VIII SA/Wa 628/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w R. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Pismem z dnia [...] października 2006 roku M.W., dalej skarżący, złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego położonego w R. przy ulicy [...]. Dyrektor Aresztu Śledczego w R. działając na podstawie art. 104 k.p.a. art. 85, 90 i art.91 ust.1 pkt 3 i pkt 1 Ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (j.t. Dz.U. z 2002r., Nr 207, poz. 1761 ze. zm.) oraz § 2 ust. 1 i § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. z 2003r. Nr 132, poz.1235), decyzją z dnia [...] maja 2009 roku odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organ podniósł, że skarżący w dniu [...] października 2006 r. zawarł związek małżeński z I.L., funkcjonariuszką AS w R., której w dacie zawarcia związku małżeńskiego przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m.kw. położonego w R. przy ul. [...], nabyte w dniu [...] października 2006 r. od pani E. W. W świetle art. 91 ust.1 pkt.3 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej nie przydziela się lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej w przypadku gdy małżonek zajmuje w miejscowości pełnienia służby lokal mieszkalny na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Tak więc okoliczność, że żona skarżącego nabyła spółdzielcze, własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spowodowała utratę prawa do przydziału lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji do udzielenia skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zdaniem organu została spełniona przesłanka przewidziana w art. 91 ust.1 pkt. 3 ustawy o Służbie Więziennej wyłączająca prawo do udzielenia wnioskowanej pomocy. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w W. podnosząc, że mimo, iż w dacie składania wniosku spełniał warunki do przyznania mu pomocy finansowej na zakup mieszkania, taka pomoc nie została mu udzielona. Ponadto wniósł o wskazanie mu podstawy prawnej, na podstawie której decyzja wydawana jest w oparciu o stan faktyczny z daty wydawania decyzji, a nie z daty składania wniosku. Powołał się również na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007 r. zapadły w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 342/07, mocą którego Sąd uchylił dotyczące jego osoby zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego wydaną w tym samym przedmiocie. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 85, art. 90 ust.1 i art. 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 roku, Nr 207 poz. 1761), oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003r. Nr 132 poz. 1235), Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w W. decyzją z dnia [...] lipca 2009 roku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ podniósł, że art. 90 ust. 1 wskazuje na prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, której wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty są określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Prawo to stanowi formę zastępczą podstawowego prawa uregulowanego w art. 85 cytowanej ustawy i należy go wiązać z taką sytuacją , w której funkcjonariusz spełnia warunki do uzyskania lokalu, o którym mowa w art. 87 ustawy na podstawie decyzji administracyjnej, ale go nie otrzymał. Dlatego też powyższa okoliczność nie może być interpretowana w oderwaniu od art. 91 ust. 1 ustawy, wskazującego przypadki, w których nie przydziela się lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Żona skarżącego w dniu wydania decyzji przez Dyrektora Aresztu Śledczego w R. posiadała spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, tym samym zgodnie z dyspozycją art. 91 ust. 1 pkt 1 i 3 nie miał on prawa do przydziału lokalu mieszkalnego, ani prawa do świadczenia ekwiwalentnego w postaci pomocy finansowej, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący jeszcze raz podniósł, że w chwili składania wniosku spełniał warunki do przyznania mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wskazał, że do chwili obecnej wszystkie wnioski rozpatrywane były w oparciu o stan faktyczny, istniejący w dacie ich składania. Ponownie powołał się na wyroki sądów administracyjnych. W konsekwencji wniósł o przyznanie mu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych, aniżeli wskazane przez stronę skarżącą – przyczyn. W toczącym się postępowaniu przed organami administracji publicznej obu instancji, muszą znaleźć odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 i art. 140 k.p.a. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż organ pierwszoinstancyjny oraz organ odwoławczy obowiązane są podejmować w postępowaniu wyjaśniającym wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero ustalone w takich warunkach okoliczności mogą stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym wskazuje, iż organy obu instancji za podstawę faktyczną i prawną decyzji przyjęły art. 91 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o Służbie Więziennej uznając, że w chwili wydawania decyzji żona skarżącego nabyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Organy obu instancji nie ustaliły zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami, czy skarżącemu w chwili składania wniosku przysługiwało prawo do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, a więc czy nie zachodziły przesłanki określone w art. 91 ust.1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkaniowej. Powyższe ustalenie jest kluczowe dla podjęcia właściwej decyzji w omawianej sprawie. Co prawda w decyzjach znajduje się stwierdzenie, że w dniu składania wniosku skarżący posiadał uprawnienie do przyznania pomocy finansowej, jednak teza ta nie jest poparta żadnymi dowodami. Bezspornym faktem jest, że skarżący w chwili składania wniosku zamieszkiwał w R. przy ulicy [...]. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia [...] stycznia 2003 roku, gdzie w rubryce " podać tytuł prawny do lokalu" wpisał własnościowe. Natomiast w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2004 roku podał, że lokal mieszkalny spółdzielczy przy ulicy [...] zajmował na podstawie "własnościowe – decyzja administracyjna". Powyższe oświadczenia były podstawą do otrzymania przez skarżącego równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego W związku z powyższym organ ponownie rozpoznając sprawę, ustali zgodnie z dyspozycja art. 7 i 77 § 1 k.p.a., mając na uwadze treść przepisu art. 91 ust.1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, na jakiej podstawie prawnej w dacie składania wniosku skarżący zajmował mieszkanie w R. przy ulicy [...], a następnie uzasadni wydaną decyzje zgodnie z wymogami art.107 § 3 k.p.a. Ponadto w zależności od poczynionych ustaleń, organ odniesie się do zarzutu podniesionego w odwołaniu dotyczącego stanu faktycznego, który legł u podstaw wydanej decyzji, czego organ nie uczynił w zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd orzekający w niniejszej sprawie miał również na względzie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08 (opubl. Lex nr 490969), zgodnie z którą nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. Sąd wskazał, że w takiej sytuacji istotne jest, czy w dacie złożenia wniosku funkcjonariusz spełniał podstawową przesłankę do otrzymania takiego przydziału, a mianowicie miał niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe. "Ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki uzyskania pomocy finansowej, powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, mimo że co do zasady rozpatrzenie sprawy administracyjnej następuje według stanu ustalonego w dniu wydania decyzji. Należy bowiem uwzględnić, że wnioski o pomoc finansową rozpatrywane są według kolejności ich składania (§ 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia). Realizacja omawianego uprawnienia zależy przede wszystkim od tego, czy funkcjonariusz występujący o pomoc finansową ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, natomiast drugorzędne znaczenie ma data rozpatrzenia żądania, która oczywiście zależy od liczby wniosków złożonych przez inne osoby oraz od wysokości posiadanych przez organ środków finansowych. Decydujące znaczenie bowiem ma (co należy jeszcze raz podkreślić) sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie analizowanego świadczenia, a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej." W kontekście przedstawionych wyżej wywodów Sąd uznał, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając zatem na uwadze, iż zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem powołanych przepisów prawa procesowego Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1) wyroku, w pkt 2) na podstawie art. 152 p.p.s.a.,