VIII SA/Wa 610/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. w Radomiu spraw ze skarg M.K. i A.M. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargi. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku Wojewoda [...] biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2016 roku, poz. 23 ze zm. dalej jako k.p.a.) w związku z art. 82 ust.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (DZ.U z 2016 roku, poz. 290 ze zm. dalej jako prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołania M. K., T. K., A. M., K. S., M. K. A. K., S. S. od decyzji Starosty G. nr [...] z dnia [...] lutego 2011 roku, odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty G. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 roku zatwierdzającą projekt budowalny i udzielającą pozwolenia na budowę budynku usługowo - handlowego z częścią mieszkalną (obiekt kategorii XVII) wraz z infrastrukturą techniczną na działce o nr ew. [...] położonej w W. przy ul. D. oraz budowę zjazdu do działki z drogi gminnej nr ew. [...] w W. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Pismem z dnia 9 stycznia 2011 roku (data złożenia 10 luty 2011 r.) E. W., M. W., J. W., W. W., B. D., H. M., M. S., J. K., T. W., D. J., T. M., K. S., B. Ż., J. Ż., A. P., M. K., T. K., A. M., K. S., W. S., M. K., A. K., S. S. złożyli wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty G. nr [...] roku z dnia [...] czerwca 2010 roku. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 roku Starosta G. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty G. nr [...] . Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnieśli M. K., T. K., A. M., K. S., W. S., M. K., A. K., S. S.. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 roku uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Od powyższej decyzji skargę wnieśli A. i J. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi A. i J. P., wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 roku, sygn. akt VIII SAWa 86/12 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Po uwzględnieniu zaleceń wskazanych w wyroku sądu administracyjnego Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] z [...] września 2013 roku, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższa decyzja ponownie została zaskarżona przez A. i J. P. do WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 874/13 ponownie uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wyroku sąd administracyjny wskazywał na potrzebę bezspornego ustalenia daty w jakiej wnioskujący o wznowienie dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, w toku którego organ sprawdza, czy spełnia on wymagania formalne tj. czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i czy zostało wniesione w terminie z art. 148 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Dopiero wystąpienie łącznie tych przesłanek, obliguje właściwy organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Jednakże w sytuacji gdy podanie o wznowienie postępowania jest oparte o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. zawiera stwierdzenie wnioskodawcy, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, a został w tym postępowaniu pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie następuje w następnej fazie postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Stosownie do art. 148 § 2 k.p.a. termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jeżeli zaś wniosek został złożony po upływie terminu wyżej powołanego, organ administracji wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, to strona powinna udowodnić, w jakiej dacie dowiedziała się o istnieniu decyzji i nie jest konieczne, aby strona dokładnie poznała jej treść. Organ zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 86/12 i z 11 czerwca 2014 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 874/13, miał w pierwszej kolejności dokonać ustaleń, czy podanie z dnia 10 lutego 2011 roku o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminu z art. 148 k.p.a. Organ powołując się na pismo z dnia 22 kwietnia 2013 r. wskazał, że M. i T. K., K. S., A. K., S. S. dowiedzieli o wydanej decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. – w dniu 29 listopada 2010 r. Zdaniem organu stanowisko M. K. i A. M., iż dowiedzieli się o wydanej decyzji z [...] czerwca 2010 roku, w dniu 10 stycznia 2011 roku nie zasługuje na wiarę. Organ wskazał, że w dniu 8 grudnia 2010 roku odbyły się oględziny budynku usługowo – handlowego na działce nr [...], położonego w W. przy ul. D.. Z treści protokołu podpisanego miedzy innymi przez M. K. i A. M. wynika, że uczestnikom oględzin została przekazana informacja, iż przedmiotowa budowa prowadzona jest na podstawie decyzji Starosty G. nr [...] o pozwoleniu na budowę, co pozwala uznać, iż skarżący w tej dacie dowiedzieli się o wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę, którego postępowania domagali się wznowienia. Nadto organ zauważył, iż M. K. w dniu 22 listopada 2010 roku otrzymała pismo od Starosty G. gdzie była zawarta informacja, iż w dniu [...] czerwca 2010 roku została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, że wnioskodawcy złożyli wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. Organ odwoławczy podzielił i przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2010 roku, sygn. akt II OSK 1269/09, iż ,,zgodnie z treścią art. 148 § 2 k.p.a. ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia‘’. Z tych też względów w ocenie organu odwoławczego zasadnym było odmówienie przez organ pierwszej instancji wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Skargi na decyzję organu odwoławczego wniosła M. K. oraz A. M.. M. K. w swojej skardze wskazywała, że jako jedna z mieszkanek bloku nr [...] położonego w W. przy ul. D. została pominięta podczas postępowania o pozwolenie na budowę budynku usługowo – handlowego sąsiadującego ze wskazanym budynkiem. Podnosiła, że tylko część mieszkańców osiedla P. W. otrzymała zawiadomienia dotyczące wszczęcia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Nie otrzymali zawiadomienia lokatorzy bloku nr [...], których okna wychodzą bezpośrednio na budynek usługowo – handlowy, a odległość bloku od budynku inwestora wynosi tylko 4 m. O tym, że obok jej bloku ma zostać wybudowany budynek usługowo – handlowy dowiedziała się w dniu 29 października 2010 roku od sąsiadki H. M.. Po powzięciu tej informacji podjęła interwencję w spółdzielni mieszkaniowej, w Starostwie Powiatowym oraz Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego. Po złożeniu podania o kontrolę w dniu 8 grudnia 2010 roku odbyła się wizytacja z nadzoru budowlanego. W związku z zastrzeżeniami mieszkańców bloku nr [...] odbyła się w dniu [...] kwietnia 2011 roku ponowna kontrola obiektu. Po drugiej kontroli skarżąca otrzymała pismo informujące o tym, ze budowa jest prowadzona na podstawie prawomocnego pozwolenia na budowę oraz zgodnie z przepisami rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wskazywała, że odległość budynku usługowo – handlowego pozostaje w sprzeczności z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia, w tym narusza przepisy bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Nadto wskazywała, że w zawiadomieniu dotyczącym wszczęcia postępowania na budowę budynku – usługowo handlowego nie ma informacji o części mieszkalnej budynku. Nikt z mieszkańców nie wyrażał zgody na budowę tak blisko usytuowanego obiektu budowlanego. Wskazywała, że całe postępowanie związane z wydaniem pozwolenia na budowę i zatwierdzeniem projektu budowalnego na działce nr [...] posiada szereg uchybień formalnych, które miały znaczący wpływ na terminy w których kierowane były pisma o interwencję w celu wstrzymania przedmiotowej sprawy. A. M. w swojej skardze podnosił, iż stanowisko organu, iż dniu 8 grudnia 2017 roku dowiedział się o fakcie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu handlowo – usługowego nie odpowiada prawdzie. Podnosił, że nie był on obecny w dniu 8 grudnia 2017 roku podczas oględzin obiektu. Pod protokołem oględzin uczestniczył i podpisał protokół jego ojciec E. M.. Ojciec nie posiadał pełnomocnictwa do reprezentowania go w tych czynnościach. Nadto jego ojciec nie przekazał mu informacji o przebiegu oględzin i informacjach tam podawanych. Wprawdzie na protokole jest jego nazwisko, ale podpis pod protokołem jest raczej jego taty, choć sam teraz nie wie tego na pewno. Podnosił, iż jego ojciec jest osobą starszą i nie jest możliwe aby go przeczytał. Z tych też względów jego zdaniem skutecznie, w ustawowym terminie złożył wniosek o wznowienie postępowania. W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wnosił o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1279 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.) rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Należy zauważyć, iż przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez sąd administracyjny, który w wyroku z dnia 11 czerwca 2014 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 847/13 uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę winien przeprowadzić postępowanie celem ustalenia daty, kiedy poszczególne osoby dowiedziały się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Podanie o wznowienie postępowania zobowiązuje organ do przeprowadzenie czynności wstępnych mających sprawdzić, czy spełnia wymogi formalne tj. czy opiera się ustawowej podstawie wznowienia i czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 k.p.a. W sytuacji gdy podanie o wznowienie postępowania jest oparte o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – gdy zdaniem wnioskodawcy przysługiwał mu przymiot strony w postepowaniu, a został w tym postępowaniu pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie następuje w następnej fazie postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Stosownie do art. 148 § 2 k.p.a. termin jednego miesiąca do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., biegnie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji. Podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2010 roku nr [...] , w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku usługowo – handlowego z częścią mieszkalną na rzecz inwestorów A. i J. P. wnieśli w dniu 10 lutego 2011 roku (data wpływu do organu) lokatorzy osiedla im. P. W. – E. W., M. W., J. W., W. W., B. D., H. M., M. S., J. K., T. W., S. W., D. J., E. J., T. M., K. S., B. Ż., J. Ż., A. P. – którzy brali udział w postępowaniu oraz M. K., T. K., A. M., K. S., W. S., M. K., A. K., S. S., którzy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wyżej powołaną decyzją administracyjną. Wnioskodawcy wskazywali jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 18 lutego 2011 roku, którą to decyzją Starosta G. odmówił wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie terminu o którym mowa w art. 148 k.p.a. wnieśli M. K., T. K., A. M., K. S., W. S., M. K., A. K. i S. S.. Skargę do sądu administracyjnego zaś M. K. i A. M.. Zarówno M. K. jak i A. M. nie zgodzili się z organem, iż nie zachowali terminu z art. 148 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy realizując wytyczne sądu administracyjnego przeprowadził postępowanie uzupełniające i wskazał, iż M. K. już w dniu 22 listopada 2010 roku otrzymała pismo, w którym Starosta G. informuje ją, iż w dniu [...] czerwca 2010 roku została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę budynku usługowo – handlowego. Nadto w dniu 8 grudnia 2010 roku odbyły się oględziny budowanego obiektu, w którym uczestniczyli zarówno M. K. i A. M., M. K.. Z treści protokołu wynika, iż uczestnikom została przedstawiona informacja, iż przedmiotowa budowa jest prowadzona na postawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 roku. Z tych też względów zdaniem organu już w dniach 22 listopada i 8 grudnia 2010 roku M. K., a w dniu 8 grudnia 2010 roku A. M. wiedzieli o decyzji z dnia [...] czerwca 2010 roku, gdzie wnosili o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną decyzją. M. K., T. K., K. S., A. K., P. S. o decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę dowiedzieli się w dniu 29 listopada 2010 roku. Z uwagi na powyższe należy za trafne uznać stanowisko organu, iż wniosek o wznowienie postepowania został złożony z uchybieniem terminu z art. 148 k.p.a. Zawarty w art. 148 § 2 k.p.a. zwrot ,, strona dowiedziała się o decyzji ‘’ należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informację pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który wydał decyzję oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi wiec udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2017 roku, sygn. akt II OSK 2449/15, LEX nr 23114783, wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 19 maja 2000 roku, I SA/Wr 1038/97, LEX nr 1038/97). Przedstawione przez organ dokumenty (pismo odebrane w dniu 22 listopada 2010 roku przez M. K. oraz protokół oględzin z 8 grudnia 2010 roku) w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że skarżący co najmniej w dniu 8 grudnia 2010 roku, wiedzieli o decyzji z dnia [...] czerwca 2010 roku, którego postępowania domagają się wznowienia. Zarzut skarżącego A. M., iż nie brał udziału w oględzinach w dniu 8 grudnia 2010 roku nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści protokołu wynika, iż w oględzinach uczestniczył A. M., a nie jego ojciec E.. Z żadnym stopniu nie została zakwestionowana treść protokołu, a skarżący A. M. w skardze wskazuje, iż pod protokołem jest ,,raczej‘’ podpis taty. Wobec treści dokumentu istniały podstawy do uznania przez organ, iż w dniu 8 grudnia 2010 roku uczestniczył on w oględzinach i tym samym znał treść protokołu. Skarżąca M. K. nie przedstawiła argumentacji, która by zakwestionowała prawidłowość ustaleń, iż w dniu 22 listopada 2010 roku wiedziała o istnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2010 roku zezwalającej na prowadzenie budowy przez inwestorów A. i J. P.. Nadto uczestniczyła w oględzinach w dniu 8 grudnia 2010 roku gdzie informacja o wydaniu wyżej powołanej decyzji jej uczestnikom została przekazana. Poza sporem pozostawała zaś okoliczność, iż pozostałe osoby, które wnioskowały o wznowienie postępowania o decyzji o pozwoleniu na budowę dowiedziały się w dniu 29 listopada 2010 roku. Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu złożenia wniosku o wznowienia postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminowi, stanowi rażące naruszenie prawa i godzi w zasadę trwałości decyzji (wyrok NSA z 6 lipca 2006 roku, sygn. akt II OSK 976/05, LEX nr 275519). Należy uznać, iż podanie wniesione w dniu 10 lutego 2011 roku zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu z art. 148 k.p.a. Niedotrzymanie terminu powoduje wyłącznie wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.