VIII SA/Wa 631/15

WyrokWSA w Warszawie2016-03-17

Skład orzekający: Iwona Owsińska – Gwiazda, Cezary Kosterna, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi z powodu wskazania nieaktualnego adresu zobowiązanego, jeśli wierzyciel wykazał się należytą starannością przy ustalaniu tego adresu i istniały obiektywne podstawy do jego wskazania w momencie wystawienia tytułu?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie może zwrócić tytułu wykonawczego wierzycielowi z powodu wskazania nieaktualnego adresu zobowiązanego, jeśli wierzyciel wykazał się należytą starannością przy ustalaniu tego adresu i istniały obiektywne podstawy do jego wskazania w momencie wystawienia tytułu. Wierzyciel ma obowiązek należytej staranności w ustaleniu adresu, a organ egzekucyjny powinien zbadać, czy adres był aktualny w dacie wystawienia tytułu, a nie opierać się wyłącznie na późniejszych oświadczeniach zobowiązanego.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wystawił tytuły wykonawcze na H. L. w celu dochodzenia zaległości składkowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił tytuły, wskazując na nieaktualny adres zobowiązanej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji. ZUS wniósł skargę, argumentując, że adres wskazany w tytułach był aktualny w momencie ich wystawienia i że organy nieprawidłowo oceniły ustalenia faktyczne, opierając się głównie na oświadczeniu zobowiązanej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz ZUS zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] ; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619; dalej "u.p.e.a" lub "ustawa egzekucyjna"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S. (dalej: "ZUS" lub "skarżący", "Wierzyciel"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] – [...] (dalej: "Naczelnik US" lub "organ i instancji") z [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji, na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: W dniu [...] marca 2014 r. do Naczelnika US wpłynęły tytuły wykonawcze o stosownych numerach, wystawione przez ZUS na H. L. (dalej: "Zobowiązana"), celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Kolejne tytuły wykonawcze ZUS przesłał do organu I instancji przy piśmie z [...] marca 2014 r. Naczelnik US, przy pismach z [...] maja 2014 r. zwrócił wszystkie w/w tytuły wykonawcze do wierzyciela celem uzupełnienia ich treści bądź też dołączenia do nich stosownej dokumentacji. Tytuły wykonawcze zostały uzupełnione i ponownie przesłane do organu I instancji wraz z wymaganymi dokumentami. Naczelnik US, działając na podstawie art. 19 K.p.a. w związku z art. 22 § 2 u.p.e.a. zwrócił jednak Wierzycielowi tytuły wykonawcze o stosownych numerach (zob. str. 3 – 4 zaskarżonej decyzji), wystawione na H. L., z uwagi na fakt, że według oświadczenia ww. osoby, adresem zameldowania, jak i zamieszkania jest: L. [...], [...]-[...] C. . Jednocześnie organ I instancji wskazał, że w rozmowie telefonicznej H. L. poinformowała, że złożyła podanie o abolicję. Dotychczas nie otrzymała jednak żadnej decyzji w tym względzie. Z tej przyczyny organ I instancji, na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. stwierdził brak podstaw do podjęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie. Pismem z [...] grudnia 2014 r. skarżący wniósł skargę na działanie organu I instancji, wnosząc o ponowne przyjęcie zwróconych tytułów wykonawczych i intensyfikację czynności egzekucyjnych. Nie zgodził się z ustaleniami organu egzekucyjnego co do adresu zamieszkania zobowiązanej. Powołując się na własne ustalenia, tj. m.in. pisma Komisariatu Policji W. [...] z [...].10.2013r znak [...] oraz Komendy Powiatowej Policji w S. z [...].11.2014r znak [...] wskazał, że adresem, na który kierowana jest korespondencja do płatnika składek jest: [...]-[...] W., ul. S.[...] m [...]. Dyrektor IS, zawiadomieniem z [...] stycznia 2015r. skargę uznał za zasadną, gdyż uznał, że organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązku sprawdzenia przynależności terytorialnej do właściwości miejscowej urzędu skarbowego i w sytuacji ustalenia, że w sprawie zachodzi jedna z przesłanek przewidzianych w art. 29 § 2 u.p.e.a. nie wydał w tym przedmiocie postanowienia, na które przysługuje wierzycielowi zażalenie. Organ I instancji przeprowadził dodatkowe czynności sprawdzające, między innymi w zakresie ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania H. L., jej stanu majątkowego, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz spowodowania stawiennictwa w urzędzie. W wyniku tych ustaleń stwierdzono, że podczas kontroli pod wskazanym adresem, tj. ul. S.[...]/[...] w W. nikogo nie zastano. Wezwanie, które zostało załączone do niniejszego pisma H. L. odebrała w dniu [...].03.2015r. Spisano też protokół o stanie majątkowym ww. osoby, do którego załączono jej oświadczenie z tego samego dnia, w którym H. L. wskazała, że została poinformowana o odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań i oświadczyła, że pod adresem: ul. S.[...]/[...] w W. nie posiada żadnego majątku ruchomego. Dodał, że adres zameldowania jest również jej adresem zamieszkania. Pobyt w W. ma charakter czasowy (wtorek, środa). Naczelnik US, [...] kwietnia 2015 r. wydał postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie wymienionych w decyzji tytułów wykonawczych, wystawionych na H. L.. Wskazał, że zobowiązanej nie zastano pod wskazanym przez wierzyciela adresem (ul. S. [...]/[...] w W.). Z pozostałych ustaleń wynika natomiast, że zamieszkuje ona w miejscu zameldowania, tj. L. [...] oraz okazjonalnie u córki w O. (Zobowiązana odmówiła wskazania pełnego adresu) oraz dwa dni w tygodniu (wtorek, środa) przebywa u syna, tj. W., ul. S. [...]/[...]. Zdaniem organu I instancji, wierzyciel posiada informacje o nieruchomości Zobowiązanej, która jest w obecnym toku postępowania jedynym znanym składnikiem majątku. W związku z powyższym winien skierować sprawy do właściwego organu egzekucyjnego celem przeprowadzenia egzekucji z ułamkowej części nieruchomości. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie w całości Wierzyciel wskazał, że Zobowiązana od kilku lat nie zamieszkuje w L. [...], [...]-[...] C., co w ubiegłym roku potwierdziła matka Zobowiązanej, zamieszkująca pod tym samym adresem, i która z córką nie utrzymuje kontaktu od kilku lat (dowód pismo z Komendy Powiatowej Policji w S. z [...] listopada 2014 r.). Dodał, że korespondencja na adres zameldowania w L. nie była kierowana, ponieważ z wcześniejszych ustaleń Komendy i Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wynikało, że Zobowiązana nie przebywa w miejscu zameldowania, natomiast zamieszkuje w W., co było podstawą przejęcia egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...], a następnie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...]. Zobowiązana od kilku lat zamieszkuje wspólnie z synem w W. przy ul. S. [...] m [...], co wynika z ustaleń Komisariatu Policji W. [...] dokonanych na wniosek wierzyciela (dowód: pismo z dnia [...].10.2013r znak [...]). Potwierdza to również Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. w postanowieniu z [...] czerwca 2013r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego z rachunku bankowego Zobowiązanej. Na wskazany adres w W. kierowana jest od kilku lat przez wierzyciela korespondencja dotycząca zadłużenia Zobowiązanej z tytułu składek pobieranych przez ZUS. Korespondencja najczęściej zwracana jest z adnotacją; mieszkanie zamknięte - adresat nie podjął awizowanej przesyłki. Zaskarżone postanowienie oparte zostało w rzeczywistości na oświadczeniu Zobowiązanej, że zamieszkuje w miejscu zameldowania, tj. w L.. Organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę oświadczenia matki Zobowiązanej złożone funkcjonariuszowi KPP w S., z którego wynika, że jej córka nie mieszka w L. od kilku lat. Zdaniem wierzyciela, Naczelnik US zignorował również ustalenia Komisariatu Policji W. [...] dotyczące miejsca zamieszkania H. L.. Z zaskarżonego postanowienia nie wynika, że ustalenia Policji dotyczące miejsca zamieszkania Zobowiązanej uległy zmianie. W ocenie wierzyciela, dane dotyczące miejsca zamieszkania zawarte w bazie POLTAX nie mogą przesądzać, na podstawie art. 25 Kodeksu cywilnego o ustaleniu podległości terytorialnej zobowiązanego. Wierzyciel podkreślił, że w dniu [...].03.2015r. Zobowiązana w oświadczeniu o stanie majątkowym spisanym w siedzibie Urzędu stwierdziła, że dwa dni w tygodniu przebywa u syna w W., a więc pod adresem wskazanym w tytułach wykonawczych. Wierzyciel nadmienił przy tym, że w dniu [...].07.2013r. nawiązano kontakt telefoniczny z H. L., która jako H. G. (nazwisko rodowe) oferuje ekspresowe kredyty bankowe (W., ul. M. [...] lok. [...]). Powyższe okoliczności wskazują, że od kilku lat ośrodek życiowych interesów Zobowiązanej, w tym miejsce zamieszkania, znajduje się w W.. Świadczy o tym również doręczony w dniu [...].05.2014r wierzycielowi jako oskarżycielowi publicznemu odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] – [...] w W. [...] Wydział Karny z [...] kwietnia 2014r, sygn. akt [...]. Zdaniem Wierzyciela, brak było nadto podstaw w sprawie do wszczęcia egzekucji z nieruchomości. Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. Dyrektor IS uznał ww. zażalenie za niezasadne. Organ odwoławczy przedstawił następnie przebieg postępowania w sprawie oraz w szczególności powołał treść art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. podkreślając, że wskazanie w tytule wykonawczym adresu zamieszkania lub siedziby zobowiązanego jest konieczne, gdyż okoliczność ta ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego (art. 22 § 2 u.p.e.a.). Z kolei pojęcie miejsca zamieszkania winno być rozumiane zgodnie z brzmieniem art. 25 Kodeksu cywilnego. Tym samym, w ocenie Dyrektora IS tytuł wykonawczy winien wskazywać miejsce faktycznego zamieszkania. Z kolei z art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej wynika, że w przypadku, gdy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie. Zdaniem organu, z powyższego wynika, że zanim organ egzekucyjny przystąpi do egzekucji, zobowiązany jest zbadać wniosek oraz tytuł wykonawczy pod względem formalnym, tzn. stwierdzić czy egzekucja obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest dopuszczalna oraz czy prawidłowo został wystawiony tytuł wykonawczy, czyli czy zawiera wszystkie wymagane prawem elementy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1533/11). W przypadku, gdy w tytule wykonawczym wierzyciel wskaże nieprawidłowy adres, uzasadniony jest zwrot tego tytułu na podstawie art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej bez nadawania tytułowi klauzuli o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej. Pod pojęciem adresu należy zaś rozumieć położenie w miejscowości; w przypadku miejscowości podzielonej na ulice jest to wskazanie: ulicy, numeru budynku, numeru mieszkania lub lokalu; w przypadku miejscowości niepodzielonej na ulice: nazwy miejscowości i numeru nieruchomości, kodu pocztowego oraz miejscowości, do której kierowana jest przesyłka. Zdaniem Dyrektora IS Naczelnik US w swoim rozstrzygnięciu słusznie wskazał, że podany przez wierzyciela (ZUS) w wymienionych w decyzji tytułach wykonawczych adres Zobowiązanej jest nieprawidłowy. Wszakże w uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że we wszystkich powyższych tytułach wykonawczych wierzyciel wskazał miejsce zamieszkania Zobowiązanej: W., ul. S. [...]/[...], podczas gdy z akt sprawy wynika, że w części tych tytułów zostały wskazane inne adresy H. L., to jednak w ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie wpływa na ocenę, że zasadny był ich zwrot do wierzyciela. Obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym prawidłowego adresu zobowiązanego spoczywa wyłącznie na wierzycielu, ponieważ jest to niezbędne do wszczęcia egzekucji. Rolą wierzyciela jest więc wskazanie organowi egzekucyjnemu prawidłowego adresu zobowiązanego, do którego można by skierować postępowanie egzekucyjne (por. Wyrok WSA w Białymstoku z 23 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 360/11). Zdaniem Dyrektora IS, skoro więc wskazanie imienia, nazwiska i adresu zobowiązanej osoby fizycznej stanowi, z mocy art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, obligatoryjny element i konieczną treść tytułu wykonawczego, to zaniechanie w powyższym zakresie skutkuje realizacją sankcji z art. 29 § 2 w/w ustawy. Za ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy pogląd, zgodnie z którym to na wierzycielu, w którego interesie toczyć się ma postępowanie egzekucyjne, spoczywa obowiązek ustalenia i przekazania danych o (m. in.) adresie miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej. Natomiast obowiązek kontroli poprawności powyższych danych z mocy art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej spoczywa na organie egzekucyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 411/12). Jeśli zatem wierzyciel nie dopełnił w sposób należyty obowiązku wskazania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego i tytuł wykonawczy nie spełniał wszystkich wymogów formalnych, o których mowa w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, brak jest podstaw do przystąpienia do egzekucji. Zasadny w tej sytuacji jest zatem zwrot tytułu wykonawczego do wierzyciela, na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, pełnomocnik skarżącego postawił zarzut naruszenia: - art. 27 ust. 1 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, że tytuły wykonawcze zawierają nieprawidłowe dane adresowe Zobowiązanej i w związku z tym bezpodstawnie nie przystąpił do egzekucji. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącego wskazał, że H.L. prowadziła działalność gospodarczą od 2000 do 2013 r. W czasie tym kilkakrotnie zmieniła miejsce zamieszkania, tj.: S., ul. W. [...]; L. [...], gmina C.; W. ul. L.[...]/[...]; W. ul. S.[...]/[...]. W całym okresie prowadzenia działalności Zobowiązana nie regulowała należności z tytułu składek, tym samym wierzyciel wystawiając tytuły wykonawcze w celu spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. wskazywał w nich adres jej zamieszkania, aktualny w dacie wystawienia poszczególnych tytułów wykonawczych. Wystawione tytuły wykonawcze były kierowane przez wierzyciela do przymusowego dochodzenia i przyjmowane do realizacji przez właściwego dla adresu zamieszkania dłużnika Naczelnika Urzędu Skarbowego. Każdorazowo, po stwierdzeniu przez administracyjny organ egzekucyjny, iż w trakcie prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego adres zamieszkania H. L. uległ zmianie, tytuły były przesyłane przez NUS do właściwego pod względem terytorialnym Naczelnika Urzędu Skarbowego lub zwracane wierzycielowi, który po zaewidencjonowaniu zakończenia postępowania przez dany organ przesyłał otrzymane tytuły właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Choć niewątpliwie rację ma Dyrektor IS powołując, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości sprostowania tytułu wykonawczego lub dokonywania jakichkolwiek w nim zmian danych przez organ egzekucyjny, lecz nakazują wierzycielowi, w przypadku zmiany adresu zamieszkania dłużnika wystawienie nowych tytułów wykonawczych nie obarczonych wadami dotyczącymi adresu, w sytuacji, gdy nie wszczęto jeszcze egzekucji do majątku dłużnika i nie został doręczony odpis tytułu, to jednak w ocenie pełnomocnika skarżącego ww. tytułom wykonawczym administracyjny organ egzekucyjny za każdym razem nadał klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej i poborcy podejmowali czynności egzekucyjne, co obala ww. tezę organu odwoławczego. Nadto, w ocenie ZUS oświadczenie Zobowiązanej złożone przed Naczelnikiem US w marcu 2015 r. o zamieszkiwaniu w L., gmina S. nie zostało poparte należytym postępowaniem wyjaśniającym przez organ I instancji. Natomiast wszystkie dotychczasowe ustalenia wierzyciela dotyczące aktualnego adresu zamieszkania Zobowiązanej potwierdzają, że faktycznie H. L. od kilku lat mieszka wraz z synem w W., przy ulicy Ś. [...]/[...]. Nie można w tej sytuacji, w ocenie wierzyciela za przesądzający w tym zakresie dowód przyjąć oświadczenia Zobowiązanej tylko z tej przyczyny, że zostało złożone jako ostatnie. W ocenie skarżącego aprobując takie działanie można skutecznie sparaliżować działania egzekucyjne wobec osób zobowiązanych. Podkreślił przy tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do 2004 r. przez NUS S. było nieskuteczne, ponieważ zobowiązana nie przebywała od wielu lat w miejscowości L. (poczta C.) nawet przez kilka dni, co potwierdzili: poborca skarbowy w spisywanych raportach, Policja i matka dłużniczki. Ustalenia wierzyciela z 2013 r. i z 2014 r. potwierdzają, że H. L. od kilku lat mieszka w W. i tam znajduje się jej ośrodek życiowych interesów. Zobowiązana oświadczając, iż zamieszkuje w L. skutecznie blokuje egzekucję wierzytelności Zakładu. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W jego ocenie, w sprawie wykazane zostało, że tytuły wykonawcze zawierały błędny adres Zobowiązanej, o czym świadczą ustalenia dokonane w toku postępowania wyjaśniającego. Wystąpiły zatem podstawy do zastosowania przepisów art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647) kontrolują działania administracji publicznej stosując kryterium legalności, tj. zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Akt lub czynność zostaje wyeliminowany z obrotu prawnego jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") lub naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. c) ww. ustawy). Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem prawa skutkujące koniecznością wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego. Organy orzekające w sprawie dokonały bowiem wadliwej oceny ustaleń faktycznych, skutkujące nieprawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. bezpodstawnie zwróciły wierzycielowi stanowiące podstawę prowadzenia egzekucji tytuły wykonawcze w sytuacji, gdy w dacie ich wystawienia zawierały aktualny adres Zobowiązanej. Organy uznały, że na dzień wystawienia tytułów wykonawczych adres wskazany przez wierzyciela w tytułach wykonawczych był adresem nieaktualnym. Powołując się na ustalenia dokonane w toku postępowania wyjaśniającego uznały, że Zobowiązana nie przebywa pod wskazanym przez wierzyciela adresem (ul. S. [...]/[...] w W.). Oparły się przy tym na jej oświadczeniu (protokół oraz oświadczenie Zobowiązanej z [...] marca 2015 r.), że zamieszkuje w miejscu zameldowania, tj. L. [...] oraz okazjonalnie u córki w O. oraz dwa dni w tygodniu (wtorek, środa) przebywa u syna, tj. W., ul. S. [...]/[...]. Zdaniem organów istotne jest zatem aby tytuł wykonawczy wskazywał miejsce faktycznego zamieszkania (art. 25 Kodeksu cywilnego). Zaniechanie w powyższym zakresie, zdaniem organów skutkowało realizacją sankcji z art. 29 § 2 ww. ustawy. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adres, jeżeli wierzyciel posiada taką informację. Jest to bezsprzecznie obowiązek wierzyciela. Skoro ustalenie adresu osoby zobowiązanej należy do wierzyciela to przerzucenie na organ egzekucyjny obowiązku poszukiwania adresu Zobowiązanej, jest niezgodne z regułami postępowania egzekucyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego; 2) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Aby móc skutecznie doręczyć tytuł wykonawczy organ egzekucyjny powinien znać aktualny adres zobowiązanego. Należy podkreślić, że konsekwencją braku podania właściwego adresu jest niemożność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym tytuł wykonawczy, by odpowiadał treści art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej adres zobowiązanego musi być zgodny z wiedzą wierzyciela na ten temat. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, iż jest on w pełni autentyczny. To na wierzycielu spoczywa obowiązek należytej staranności w celu wskazania w tytułach wykonawczych adresu zobowiązanego w sposób rzetelny. Zdaniem Sądu, argumentacja skargi zasługiwała na uwzględnienie. Brak jest bowiem podstaw do zarzucenia wierzycielowi nierzetelności co do okoliczności ustalenia prawidłowego adresu zobowiązanej i wskazania go w tytułach wykonawczych. Jak wynika z dołączonych do akt sądowych akt administracyjnych, najstarsze tytuły wykonawcze pochodzą z 2004 r., zależnie od okresu, w jakim zostały wystawione zawierają adres zobowiązanej zgodny z ustaleniami wierzyciela. Twierdzenia orzekających w sprawie organów o wadliwości adresu wskazanego przez wierzyciela – ul. S. [...] w W. pozostaje w sprzeczności z wynikami czynności sprawdzających, jakie zostały dokonane w sprawie. Wbrew bowiem twierdzeniom o wadliwości adresu, co skutkować powinno niemożnością nawiązania kontaktu z zobowiązaną, taki kontakt został nawiązany. Świadczy o tym notatka służbowa z dnia [...] października 2014 r., jak i protokół o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia [...] marca 2015 r. Powyższe wskazuje na prawidłowość ustaleń wierzyciela co do wskazywanego miejsca zamieszkania zobowiązanej. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika także, iż miejsce zamieszkania zobowiązanej w okresie, z którego pochodzą tytuły wykonawcze zmieniało się. Organ nie poddał wnikliwej ocenie tych dowodów, dokumentujących ustalenia wierzyciela co do miejsca zamieszkania zobowiązanej na przestrzeni okresu objętego datami wystawianych tytułów wykonawczych, jak i wynikających z nich zapisów. Organy oparły się jedynie na oświadczeniu zobowiązanej pomijając pozostałe dowody i wynikające z nich informacje. W tych okolicznościach brak jest podstaw do stwierdzenia, że tytuły te nie spełniały wymogów przewidzianych art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i brak było podstaw do ich zwrotu. W konsekwencji do zastosowania sankcji wynikającej z art. 29 § 2 powołanej ustawy. Biorąc zatem pod uwagę ustalenia faktyczne uznać należało, że wierzyciel rzetelnie wykonał swój obowiązek wskazania aktualnego adresu zobowiązanej. Tytuły wykonawcze spełniają zaś wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wtedy, gdy podano w nim jakikolwiek adres zobowiązanego, ale jedynie wówczas, gdy adres zobowiązanego, przeciwko któremu ma być prowadzone postępowanie egzekucyjne, jest aktualny w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny, który na etapie badania dopuszczalności egzekucji oraz wymogów otrzymanego tytułu wykonawczego stwierdzi, iż podany przez wierzyciela adres zobowiązanego nie jest aktualny, zobowiązany jest zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi. Zgodnie z treścią art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Wskazany przepis zatem pozwala na nieprzystąpienie do egzekucji m.in. w sytuacji wskazania nieaktualnego adresu. Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w realiach rozpoznawanej sprawy. W tej sytuacji postępowanie organów egzekucyjnych polegające na nie przystąpieniu do egzekucji i zwrocie tytułów wykonawczych wierzycielowi, na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. z powodu niespełnienia wymogów z art. 27 § 1 pkt 2 cyt. ustawy egzekucyjnej z uwagi na wskazanie nieaktualnego adresu zobowiązanej spółki było nieprawidłowe. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko Sądu co do wykładni zastosowania powołanych w sprawie przepisów u.p.e.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło