VIII SA/Wa 641/17

WyrokWSA w Warszawie2018-04-26

Skład orzekający: Renata Nawrot, Sławomir Fularski, Artur Kot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA, stwierdzając istnienie nowych okoliczności faktycznych (sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności) i nowych dowodów, które istniały przed wydaniem pierwotnej decyzji, ale nie były znane organowi, co doprowadziło do odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wznowiły postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA, ponieważ nowe okoliczności faktyczne i dowody (sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności poprzez podział gospodarstwa) istniały przed wydaniem pierwotnej decyzji, ale nie były znane organowi. Stwierdzenie tych okoliczności, potwierdzone analizą dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P.M., uzasadniało odmowę przyznania płatności, gdyż doprowadziłoby to do uzyskania nienależnych korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na 2010 rok. Po kilku decyzjach i odwołaniach, spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania, wskazując na uchylenie decyzji dotyczącej sankcji wieloletnich. Organ I instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję o uchyleniu dotychczasowej decyzji, umorzeniu postępowania w części i odmowie przyznania płatności. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, stwierdzając, że spółka nie spełnia definicji rolnika i sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności poprzez podział gospodarstwa przez wspólnika P.M. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i rozporządzenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010, po wznowieniu postępowania oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "Spółka", "strona") na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor ARiMR") nr [...] z [...] lipca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "organ I instancji" lub "Kierownik ARiMR") nr [...] z [...] grudnia 2016 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej, umorzeniu postępowania w części oraz odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 rok. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "kpa"). Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 14 maja 2010 r. skarżąca złożyła do organu I instancji wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej jako "płatności ONW") na 2010 rok. W dniu [...] kwietnia 2011 r. organ I instancji wydał decyzję w sprawie przyznania płatności ONW w pomniejszonej wysokości ze względu na nałożenie na Spółkę sankcji wieloletnich w 2007 r. wynikających z decyzji z [...] marca 2011 r. W wyniku odwołania złożonego przez Spółkę, Dyrektor ARiMR, decyzją z [...] sierpnia 2011 r., uchylił w całości Kierownika ARiMR z [...] kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownej analizie sprawy, organ I instancji w dniu [...] października 2011 r. wydał ponownie decyzję w sprawie przyznania płatności ONW w pomniejszonej wysokości ze względu na nałożenie na Spółkę sankcji wieloletnich w 2007 r. Od tej decyzji Spółka złożyła odwołanie, w którym wniosła również o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia kontroli legalności decyzji za 2007 rok, w której orzeczono sankcje wieloletnie. W dniu [...] listopada 2011 r. organ odwoławczy, zgodnie z żądaniem strony, wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania odwoławczego. Następnie, w dniu [...] grudnia 2014 r. Dyrektor ARiMR wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z 3 grudnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 108/15 umorzył postępowanie sądowe w związku z cofnięciem przez skarżącą ww. skargi. Pismem z 24 lutego 2015 r. Spółka złożyła do organu odwoławczego wniosek o wznowienie z urzędu ww. postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Wniosła o uchylenie decyzji Kierownika ARiMR z [...] października 2011 r. w części obejmującej potrącenie z przyznanych płatności sankcji określonych w decyzji za 2007 rok oraz o wydanie w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że została jej doręczona decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji w sprawie płatności ONW za 2007 rok. Poprzednie rozstrzygnięcie w sprawie płatności ONW za 2007 rok zostało usunięte z obrotu prawnego. Zachodzi więc przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Zawiadomieniem z 10 marca 2015 r. Dyrektor ARiMR przekazał ww. wniosek zgodnie z właściwością Kierownikowi ARiMR. Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. Kierownik ARiMR wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW za 2010 rok. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2016 r. Kierownik ARiMR działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 5 i art. 105 § 2 kpa uchylił decyzję dotychczasową, umorzył postępowanie w części oraz odmówił przyznania płatności ONW. Pismem z 29 grudnia 2016 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji zarzucając jej rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz zakresu żądania strony. Wniosła o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie o przyznaniu płatności zgodnie z wnioskiem strony bez uwzględnienia sankcji wieloletnich, które nie funkcjonują w obrocie prawnym. W uzasadnieniu odwołania spółka podniosła, że nie istniały podstawy do wznowienia postępowania ze względu na dyspozycję art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jedyną zaś podstawę do wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Rozpoznając odwołanie spółki, wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją nr [...] z [...] lipca 2017 r. Dyrektor ARiMR orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy, podobnie jak wcześniej organ I instancji, stwierdził, że zaistniały przesłanki, które wskazują, iż wnioskująca o przyznanie płatności Spółka nie spełnia definicji rolnika określonej w art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r. str. 16, dalej jako "rozporządzenie Rady (WE) 73/2009"), a także dokonała działań skierowanych na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, w postaci podziału przez P. M. (wspólnika Spółki) jednego spójnego gospodarstwa rolnego będącego w jego posiadaniu, na kilkadziesiąt części zgłaszanych odrębnie we wnioskach o przyznanie płatności na poszczególne lata przez podmioty, których jednym ze wspólników jest P. M.. Dyrektor ARiMR wskazał, że stwierdzenie okoliczności stworzenia sztucznych warunków możliwe było dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. w latach 2006-2010, w tym analizy przekazywania poszczególnych gruntów rolnych pomiędzy spółkami w których P. M. posiadał udziały, wykonywania prac na zlecenie spółek przez podmioty przez niego powołane, analizy numerów kont wskazywanych przez te spółki, a także tożsamości osób je zawiązujących. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że Spółka nie spełniła warunków do przyznania płatności ze względu na stworzenie przez P. M. sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W niniejszej sprawie ustalono, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania oraz przez pozostałe analizowane podmioty są de facto zarządzane przez tą samą osobę – P. M., a grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez P. M. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Przyznanie zatem wnioskowanych płatności doprowadziłoby do uzyskania przez Spółkę nienależnych płatności. W ocenie organu odwoławczego, zgromadzona w sprawie dokumentacja wskazuje, że to P. M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo Spółki zostało utworzone w sposób sztuczny. Zaistniały więc przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji dotychczasowej, przyznającej płatności w pomniejszonej wysokości. Dyrektor ARiMR, wyjaśnił również, podobnie jak wcześniej organ I instancji, że w związku z wycofaniem przez Spółkę części wniosku, należało umorzyć postępowanie administracyjne w części dotyczącej płatności ONW dla działek rolnych A oraz B położonych na działce ewidencyjnej nr [...]. W skardze do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2 oraz art. 150 § 1 i § 2 kpa, ewidentny brak obiektywizmu, brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniach stanu faktycznego, dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009. W uzasadnieniu skargi powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że rozszerzenie przez organ podstaw wznowienia narusza art. 149 § 2 kpa. Organ prowadząc postępowanie na wniosek strony, związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi we wniosku i nie może odnosić się do innych podstaw nie wskazanych przez stronę. Skarżąca zauważyła nadto, że ostatni decyzje instancyjną (choć umarzającą postępowanie odwoławcze) wydawał Dyrektor ARiMR. Zgodnie więc z art. 150 § 1 kpa, to ten organ winien być właściwy do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Przesłanki wznowienia dotyczyły działania Kierownika ARiMR, który swym działaniem bezpodstawnym potrąceniem sankcji z innych decyzji spowodował przesłankę wznowieniową. Dyrektor ARiMR winien więc w trybie art. 150 § 2 wyznaczyć inny niż Kierownika ARiMR organ. Przepisy o właściwości zostały więc naruszone. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369, zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na wstępie zaznaczyć należy, że stanowiące przedmiot skargi decyzje wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 145 § 1 kpa. Zadaniem organów w postępowaniu wznowieniowym jest zatem ustalenie, czy postępowanie zakończone decyzją ostateczną było dotknięte jedną z wad wymienionych w wymienionym wyżej przepisie. Stwierdzenie istnienia takiej wady obliguje organ do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Podstawą wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie był przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, z którego wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który je wydał. Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, musiały one istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179). O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie za prawidłowe należy uznać ustalenia organów obu instancji, że zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wnioskująca o przyznanie płatności skarżąca nie spełnia definicji rolnika określonej w art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz dokonała działań skierowanych na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, w postaci podziału przez P. M. (wspólnika Spółki) jednego spójnego gospodarstwa rolnego będącego w jego posiadaniu, na kilkadziesiąt części zgłaszanych odrębnie we wnioskach o przyznanie płatności na poszczególne lata przez podmioty, których jednym ze wspólników jest P. M.. Zgodzić się należy z organami obu instancji, że stwierdzenie okoliczności stworzenia sztucznych warunków możliwe było dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. w latach 2006-2010, w tym analizy przekazywania poszczególnych gruntów rolnych pomiędzy spółkami w których posiadał on udziały, wykonywania prac na zlecenie spółek przez podmioty przez niego powołane, analizy numerów kont wskazywanych przez te spółki, a także tożsamości osób zawiązujących. Dokonana przez organy obu instancji analiza materiału dowodowego w sprawie wykazała w przekonywujący sposób, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania oraz przez pozostałe analizowane podmioty są de facto zarządzane przez tą samą osobę – P. M.. Grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez P. M. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią zaś gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Przyznanie zatem wnioskowanych płatności doprowadziłoby do uzyskania przez skarżącą nienależnych płatności. Zgodnie z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, nie dokonuje się bowiem żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Celem płatności ONW jest wspieranie dochodów rolników i udzielanie im pomocy finansowej. Dotyczy to takich podmiotów, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa; mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. | Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i kraje członkowskie Unii Europejskiej obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Trzeba jasno podkreślić, że w celach wsparcia bezpośredniego nie mieści się przyznawanie płatności beneficjentom, którzy w rzeczywistości nie prowadzą działalności rolniczej. Obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53). Problematyka obchodzenia prawa była również przedmiotem szerszych rozważań TSUE na tle art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011, według którego, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W motywach wyroku w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor naDyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencija) z 12 września 2013 r. TSUE, dokonując wykładni stwierdził, że cytowany przepis należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak: więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie na podstawie analizy dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. doszły do w pełni uzasadnionego ustalenia, że stworzył on sztuczne warunki przez podział gospodarstwa na mniejsze w celu ominięcia modulacji płatności, a tym samym uzyskania nienależnych korzyści z systemów pomocowych. Organy oceniły działania skarżącej spółki w powiązaniu z innymi podmiotami także na etapie ich tworzenia, zwracając uwagę na powiązania osobowe, organizacyjne, prawne i nie ograniczając się jedynie do oceny działań samego beneficjenta. Sąd podziela wniosek organów, że ustalone fakty i okoliczności prowadzenia działalności przez skarżącą w powiązaniu z funkcjonowaniem w roku 2010 i następnych latach kolejnych innych podmiotów prawa handlowego i cywilnego (ta sama siedziba, ci sami wspólnicy bądź prezesi, wzajemne przekazywanie sobie gruntów, deklarowanie działek rolnych w tych samych obrębach ewidencyjnych, wykonywanie prac na zlecenie spółek przez P. M.) zasadnie wskazują, że Spółka została zawiązana w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasady, że płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem. Odrębne zadeklarowanie do płatności, w tym płatności ONW, przez istniejące w 2010 r. wybrane przez organy do analizy podmioty umożliwiało ominięcie przepisów modulacyjnych odnoszących się do płatności ONW, a zatem jest sprzeczne z unormowanymi celami wsparcia. W myśl przepisu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz. 329, z późn. zm.) pomoc taką przyznaje się rolnikowi do określonego limitu powierzchni, tj. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Zgodnie zaś z § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha. W ocenie Sądu, organy rozpoznające sprawę dokonały prawidłowej oceny elementu obiektywnego, polegającego na stworzeniu sztucznych warunków, wymaganych do otrzymania płatności, jak również oceny, czy został spełniony cel zamierzony przez dany system wsparcia. Ominięcie przepisów dotyczących modulacji płatności, powoduje bowiem przyznanie płatności sprzeczne z celami wsparcia. W tym zakresie prawidłowo został wykazany w sprawie również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje na zamierzoną już w momencie powoływania spółek prawa handlowego, w tym i skarżącej spółki, koordynację stworzenia sztucznych warunków, których celem było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia rolników. Ww. okoliczności i mechanizm tworzenia spółek przez tę samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, zostały w przedmiotowej sprawie wykazane. Podzielić należy stanowisko organów obu instancji, że podmiot wnioskujący o płatności nie jest rolnikiem, a tym samym nie spełnia warunków do przyznania płatności. W ocenie Sądu, organy ARiMR w toku przedmiotowego postępowania w wystarczający sposób udowodniły skarżącej, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków, natomiast na stronie ciążył obowiązek wykazania, że jednak spełnia ona przesłanki do przyznania płatności, wykazania, że wbrew twierdzeniom organu spełnia ona definicję rolnika i nie stworzyła sztucznych warunków. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe wywody na uwadze, Sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew temu co podnosi skarżąca, organem właściwym do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego był Kierownik ARiMR, a nie Dyrektor ARiMR. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 kpa organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Zauważyć należy, że Dyrektor ARiMR nie rozpoznawał sprawy merytorycznie, a jedynie wydał rozstrzygnięcie formalne. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że w dniu [...] grudnia 2014 r. Dyrektor ARiMR wydał bowiem decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Przepisy o właściwości organu nie zostały więc w niniejszej sprawie naruszone. Nie doszło również do naruszenia w niniejszej sprawie art. 153 p.p.s.a. Na ww. decyzję Dyrektora ARiMR skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 108/15 umorzył postępowanie sądowe w związku z cofnięciem przez skarżącą ww. skargi. Sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie wydał więc również rozstrzygnięcia merytorycznego, którego ocena i wskazania mogłyby wiązać organy w sprawie. W odniesieniu do zarzutu skarżącej, że w wyniku rozszerzenia przez organy podstaw wznowienia doszło do naruszenia art. 149 § 2 kpa zauważyć należy, że sama skarżąca w swoim wniosku z 20 lutego 2015 r. wniosła o wznowienie postępowania z urzędu. W wyniku powyższego, organ I instancji postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. wznowił postępowanie z urzędu na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147 kpa. Organ I instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie nie był więc związany podstawami wznowieniowymi zawartymi we wniosku i mógł wznowić postępowanie w niniejszej sprawie również na innej podstawie niż wskazana przez stronę. Odnosząc się zaś do naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego należy wyjaśnić, że to na stronie skarżącej ciążył obowiązek dowodowy, zaś organy nie miały obowiązku poszukiwania dowodów. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło