VIII SA/Wa 651/12

WyrokWSA w Warszawie2013-01-09

Skład orzekający: Artur Kot, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu opłaty legalizacyjnej za samowolę budowlaną może zostać wydane bez pełnej analizy dokumentacji niezbędnej do legalizacji i bez uwzględnienia sytuacji materialnej strony?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie o nałożeniu opłaty legalizacyjnej, stwierdzając, że organy administracji nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego. Brak było w aktach sprawy kluczowych dokumentów wymaganych do legalizacji samowoli budowlanej, takich jak zaświadczenie o zgodności z planowaniem przestrzennym lub decyzja o warunkach zabudowy, projekt budowlany oraz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością. Ponadto, organy nie uzasadniły prawidłowo sposobu wyliczenia opłaty legalizacyjnej. Sąd zaznaczył, że sytuacja materialna strony podlega ocenie przy ewentualnym rozpatrywaniu wniosku o umorzenie lub rozłożenie opłaty na raty, a nie na etapie jej ustalania.
Stan faktyczny
Skarżąca M. S. dokonała samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na nią opłatę legalizacyjną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym powierzchowną ocenę materiału dowodowego i brak uwzględnienia jej trudnej sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (PINB, organ I instancji) działając na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 59g ust. 1 pkt 1 i art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. zwanej dalej Prawo budowlane) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej kpa), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce o numerze ewidencyjnym [...] w H., gmina O., nałożył na właścicielkę ww. działki M. S. (skarżąca, inwestor) opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł. PINB wskazał, iż na skutek przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym oględzin działki ustalono, że inwestor bez pozwolenia na budowę wykonuje rozbudowę budynku mieszkalnego o powierzchni w rzucie 6,0 x 9,0 m oraz nad całością wykonał poddasze użytkowe. Według ustaleń ściany rozbudowy wykonane zostały z pustaków ceramicznych, zaś nad pozostałą częścią istniejącą - z drewna. Konstrukcja dachu drewniana, natomiast pokrycie z blachy wykonano na 2/3 powierzchni dachu. Ustalono, że roboty budowlane nie zostały zakończone. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę wydania w dniu [...] listopada 2011 r. postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, zobowiązującego inwestora w terminie 60 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia do przedstawienia: 1) zaświadczenia z Urzędu Gminy w O. o zgodności wybudowanego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub decyzji o warunkach zabudowy; 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu; 3) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu [...] marca 2012 r. skarżąca złożyła cztery egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i potwierdzenie złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy. PINB uznał, iż wykonany budynek jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych. W zażaleniu złożonym na powołane postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej nałożenia opłaty legalizacyjnej. Wskazał, iż zrealizowana przez skarżącą samowola budowlana nie wynika z jej złej woli, lecz z braku świadomości prawnej. Ponadto z zażalenia wynika, że skarżąca jest panną, samotnie wychowującą 1,5 - rocznego syna, zatrudnioną w PPHU [...] w S. jako przedstawiciel i jej miesięcznie wynagrodzenie wynosi około [...] zł. Ponadto skarżąca ponosi wydatki związane bieżącym utrzymaniem rodziny, w tym małoletniego dziecka (zakup żywności, pampersy, mleko, kaszki, środki higieny), zatem umorzenie nałożonego nań obowiązku zapłaty opłaty legalizacyjnej jest w pełni uzasadnione. Autor zażalenia podniósł ponadto, iż skarżąca nie posiada jakichkolwiek oszczędności, z których mogłaby uiścić opłatę legalizacyjną, co pozwala na wysnucie tezy, że bez zagrożenia swojej egzystencji nie jest ona w stanie spłacić należności w całości. Organ, do którego zostaje skierowane przedmiotowe zażalenie jest obowiązany do wyważenia interesów - ważnego interesu stron i interesu publicznego, albowiem jest on zobowiązany treścią art. 2 Konstytucji, ponieważ w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację życiową skarżącej. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (WINB, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie organ odwoławczy stwierdził zasadność podjętego przez PINB orzeczenia. Wskazał, iż wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej jest konsekwencją prowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do popełnionej samowoli budowlanej. Przepisy Prawa budowlanego, w zależności od kategorii do jakiej należy określony obiekt budowlany oraz w zależności od rodzaju prowadzonych samowolnie robót budowlanych, przewidują różne tryby procedury legalizacyjnej. W przedmiotowej sprawie na wykonanie rozbudowy oraz nadbudowy budynku mieszkalnego należało uzyskać pozwolenie na budowę, czego inwestor nie dopełnił. W związku z powyższym prowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego było właściwe. Przepis ten w ust. 2 stanowi, iż w przypadku stwierdzenia samowoli budowanej właściwy organ w pierwszej kolejności jest zobowiązany ocenić, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów szczególnych (w tym przepisów techniczno - budowlanych) w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą powyższe okoliczności organ administracji jest zobowiązany wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. Powyższe, zgodnie z art. 48 ust. 3 oraz art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego realizowane jest poprzez nałożenie na inwestora obowiązku dostarczenia określonych dokumentów, po przedłożeniu których i pozytywnej weryfikacji w drodze postanowienia ustalana jest wysokość opłaty legalizacyjnej. Jeżeli zobowiązany uiści opłatę organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zatwierdzić przedłożony projekt budowlany i wydać zezwolenie na dokończenie budowy, jeśli ta nie została zakończona. W sytuacji niewykonania ww. obowiązku lub też nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej organ nakazuje rozbiórkę stwierdzonej samowoli. Na podstawie analizy materiału dowodowego WINB stwierdził, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki uniemożliwiające legalizację samowoli budowlanej, prawidłowo zatem organ I instancji po zweryfikowaniu złożonych przez inwestora dokumentów, nałożył nań obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Wskazał także na braki uzasadnienia PINB polegające na zaniechaniu określenia, w sposób wystarczający przesłanek ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Wyjaśnił jednak, iż ww. uchybienie usuwa poprzez wyjaśnienie tej kwestii. Podał w tym zakresie, iż kwotę opłaty legalizacyjnej stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu (k) oraz współczynnika wielkości obiektu (w). Współczynnik kategorii obiektu budowlanego oraz współczynnik wielkości obiektu określone zostały w załączniku do ustawy Prawo budowlane. W niniejszym przypadku opłata legalizacyjna wyniesie 50.000 zł - stawka opłaty 500 zł x 50 x współczynnik kategorii obiektu budowlanego - 2,0 (kategoria I) x współczynnik wielkości obiektu budowlanego - 1,0 , tj.: 500zł x 50 x 2,0 x 1,0 = 50 000 zł). Odnosząc się do argumentów zażalenia organ odwoławczy wywiódł, iż uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest końcowym etapem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 48-49 Prawa budowlanego. Ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia przez organ nadzoru budowlanego od wymierzenia w/w opłaty lub zmiany jej wysokości. Przystępując do realizacji inwestycji bez zgody właściwego organu inwestor powinien liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swojego działania, w tym w zakresie konieczności poniesienia opłaty z tytułu samowolnie wykonanych prac. W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wydanemu postanowieniu postawił zarzut naruszenia: 1. art. 7 i art. 77 kpa, poprzez powierzchowną ocenę materiału dowodowego, a tym samym nieprzeprowadzenie rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla sprawy, a przez to nie wzięcie pod uwagę słusznego interesu skarżącej; 2. art. 49 §1 ustawy Prawo Budowlane, poprzez niedokonanie szczegółowej analizy sytuacji faktycznej i prawnej sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca i obciążenie jej opłatą legalizacyjną; 3. art. 8 kpa, poprzez brak działania w celu pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, spowodowany wydaniem decyzji administracyjnej bez wzięcia pod uwagę całości materiału dowodowego; 4. art. 80 kpa, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, oraz wydanie postanowienia jedynie w oparciu o część materiału dowodowego a nie jego całokształt, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia pełnomocnik podtrzymał wcześniejsze stanowisko, iż dokonana przez skarżącą samowola budowlana nie wynika z jej złej woli, lecz z braku świadomości prawnej dotyczącej konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, czego skarżąca nie dopełniła. Co istotne, po złożeniu wymaganych dokumentów PINB orzekł, że budynek został wykonany zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co potwierdza, że dokonana budowa nie narusza przepisów techniczno - budowlanych. W skardze podkreślono, że zapłata nałożonej na skarżącą opłaty legalizacyjnej spowoduje zagrożenie jej egzystencji oraz ruinę prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego. Powyższe jest potwierdzone analizą sytuacji materialnej skarżącej, poprzez wskazanie na wartość majątku, który posiada, a w szczególności na fakt, że nie posiada ona jakichkolwiek oszczędności, ani innego majątku, który pozwoliłby jej na uiszczenie nałożonej nań kary, a tym samym zaspokojenie roszczenia wobec Skarbu Państwa, co jest niewątpliwie okolicznością o zasadniczym znaczeniu dla całej sprawy. W odniesieniu do sytuacji majątkowej skarżącej pełnomocnik powtórzył okoliczności przytaczane w toku postępowania zażaleniowego. W dalszej części skargi pełnomocnik podał, iż uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest końcowym etapem postępowania, dlatego też niezbędnym wydaje się być poprzedzająca tenże etap pełna analiza sytuacji strony, czego organ nie uczynił. Nie odniósł się także do podnoszonych w zażaleniu argumentów. W odpowiedzi na skargę WINB podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy podjęte przez organ I instancji, a utrzymane w mocy przez organ odwoławczy postanowienie w zakresie nałożenia na inwestora opłaty legalizacyjnej jest zasadne. W sprawie bezsporny jest fakt, że przedmiotowy obiekt wybudowany został bez wymaganego z mocy art. 28 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę. Co istotne, przedmiotem prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania była inwestycja w toku realizacji, niezbędnym zatem było orzeczenie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, o czym PINB orzekł w postanowieniu z dnia [...] listopada 2011 r. nakładającym także na inwestora obowiązek złożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i tych działań sąd nie kwestionuje. Należy podkreślić, iż zaskarżone postanowienie o nałożeniu opłaty legalizacyjnej nie przesądza tylko o wysokości należnej opłaty, ale stanowi też o pozytywnym wyniku sprawdzenia przez organ przesłanek umożliwiających legalizację, zawartych w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Postanowienie takie organ może wydać tylko wówczas, jeśli dojdzie do wniosku, że istnieje zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nadto, że projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia, a nadto, że został wykonany przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Wymagania te odpowiadają, co do zasady, minimalnym wymaganiom związanym ze złożeniem do zatwierdzenia projektu budowlanego w postępowaniu zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych, zwraca się uwagę, że rozpatrując zażalenie na postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej, organ odwoławczy nie może ograniczać się do skontrolowania wymiaru opłaty, pomijając samą zasadność wydania pozytywnego postanowienia, kwestia wysokości jest tylko jedną z okoliczności podlegających badaniu przez organ. W wyroku NSA z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 996/07, (niepubl.) stwierdzono, że na etapie rozpatrywania zażalenia na postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną, organ ma obowiązek oceniać całokształt materiału dowodowego i badać, czy może on stanowić podstawę do dokonania legalizacji budowy. Tylko pozytywna ocena złożonej dokumentacji, prowadząca do uznania, że zaszły warunki do legalizacji samowoli budowlanej, stanowi podstawę do wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1050/07, niepubl. oraz z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1285/07, niepubl.). Orzekające w sprawie organy prowadziły postępowanie na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 48 ust. 1 powołanego aktu, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 (ust. 3). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). Stosownie natomiast do postanowień art. 49 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, 3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z treści powołanego wyżej art. 48 ust. 2 ustawy prawo budowlane, wyraźnie wynika, iż jeżeli zachodzą określone tym przepisem warunki, organ nadzoru budowlanego, powinien, w drodze postanowienia (na które nie przysługuje zażalenie), wstrzymać prowadzenie robót budowlanych. Postanowienie to wydaje się bez względu na stopień zaawansowania robót, a więc również w przypadku gdy roboty zostały już faktycznie zakończone. W postanowieniu tym organ nadzoru budowlanego jest obowiązany ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożyć obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym przez siebie terminie: 1) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, 2) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 3) dodatkowych dokumentów (określone w ustawie w przypadku obiektów zakładów górniczych oraz obiektów usytuowanych na terenach zamkniętych, a także obiektów mogących stwarzać szczególne zagrożenie dla użytkowników). Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, postanowienie w tym zakresie wydane zostało przez organ I instancji w dniu [...] listopada 2011 r. PINB zobowiązał nim inwestora do złożenia w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia : 1) zaświadczenia z Urzędu Gminy w O. o zgodności wybudowanego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub decyzji o warunkach zabudowy; 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu; 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie niniejsze zostało doręczone skarżącej w dniu [...] listopada 2011 r. Zatem termin do złożenia ww. dokumentów upływał w dniu [...] stycznia 2012 r. W terminie zakreślonym do dokonania ww. czynności żądanych dokumentów skarżąca nie przedstawiła. Jednak, jak wynika z akt sprawy w dniu [...] grudnia 2011 r. złożyła do organu I instancji wniosek o przedłużenie terminu wykonania postanowienia (z [...] listopada 20111 r.) do czasu wydania przez Wójta Gminy O. (Wójt) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wskazując, iż z informacji uzyskanych w tym organie wynika, że decyzja ta nie może być wydana w terminie wskazanym w postanowieniu. Do ww. podania tego skarżąca dołączyła skierowany do Wójta wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. o ustalenie warunków zabudowy dla samowolnie wykonanej inwestycji (rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego). W aktach administracyjnych brak danych dotyczących sposobu załatwienia tego podania. Zawierają one natomiast pismo skarżącej złożone w PINB w dniu [...] marca 2012 r., dotyczące złożenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego. Ww. projektów brak jednak w aktach sprawy. Znajduje się w nich natomiast oświadczenie skarżącej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Reasumując Sąd stwierdza, iż przedstawione akta administracyjne nie zawierają dokumentów, do złożenia których skarżąca została zobowiązana tj. zaświadczenia Wójta o zgodności wybudowanego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub decyzji o warunkach zabudowy; czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu. Znajduje się w nich jedynie oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przedstawione wyżej okoliczności skłaniają Sąd do stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy może być inny niż przedstawiony w postanowieniach organów obu instancji. Organy te stwierdzają bowiem, że skarżąca wykonała nałożone nań postanowieniem z dnia [...] listopada 20111 r. obowiązki. W ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów administracji nie zostały poparte zgromadzonym w aktach administracyjnych materiałem dowodowym, co uniemożliwia Sądowi dokonanie pełnej kontroli prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Powyższe uchybienia wypełniają przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż podziela przyjęte przez organy nadzoru budowlanego stanowisko, iż realizacja spornej inwestycji wymagała uzyskania przez skarżącą pozwolenia na budowę. Zaniechanie inwestora w tym zakresie skutkowało uznaniem, iż sporna inwestycja stanowi samowolę budowlaną. W celu doprowadzenia ww. stanu faktycznego do zgodnego z prawem niezbędnym było wdrożenie postępowania legalizacyjnego właśnie w trybie art. 48 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organy uwzględnią powyższe uwagi sądu, nadto uzasadniając decyzję nie pominą kwestii związanej z wyliczeniem opłaty legalizacyjnej, w tym wskazania podstawy współczynnika kategorii obiektu oraz współczynnika wielkości obiektu. W tych okolicznościach, zaniechanie przez organy nadzoru budowlanego przeprowadzenia postępowania we wskazanym zakresie (w szczególności braku projektu i jego oceny oraz braku uzasadnienia i argumentacji organu co do zastosowanego współczynnika kategorii obiektu oraz współczynnika wielkości obiektu do wyliczenia opłaty legalizacyjnej) stanowiło o uchybieniu proceduralnym zawartym w przepisach art. 7, art. 77 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, wskazać należy, że w postępowaniu o nałożeniu opłaty legalizacyjnej brak jest przesłanek do badania sytuacji materialnej skarżącej. Te okoliczności podlegają ocenie przy ewentualnym rozstrzyganiu o umorzeniu opłaty legalizacyjnej lub jej rozłożeniu na raty. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylono postanowienie organu I instancji. O wstrzymaniu wykonania postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. biorąc pod uwagę, że skarga została uwzględniona w całości, a skarżąca była reprezentowana przez adwokata.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło