VIII SA/Wa 650/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z [...] października 2015 r. (data złożenia formularza) M. L. (zwana dalej: skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem K. L.. Podała, iż dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, przy czym nie określiła z jakiego tytułu jest ten dochód. Oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podała dom o powierzchni [...] m2 o wartości około [...] tysięcy zł. Majątku ruchomego nie określiła. Skarżąca podała także, iż kondycja finansowa jej rodziny jest zła, mąż nie pracuje, a jej dochody są niskie. Opłaty wynoszą: za media – [...] zł; za energię – [...] zł; za gaz – [...] zł; za wodę – [...] zł. Nadto spłaca raty pożyczek: PKZP – [...] zł; ZFSS – [...] zł oraz kredyt hipoteczny – [...] zł. Pismem z [...] października 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez: 1) wyjaśnienie z jakiego tytułu osiąga dochód; 2) złożenie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez męża; 3) złożenie wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; 4) złożenie zeznania podatkowego małżonków za 2014 r.; 5) udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (dowody opłat za gaz, energię, wodę itp.). W odpowiedzi na powyższe skarżąca złożyła pismo wnioskujące o prolongatę terminu do przedłożenia dokumentów określonych w pkt 2 i 3 wezwania. Nie złożyła wyjaśnień i dokumentów w zakresie pkt 1, 4 i 5 wezwania. Postanowieniem z 9 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 650/15 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] stycznia 2016 r. (data nadania) skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie ponownie wnosząc o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, a dochód rodziny stanowi kwota [...] zł. Pomimo wezwania referendarza sądowego skarżąca nie wskazała z jakiego tytułu dochód ten jest uzyskiwany. Zaniechała także udokumentowania faktu posiadania przez męża statusu osoby bezrobotnej oraz jakichkolwiek wydatków - kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania poniesionych na jedzenie, rachunki, odzież, czy też kosztów utrzymania domu. Nie przedstawiła także wyciągów z rachunków bankowych i zaznania podatkowego za 2014 r. Dokumentów dotyczących rachunków bankowych i o statusie osoby bezrobotnej nie dołączyła także do wniesionego sprzeciwu. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżąca nie wyjaśniła, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa. Nie przedstawiła bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego trudną sytuację materialną rodziny. W ocenie Sądu skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżąca nie wykazała swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczyniła weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mogłaby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżąca nie udowodniła, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.