VIII SA/Wa 629/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E W o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E W i I P na uchwałę Rady Gminy P z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji jednostki budżetowej Zespołu Ekonomiczno – Administracyjnego Szkół w P postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2015 r. E W zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wyjaśniła, że wspólnie z mężem i dwójką małoletnich dzieci utrzymuje się z łącznego dochodu w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że w związku z rozpoczęciem roku szkolnego poniosła wydatki na wyposażenie dzieci do szkoły (podręczniki, odzież), a także wydatki na zakup opału do ogrzewania domu. W części wniosku obejmującej majątek wymieniła dom – [...] m², nieruchomość rolną – [...] ha, budynki gospodarcze oraz dwa samochody osobowe S oraz O. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04 ). Z treści wniosku wynika, że czteroosobowa rodzina skarżącej posiada stały dochód w wysokości [...] zł. Ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, dwa samochody osobowe oraz nieruchomość rolną, której racjonalne wykorzystanie może przynosić pożytki. Trudno zatem przyjąć by rodzina znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomoc zwłaszcza, że jedyne koszty do jakich jest zobowiązana skarżąca to wpis od skargi w wysokości 300 zł. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że przy uzyskiwanym dochodzie kwota ta jest wydatkiem przekraczającym jej możliwości finansowe, bądź by uiszczenie wpisu od skargi prowadziło do powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny skarżącej. Sytuacji finansowej skarżącej nie sposób porównywać do sytuacji osób nie posiadających żadnego dochodu lub posiadających dochód na granicy fizycznego przetrwania. Tym samym nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy także w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.