyzji określającej prawidłową kwotę podatku od towarów i usług od importu samochodu" nadmieniając, iż decyzja ta jest niezbędna w celu przedstawienia jej w [...] Urzędzie Skarbowym w R. i ubiegania się o zwrot nadpłaty. Wcześniej ostateczną decyzją z [...] września 2010 r. Dyrektor IC orzekając reformatoryjnie w związku z odwołaniem skarżącego od decyzji pierwszoinstancyjnej naczelnika UC z [...] stycznia 2010 r., uchylił tą decyzję pierwszoinstancyjną i określił podstawę opodatkowania od przedmiotowego importu w kwocie [...] zł, kwotę zobowiązania w podatku akcyzowym w wysokości [...] zł, podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług w kwocie [...] zł i wysokość zobowiązania z tytułu tego podatku w wysokości [...] zł. Wcześniej, po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej [...] lutego 2010 r. skarżący wpłacił przedmiotowy podatek VAT. W dniu [...] grudnia 2010 r. skarżący złożył do UC w R. wniosek o zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego i decyzją Naczelnika UC z [...] lutego 2011 r. stwierdzono nadpłatę tego podatku i postanowiono o zawrocie tej nadpłaty wraz z oprocentowaniem. Organ pierwszej instancji uznał, że skoro wniosek o określenie prawidłowej wysokości podatku VAT wpłynął [...] maja 2011 r., stało się to po przedawnieniu zobowiązania podatkowego, co nastąpiło z końcem 2010 r. na podstawie art. 70 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 2009 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zmianami – dalej: Ordynacja podatkowa). Zdaniem organu przedawnienie stanowiło ujemną przesłankę procesową do orzekania co do przedawnionego zobowiązania i skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Organ zauważył, że zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, skoro wniosek o nadpłatę można skutecznie złożyć tylko do upływu terminu przedawnienia, to gdyby taki wniosek został złożony przed tym terminem, to postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania nie byłoby bezprzedmiotowe. Brak jest też konieczności weryfikowania zobowiązania podatkowego, które wygasło na skutek zapłacenia podatku. W tej sytuacji organ uznał, że istnieje podstawa prawna wynikająca z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia postępowania. 1.2. Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika UC. W odwołaniu zarzucono: naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej polegające na braku wyczerpującego wyjaśnienia przedmiotu sporu, naruszenie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na nieprawidłowym ustaleniu, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego i błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż nie ma konieczności weryfikowania treści zobowiązania podatkowego wobec faktu, że istnieje interes skarżącego do wszczęcia i właściwego prowadzenia postępowania. Uzasadniając odwołanie jego autorka wskazywała, że nie może być mowy o przedawnieniu, skoro podstawę opodatkowania i wysokość podatku określono w decyzji Dyrektora IC z [...] września 2010 r. Nie jest też jej zdaniem zasadne przyjęcie, że wpłacenie podatku skutkuje wygaśnięciem zobowiązania i brakiem możliwości wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o określenie prawidłowej jego wysokości. 2. Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał w istocie argumentację zawartą w decyzji naczelnika UC. Wskazał, że upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wyznacza granice czasową, poza którą niemożliwe staje się zarówno domaganie się spełnienia zobowiązania przez podatnika jak i domaganie się przez podatnika uwzględnienia przez organy podatkowe przysługujących podatnikom praw. Organ wskazał, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług od importu powstaje zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 19 ust. 7 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: u.p.t.u.) z mocy prawa z chwilą powstania długu celnego, a z kolei dług celny zgodnie z art. 201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC) powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Tak więc zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia (zgłoszenia celnego) i tym samym jego przedawnienie następuje z mocy art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. 3. Skarżący w sporządzonej przez siebie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika UC. Zarzucił: naruszenie art. 70 § 1 w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym przyjęciu, iż postępowanie musiało być umorzone jako bezprzedmiotowe z powodu upływu klauzul czasowych; naruszenie art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na pominięciu okoliczności, iż na mocy decyzji z [...] września 2010 r. uchylono decyzję Naczelnika UC z [...] stycznia 2010 r., co powoduje że nie ma podstaw do przyjęcia, iż doszło do przedawnienia; naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej polegające na całkowitym naruszeniu interesów skarżącego jako podatnika, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności, iż to tryb postępowania prowadzonego przez organy celne miał wpływ na możliwość wniesienia w dniu [...] maja 2011 r. wniosku o prawidłowe określenie wysokości podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu skargi powołał się też na naruszenie art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej podnosząc, że długotrwałe postępowanie organów nie może w sposób negatywny rzutować na skarżącego. Powołał się też na wyrok WSA w Warszawie wskazujący, że zgodnie z art. 7 k.p.a. organ powinien załatwić sprawę zgodnie ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. 3 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację. Odniósł się do wszystkich podnoszonych zarzutów, w tym do zarzutów naruszenia art. 120 w związku z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej wyjaśniając w szczególności przyczyny, dlaczego tak późno doszło do określenia wysokości zobowiązań w związku z importem samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. 4.1. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań przypomnieć należy, że zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.) Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Analizując akta postępowania w sprawie niniejszej należy zauważyć, że po wniosku skarżącego z [...] maja 2011 r. następnym dokumentem jest pismo Naczelnika UC z [...] lipca 2011 r. zawiadamiające o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami, a następnie decyzja o umorzeniu postępowania z [...] sierpnia 2011 r. Organ bezrefleksyjnie przyjął, że wniosek dotyczy określenia wysokości podatku od towarów i usług, choć skarżący wyraźnie wskazał, że chodzi mu o zwrot nadpłaconego podatku. Przecież organowi z urzędu było wiadomo, że wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług była określona decyzją ostateczną Dyrektora IC z [...] września 2010 r. Skoro zatem uznał, że wniosek dotyczy kwestii uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, to powinien na podstawie art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej postanowieniem odmówić wszczęcia postępowania. W pierwszej jednak kolejności mając na uwadze zasadę ograniczonego formalizmu wynikającą z art. 168 Ordynacji podatkowej organ powinien rozważyć, czy nie należy wyjaśnić wątpliwości co do treści podania w trybie wezwania do usunięcia braków formalnych w trybie określonym w art. 169 Ordynacji podatkowej. Treść podania wskazująca na decyzję ostateczną określającą między innymi wysokość podatku od towarów i usług oraz decyzję o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym sugerowała raczej, że skarżącemu chodzi o zwrot nadpłaty wynikającej z tego, że zapłacił podatek w wysokości określonej decyzją Naczelnika UC w R., a następnie w wyniku wniesienia odwołania od tej decyzji zobowiązanie to zostało określone przez Dyrektora IC w W. w wysokości niższej niż zapłacona przez skarżącego. Tak więc powyższe naruszenie przepisów postępowania przejawiające się w nierozważeniu zastosowania art. 165 a § 1 i art. 169 Ordynacji podatkowej stanowiło również naruszenie zasad postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasady informowania określonych w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem postępowanie wolne od tych uchybień mogło prowadzić do innych rozstrzygnięć. 4.3. Również rozważania organu co do terminu, w którym można domagać się zwrotu nadpłaty podatku są wadliwe, naruszające przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji całkowicie pominęły w swoich rozważaniach treść art. 72 § 1 pkt 1, art. 77 § 1 pkt 1 lit b i art. 80 Ordynacji podatkowej. Skoro skarżący zapłacił podatek w wysokości wyższej niż należna (w wysokości określonej decyzją Naczelnika IC uchyloną następnie przez decyzje Dyrektora IC, która określiła podatek VAT w wysokości niższej niż zapłacona), to skarżący nadpłacił podatek VAT. Nadpłata ta powstała zgodnie z art. 73 § 1 pkt 1 z dniem zapłaty podatku w wysokości większej od należnej. Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 lit. b nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, a ponieważ w sprawie niniejszej taką decyzją jest decyzja Dyrektora IC z [...] września 2010 r., więc nadpłata podlegała zwrotowi do [...] października 2010 r. Zgodnie z art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Skoro zaś termin zwrotu nadpłaty upływał [...] października 2010 r., to prawo do jej zwrotu wygaśnie dopiero z końcem 2015 r. Do tego czasu, o ile nadpłata nie zostanie zwrócona, postępowanie związane z kwestia zwrotu tej nadpłaty nie może być uznane za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. 4.4. Organy podatkowe rozważając ponownie sprawę, w pierwszej kolejności rozważą, jaki jest rzeczywisty cel wniosku skarżącego z [...] maja 2011 r. korzystając w razie potrzeby z instytucji wezwania do usunięcia braków w trybie art. 169 Ordynacji co do treści wniosku. Jeśli zajdzie potrzeba przejścia do merytorycznych rozważań co do terminu, w którym możliwe jest domaganie się zwrotu nadpłaty, przyjmą w tym zakresie wykładnię prawa przedstawioną w pkt 4.3. uzasadnienia. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.