VIII SA/Wa 63/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu J. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy J. B. ponownie podał, że jest rolnikiem i utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego ([...]ha) o niskich dochodach. Podał, że od 2010 r. gospodarstwo dotykają klęski powodzi, wymarznięcia, suszy oraz szkody spowodowane przez zwierzynę leśną. Wyjaśnił, że żyje w ciężkich warunkach w okręgu gdzie jest duże bezrobocie w związku z czym nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy. Do wniosku załączył Kartę Informacyjną z Centrum Rehabilitacji Rolników, w którym przebywał od [...] listopada do [...] grudnia 2016 r., zaświadczenie lekarskie o "przewlekłej chorobie wymagającej odpowiedniego leczenia", zwolnienie lekarskie na okres od [...] grudnia 2017 r. do [...] stycznia 2018 r., własne oświadczenia o klęskach żywiołowych w gospodarstwie oraz decyzję w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku rolnym. Pismem z dnia 20 lutego 2018 r. zobowiązano wnioskodawcę do wskazania wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego w tym z tytułu dopłat, złożenia wyciągów z rachunku bankowego oraz wskazania i udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że wysokość dochodu z gospodarstwa wynika z posiadanych hektarów przeliczeniowych, za 2017 r. otrzymał dopłaty w kwocie [...] zł oraz [...] zł. Do pisma załączył wygenerowany elektronicznie wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że brak jest na nim operacji, prócz dokonanych wpłat z tytułu dopłat z ARiMR. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozpoznając wniosek na wstępie należy zauważyć, że stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wtedy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a.). Zawarte w tym przepisie sformułowanie "wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając przedmiotowy wniosek należy podkreślić, że skarżący nie wykonał wezwania do uzupełnienia wniosku. Przede wszystkim nie wyjaśnił, jakie dochody osiąga z gospodarstwa rolnego (nie wynika to z załączonych do wniosku dokumentów w szczególności decyzji o ustaleniu podatku rolnego), co uniemożliwia zestawienie tego dochodu z deklarowaną wysokością bieżących wydatków oraz wysokością kosztów do jakich jest zobowiązany ([...] zł wpisu od skargi). Zważywszy na powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem wnioskodawca nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji materialnej. Ze złożonych natomiast wyjaśnień i dokumentów wynika, że wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne ([...] ha), do którego otrzymuje dopłaty i które co do zasady powinno przynosić dochody z produkcji rolnej. Konkludując, w tych okolicznościach wskazać należy, iż oceniając wniosek o prawo pomocy należy kierować się nie tylko jego literalną treścią, ale także zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie te dyrektywy oceny zdolności finansowej wnioskodawcy nie pozwalają uznać jego wniosku za zasadny bowiem nie wykazał ona ponad wszelką wątpliwość, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...] zł przekracza jego możliwości finansowe. Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że wniosek jest niezasadny. Sama trudna sytuacja materialna nie uzasadnia przerzucenia na Skarb Państwa kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem strona nie jest pozbawiona źródła utrzymania, a zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania winna zabezpieczyć środki na ustanowienie pełnomocnika jeśli jego udział w sprawie uzna za konieczny. Dodatkowo podnieć należy, że ustanowienie pełnomocnika w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd bowiem obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Natomiast skarga ma dla Sądu wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.