VIII SA/Wa 653/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. 1.1. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] kwietnia 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o. o. z siedzibą w M. [...] (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Celnej w Warszawie (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IC") uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik UC") z [...] lutego 2009 r., w części dotyczącej uznania, że dług celny powstał [...] grudnia 2002 r. Jednocześnie orzekł co do istoty sprawy, że dług celny powstał w przedmiotowej sprawie [...] października 2003 r. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Przedmiotem tych decyzji było orzeczenie o retrospektywnym zaksięgowaniu długu celnego. Jako podstawę materialnoprawną decyzji Dyrektor IC wskazał art. 125 § 1 – 2, art. 127 oraz art. 212 § 1 – 3 ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.; dalej: "Kodeks celny") w związku z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Organy celne prowadziły postępowanie z uwzględnieniem przepisów działu IV ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.; dalej: "Op"), do stosowania których odsyła art. 262 Kodeksu celnego. 1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz powołał się na ustalenia faktyczne organu I instancji. Z ustaleń tych wynika, że na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego [...] czerwca 2004 r. (SAD nr [...]) skarżąca zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu towar uprzednio objęty procedurą uszlachetniania czynnego. Towarem tym był tytoń typu [...] częściowo lub całkowicie odżyłowany, suszony ogniowo – rurowo, w ramach zgłoszenia celnego dokonanego [...] grudnia 2002 r. (SAD nr [...]) został objęty procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. W zgłoszeniu Spółka powołała się na pozwolenie wydane dla niej przez Naczelnika Urzędu Celnego w M. [...] listopada 2003 r., dotyczące korzystania z procedury uszlachetniania czynnego. Zgłoszenie zostało przyjęte bez rewizji celnej. Po zbadaniu dokumentów pod względem formalnym towar zwolniono do procedury dopuszczenia do obrotu. Następnie, działając na podstawie art. 78 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r. ze zm.; dalej: "WKC"), Naczelnik UC przeprowadził kontrolę zgłoszenia celnego z [...] czerwca 2004 r. w celu upewnienia się o prawidłowości danych w nim zawartych. W wyniku tej kontroli organ I instancji stwierdził, że do określenia długu celnego odnośnie przedmiotowego towaru skarżąca zastosowała nieprawidłowe elementy kalkulacyjne obowiązujące [...] czerwca 2004 r. (w dniu zgłoszenia do wolego obrotu). Po wszczęciu postępowania, mając na względzie decyzję kasacyjną Dyrektora IC z [...] listopada 2008 r., Naczelnik UC decyzją z [...] lutego 2009 r. orzekł o retrospektywnym zaksięgowaniu długu celnego. Przyjął, że Spółka dokonała zgłoszenia celnego [...] grudnia 2002 r. na podstawie pozwolenia z [...] grudnia 2002 r. dotyczącego korzystania z procedury uszlachetniania czynnego. Bezpodstawnie powołała się na późniejsze pozwolenie z [...] listopada 2003 r., które nie znajdowało zastosowania w niniejszej sprawie. Termin powrotnego wywozu produktów kompensacyjnych (lub towarów w stanie niezmienionym) został przez organ celny ustalony na [...] października 2003 r., zgodnie z pkt 9 pozwolenia. Dług celny powstał zaś następnego dnia po upływie 300 dni od dnia objęcia towaru w ramach procedury uszlachetniania. Skoro termin określony w pozwoleniu upłynął przed 1 maja 2004 r., a skarżąca w tym terminie nie wywiozła towarów objętych uprzednio zgłoszeniem z [...] grudnia 2002 r., to w sprawie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu celnego. Skarżąca nie złożyła bowiem wniosku, o którym mowa w art. 125 § 2 Kodeksu celnego. Tym samym dług celny powstał [...] października 2003 r. na podstawie obowiązujących wówczas przepisów art. 212 § 1 – 3 Kodeksu celnego (zdaniem organu zastosowania w sprawie nie znajduje § 4). 1.3. W ocenie Dyrektora IC, za chybione należało uznać zarzuty odwołania, dotyczące naruszenia przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op. Naczelnik UC prawidłowo powołał się bowiem na pozwolenie obowiązujące w dniu dokonania przez skarżącą zgłoszenia z [...] grudnia 2002 r. dotyczącego procedury uszlachetniania czynnego, tj. na pozwolenie z [...] grudnia 2002 r. Długotrwałość postępowania nie miała przy tym wpływu na wynik sprawy. Uchybienie organu I instancji dotyczące określenia daty powstania długu celnego zostało zaś naprawione korzystną dla skarżącej decyzją reformatoryjną Dyrektora IC. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się Spółka, która pismem z [...] maja 2011 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, autor skargi postawił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Op. Zarzuty procesowe powiązał z zarzutem materialnoprawnym polegającym na odstąpieniu przez organy od zastosowania art. 212 § 4 Kodeksu celnego. Autor skargi zauważył, że decyzja wydana przez organ w ramach uznania administracyjnego powinna zostać należycie uzasadniona. Powołał się na wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2006 r. (III SA/Wa 2007/06, Lex nr 276745). Wystąpił nadto o przeprowadzenie dowodu z notatki służbowej podpisanej przez pracownika organu I instancji (Kierownika Referatu Przeznaczeń i Elementów Kalkulacyjnych) dotyczącej czynności sprawdzenia w dniu [...] października 2004 r. rozliczenia dokumentów (SAD), na okoliczność, że istniały podstawy do uznania, iż dług w sprawie dług celny nie powstał, zgodnie z art. 212 § 4 Kodeksu celnego. 2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wystąpił o jej oddalenie. Podtrzymał jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. 2.3. Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać warto, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd nie jest związany granicami skargi. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności, co wynika z treści § 2 art. 134 u.p.p.s.a (zakaz reformationis in peius). 3.2. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. 4.1. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności odstąpienia przez organy celne od zastosowania art. 212 § 4 Kodeksu celnego. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się zaś następująco. Zgodnie z art. 125 § 1 – 2 Kodeksu celnego, organ celny wyznacza termin, w którym produkty kompensacyjne powinny zostać wywiezione lub powrotnie wywiezione bądź otrzymać inne przeznaczenie celne. Termin wyznaczany jest przy uwzględnieniu czasu niezbędnego na przeprowadzenie czynności związanych z uszlachetnieniem i zbytem produktów kompensacyjnych (§ 1). Termin, o którym mowa w § 1, biegnie od dnia, w którym towary niekrajowe zostały objęte procedurą uszlachetniania czynnego. Organ celny może wydać pozwolenie na przedłużenie terminu na podstawie odpowiednio umotywowanego wniosku osoby posiadającej pozwolenie (§ 2). Z treści art. 127 § 1 Kodeksu celnego wynika, że w razie powstania długu celnego, jego wysokość określa się na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towarów przywożonych w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego tych towarów do procedury uszlachetniania czynnego (z zastrzeżeniem, które nie znajduje zastosowania). Jeżeli w chwili, o której mowa w § 1, towary przywożone spełniają warunki do korzystania z preferencyjnych, obniżonych lub zawieszonych stawek celnych bądź stawek obniżonych w ramach kontyngentów taryfowych lub plafonów taryfowych, będą one mogły korzystać z takich stawek tylko wówczas, gdy stawki te obowiązują w dniu przyjęcia zgłoszenia o dopuszczenie do obrotu wobec identycznych towarów (§ 2). Z przepisów art. 212 Kodeksu celnego wynika zaś, że (z zastrzeżeniem, które nie ma zastosowania w sprawie), dług celny w przywozie powstaje w wypadku (§ 1): 1) niewykonania obowiązku wynikającego z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty, 2) niedopełnienia warunku wymaganego do objęcia towaru procedurą celną lub do zastosowania obniżonych lub zerowych stawek należności celnych przywozowych, ze względu na przeznaczenie towaru, albo do zwolnienia towaru z należności celnych przywozowych ze względu na przeznaczenie. Dług celny powstaje w chwili niewykonania obowiązku bądź w chwili objęcia towaru odpowiednią procedurą celną, jeżeli stwierdzono, że nie został spełniony lub został naruszony jeden z warunków wymaganych do objęcia towaru tą procedurą lub do udzielenia częściowego lub całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie (§ 2). Dłużnikiem jest zaś osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, bądź też osoba zobowiązana do przestrzegania warunków wymaganych do objęcia towaru tą procedurą lub do udzielenia częściowego lub całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie (§ 3). Dług celny nie powstaje, jeżeli uchybienia, o których mowa w § 1, nie miały istotnego znaczenia dla czasowego składowania towarów lub odpowiedniej procedury celnej (§ 4). Zgodnie z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. 4.2. Zdaniem Sądu, stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest bezsporny. Zgodzić należy się z organami co do tego, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące przed 1 maja 2004 r. Przed tym dniem upłynął bowiem termin zakończenia procedury uszlachetniania czynnego, związanej ze zgłoszeniem celnym skarżącej z [...] grudnia 2002 r. Czyli [...] października 2003 r. powstał dług celny, zgodnie z orzeczeniem Dyrektora IC. Organy celne mogły nadto przyjąć, że zastosowania w sprawie nie znajduje art. 212 § 4 Kodeksu celnego. Bezsporne uchybienia skarżącej dotyczące odstąpienia przez nią od powrotnego wywozu produktów kompensacyjnych lub nadania im innego dopuszczalnego przeznaczenia celnego, skutkowały tym, że skarżąca zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu towary pierwotnie przeznaczone do wywozu poza granice kraju. Zgłoszenie miało zaś miejsce [...] czerwca 2004 r., czyli po przystąpieniu przez Polskę do UE, pod rządami nowych przepisów, obowiązujących co do zasady od 1 maja 2004 r. Już tylko z tej przyczyny organy mogły przyjąć, że uchybienia skarżącej w rozumieniu art. 212 § 4 Kodeksu celnego, skutkują odstąpieniem przez organy od zastosowania tego przepisu, gdyż uchybienia te miały istotne znaczenie dla czasowego składowania towarów lub odpowiedniej procedury celnej. Za wystarczające w rozumieniu art. 210 § 4 Op należy przy tym uznać wyjaśnienia organów, że powstanie długu celnego przed 1 maja 2004 r. w wyniku bezspornego uchybienia skarżącej powoduje, iż zastosowania w sprawie nie znajduje możliwość przewidziana w art. 212 § 4 Kodeksu celnego. Wpływu na wynik sprawy nie wywiera zaś notatka służbowa sporządzona wadliwie przez pracownika organu I instancji na podstawie między innymi błędnej informacji podanej przez skarżącą odnośnie daty wydania dla niej pozwolenia przez Naczelnika Urzędu Celnego w M. na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego. Dodać warto, że z oczywistych względów organ administracji publicznej nie jest nieustająco związany jakąkolwiek notatką służbową sporządzoną przez swojego pracownika. Tym bardziej, gdy notatka ta dotyczy stosowania prawa, a nie ustaleń faktycznych. Sąd uznał zatem, że przeprowadzenie tego dowodu jest zbędne. W rozpoznawanej sprawie nie występują bowiem jakiekolwiek wątpliwości wymagające wyjaśnienia. Na podstawie art. 106 § 3 u.p.p.s.a. należało zatem oddalić wniosek dowodowy strony skarżącej. 5.1. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione lub (i) pozbawione istotnego wpływu na wynik sprawy. Organy celne nie naruszyły bowiem wskazanych przez autora skargi lub innych przepisów postępowania, w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Argumentację skarżącej należy zaś uznać za wewnętrznie sprzeczną. Skoro termin przewidziany do wywozu towarów (300 dni) upłynął przed dniem wstąpienia Polski do UE, to przed upływem terminu wynikającego z pozwolenia Spółka nie mogła uznać, że dokonanie tejże czynności jest bezprzedmiotowe ze względu na późniejsze wstąpienie Litwy, Łotwy oraz Czech do Unii Europejskiej. Wymienione państwa przystąpiły bowiem do UE razem z Polską 1 maja 2004 r. Użycie przez ustawodawcę nieostrego sformułowania w treści art. 212 § 4 Kodeksu celnego oznacza, że organy orzekające na podstawie tego przepisu posiadają pewien luz decyzyjny, którego jednak nie należy utożsamiać z uznaniem administracyjnym przewidzianym w art. 67 § 1 lub art. 67a § 1 Op. W rozpoznawanej sprawie nie znajduje tym samym zastosowania pogląd prawny wyrażony w wyroku przywołanym przez autora skargi (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2006 r., III SA/Wa 2007/06, Lex nr 276745). Z uwagi na fakt, iż w skardze jej autor nie przedstawił argumentacji pozwalającej na wykładnię art. 212 § 4 Kodeksu celnego w sposób pozwalający na zastosowanie tego przepisu przez organy orzekające w niniejszej sprawie, Sąd poczuł się zwolniony od obowiązku dokonywania pogłębionej analizy prawnej przepisów, które znalazły zastosowanie w niniejszej sprawie. 5.2. Reasumując, w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że dług celny powstał 17 października 2003 r., zgodnie z art. 125 § 1 – 2, art. 127 § 1 – 2 oraz art. 212 § 1 – 3 Kodeksu celnego. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.