VIII SA/Wa 635/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ł.C. jako wspólnika [...] spółka cywilnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 roku postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Ł.C. działający jako wspólnik [...] spółka cywilna wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 roku zawierając w niej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że wysokość wpisu od skargi określona na kwotę 5.403 zł jest dla niego w obecnej chwili zbyt wysoka. Miesięczne przychody i koszty utrzymania nie pozwalają mu na wygospodarowanie takiej sumy, gdyż na podstawie zaskarżonej decyzji Urząd Skarbowy zajął mu konto bankowe, co znacznie utrudniło prowadzenie działalności gospodarczej. Dochód z działalności gospodarczej określił na kwotą [...] zł miesięcznie, zaś jako jedyny majątek wymienił zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Do wniosku skarżący załączył oświadczenie, w którym podał, że na jego utrzymaniu pozostaje jedynie córka P., natomiast dochody, które uzyskuje żona nie są dochodami wspólnymi wobec posiadanej majątkowej rozdzielności małżeńskiej. Wyjaśnił, że miesięczne koszty utrzymania, na które składają się opłaty eksploatacyjne za mieszkanie, utrzymanie córki, koszty zakupu artykułów codziennego użytku kształtują się na poziomie [...] zł miesięcznie. Załączył także własne zeznanie podatkowe za 2007 r., z którego wynika, że w roku tym odnotował stratę w wysokości [...] zł (na zeznaniu tym brak jest prezentaty Urzędu Skarbowego, potwierdzającej, że jest to zeznanie, które skarżący w rzeczywistości złożył). Załączył wyciągi z rachunku bankowego firmowego za miesiące wrzesień i październik 2008 r Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek Łukasza Chmurzyńskiego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, Sąd nie znajduje uzasadnienia dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Decydujące znaczenie dla oceny zasadności wniosku ma okoliczność, że skarżący posiada zgromadzone oszczędności w wysokości [...] zł tj. w kwocie znacznie przewyższającej wysokość ustalonego wpisu od wniesionej skargi. Co do zasady bowiem posiadanie przez stronę jakichkolwiek zasobów pieniężnych oznacza, że jest ona w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Poza tym skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje stały dochód, zaś z załączonych dokumentów nie wynika, aby firmowe konto bankowe zostało zajęte bądź zablokowane. Analiza operacji na tym rachunku świadczy o płynności finansowej firmy skarżącego. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, nie można pominąć także faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim, nawet jeśli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Stwierdzenia powyższe jest o tyle uzasadnione, że akt sprawy nie wynika, aby skarżący prowadził oddzielne z żoną gospodarstwo domowe, ani też by orzeczona między małżonkami była separacja bądź rozwód. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślić należy, że skarżący uchylił się od obowiązku wskazania i udokumentowania wysokości dochodów jakie osiąga jego żona (zobowiązano go do udzielenia takiej informacji w piśmie z dnia 18 listopada 2008 r.) oświadczając, że nie są to dochody wspólne. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.