VIII SA/Wa 653/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2013 roku, poz. 267 dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. S. na postanowienie z dnia [...] maja 2013 roku, znak: [...] wydane przez Prezydenta Miasta R. uznającego na nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego [...] i odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego – postanowiło utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji publicznej były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 roku Prezydent Miasta R. uznał za nieuzasadnione zarzuty dłużnika M. S. w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego [...] i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazywał, że dłużnik wnosząc zarzuty wskazywał – nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienie przez tytuł wymogów z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U z 2012 roku, poz. 1015 dalej jako ustawa o postępowaniu egzekucyjnym). Po rozpatrzeniu zarzutów organ uznał, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do ich uwzględnienia. W dalszej części uzasadnienia organ argumentował, że obowiązek poniesienia wskazanych w tytule wykonawczym opłat dodatkowych wynika z naruszenia zapisów uchwały nr 128/2007 Rady Miejskiej w R. z dnia 11 czerwca 2007 roku w sprawie ustalania strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat zmienionych uchwałą nr 307/2008. Organ wskazywał, że w myśl § 5 uchwały nr 128/2007 opłata dodatkowa za nieziszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania wynosi 50 zł, a parkowanie po upływie czasu określonego na bilecie kontrolnym powoduje konsekwencje takie jak nie wniesienie opłaty za parkowanie (§ 4 ust. 4 regulaminu funkcjonowania strefy płatnego parkowania niestrzeżonego – załącznik nr 2 do powyższej uchwały). Zgodnie zaś z ust.9 § 5 regulaminu należna, a nie uiszczona opłata dodatkowa podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tej racji zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony. Opłaty, które są dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym są konsekwencją dwukrotnego parkowania pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...], którego właścicielem jest M. S., w strefie płatnego parkowania w dniach [...] maja 2010 roku i [...] marca 2011 roku. Z tego względu w ocenie organu podnoszony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest nieuzasadniony. Odnosząc się do kolejnego zarzutu naruszenia art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ podnosił, że zgodnie z § 3 tego artykułu do tytułu wykonawczego dołączony został dowód doręczenia upomnienia, a datę doręczenia wskazano w poz. [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. S., który zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. Wskazywał, że organ błędnie interpretuje obowiązujące przepisy prawa, a nadto podkreślał, że nie jest wyłącznym właścicielem samochodu o nr rej. [...]. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę ustalił i zważył co następuje: W dniu [...] października 2012 roku doręczono M. S. upomnienie z dnia [...] października 2012 roku w którym wezwano go do uregulowania w terminie 7 dni należności wynikających z wezwania nr [...] z dnia [...] marca 2011 roku wystawionego o godz. 14.52 na ul. S. oraz nr [...] z dnia [...] maja 2010 roku wystawionego o godz. 10.01 na ul. M. z powodu nieziszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania pojazdu [...] nr rej. [...]. Należność główną określono na kwotę [...] zł plus [...] zł kosztów upomnienia. Fakt parkowania przez M. S. powyższego pojazdu w dniach [...] marca 2011 roku i [...] maja 2010 roku potwierdza dokumentacja fotograficzna. Skarżący nie uiścił należności za parkowanie w związku z czym w dniu [...] kwietnia 2013 roku na skutek doręczenia w tym dniu odpisu tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej, nastąpiło wszczęcie egzekucji tej należności. Z odpisem tytułu wykonawczego doręczono M. S. również wezwanie do dobrowolnego uregulowania należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie zważyło co następuje: Zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku organ wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż w dniach [...] marca i [...] maja 2011 roku samochód [...] nr [...] przekroczył czas parkowania w ramach uiszczonej opłaty. Kwestia ponoszenia opłat za parkowanie, jak również ponoszenia opłat dodatkowych uregulowana została w uchwale Rady Miejskiej w R. z dnia 11 czerwca 2007 roku nr 128/2007 (zmienionej uchwałą nr 307/2008) w sprawie ustalania strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania opłat. Organ zauważał, że wyżej wskazywana uchwała została wydana na podstawie art. 13 ust.1 pkt 1, art.13b, art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (DZ.U. z 2007 roku, nr 19, poz. 115 ze zm. dalej jako ustawa o drogach publicznych). Jest aktem prawa miejscowego i stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego na terenie miasta R. i zostało skierowane do wszystkich osób, które parkują samochody w strefie płatnego parkowania na terenie miasta R.. Obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie oraz uiszczania opłat dodatkowych dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym wynika z mocy samego prawa – ustawy o drogach publicznych i wydanych z jej upoważnienia uchwał Rady Miejskiej w R.. Obowiązek ten nie jest ustalany w drodze aktów administracyjnych jakimi są decyzja czy też postanowienie. Stosowne do treści art. 3 § 1 w związku z art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się również do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa. W zakresie stawianego zarzutu z art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ uznał go również za niezasadny. Z ustaleń organu wynika, że samochód marki [...] został zarejestrowany na M. S. i on figurował w ewidencji jako jedyny właściciel pojazdu. Odnośnie kolejnego zarzutu z art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie niespełnienia wymagań przez wystawiony tytuł wykonawczy wymagań z art. 27 wyżej wskazanej ustawy organ podnosił, że nie dopatrzono się błędów ani uchybień, które mogłyby wskazywać na naruszenie tego przepisu. Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniósł M. S.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucał: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, naruszenie przepisów prawa procesowego i prawa materialnego w tym między innymi – przyjęcie jako podstawy rozstrzygnięcia błędnych ustaleń faktycznych, braki w uzasadnieniu, które zawiera nielogiczne wnioski oparte na nieprawdziwych faktach, pominięcie zasady prawdy obiektywnej przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a nadto zdaniem skarżącego organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu na postanowienie wierzyciela. W związku z powyższym skarżący wnosił o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżący wskazywał, że dowody w sprawie zostały zebrane nielegalnie albo wybiórczo. Z tego powodu do materiału dowodowego nie powinny zostać one zaliczone, za wyjątkiem jego oświadczeń i twierdzeń. Skarżący nie kwestionował, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, a strefę taką ustala rada gminy. Następnie skarżący podnosił, że w przypadku nałożenia opłaty na obywatela organy administracji publicznej mają obowiązek podać nie tylko podstawę prawną ale i faktyczną rozstrzygnięcia. Jego zdaniem w niniejszej sprawie organ nie wskazał kto parkował w strefie płatnego parkowania w dniach [...] maja 2010 roku i [...] marca 2011 roku. Skarżący stwierdzał, że nie może się zgodzić z rozstrzygnięciem organu, iż winien uiścić opłatę dodatkową za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w sytuacji współwłasności łącznej przedmiotowego samochodu, który został nabyty w trakcie trwania związku małżeńskiego, co wynika z dokumentów, które są w dyspozycji organu. Podnosił, że kwestie te regulowane są przez art. 31 i 34 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy i organ winien wskazane przepisy uwzględnić wszczynając postępowanie egzekucyjne. Jego zdaniem błędne było ustalenie przez organ, że wpis właściciela w dowodzie rejestracyjnym samochodu ma decydujące znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Zwracał uwagę, że poza oceną organu pozostał fakt jego pozostawania w związku małżeńskim i w konsekwencji współwłasności łącznej przedmiotowego samochodu. W związku z tym, że samochód jest przedmiotem współwłasności łącznej małżeńskiej, to stroną postępowania winna być jego małżonka, a brak jej udziału w sprawie stanowi naruszenie zasad procedury. Skarżący podkreślał, że zasadnicze dla sprawy winno być wyjaśnienie, kto faktycznie korzystał z drogi, a nie uznanie, że zawsze odpowiedzialny za parkowanie jest tylko właściciel samochodu ujawniony w dowodzie rejestracyjnym. W przedmiotowej sprawie skarżący wskazał na współmałżonkę jako korzystającą z przedmiotowego samochodu, która parkowała w strefie, co potwierdza podnoszony zarzut błędnego określenia osoby zobowiązanego - zarzut z art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgadzał się, że właściciel jest na ogół korzystającym z drogi, ale kto w niniejszej sprawie korzystał z samochodu w okolicznościach współwłasności łącznej nie zostało udowodnione i nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. W ocenie skarżącego zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Wskazywał dodatkowo, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle się na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że właściciel jest korzystającym z dróg publicznych. Jeżeli jednak – jak w przedmiotowej sprawie – właścicieli jest dwóch – powstaje problem prawny dotychczas nie wyjaśniony, a obciążenie jednego z dwóch współwłaścicieli narusza prawo materialne w sposób rażący. Drugim elementem jest założenie, że jeżeli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to uczynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej poprzez zaparkowanie samochodu, gdyż nie pozwala mu na to art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ jest uprawniony do stosowania domniemania faktycznego zgodnie, z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu, jednak do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując bezspornie i jednoznacznie na faktycznego właściciela lub użytkownika pojazdu. Dowód, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a samochód stanowi współwłasność małżeńską łączną był znany organowi z urzędu ale nie został uwzględniony przez organ orzekający w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas podnoszone argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych( DZ.U nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p..s.a.) Rozpoznając niniejszą sprawę według wyżej powołanych kryteriów należy stwierdzić, iż skarga M. S. na uwzględnienie nie zasługuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przewiduje zamknięty katalog okoliczności, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z unormowania powyższego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia o dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zakreślają granice sprawy. Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełnić ich powołując się na nowe podstawy. Skarżący podnosił następujące zarzuty: - nieistnienie obowiązku, - błąd co do osoby zobowiązanej, - niespełnienie wymogów z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej skardze M. S. postawił zaskarżonemu postanowieniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie błędnych ustaleń faktycznych, błędną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie, które nie spełnia wymagań ustawowych. Zarzuty w zakresie naruszenia prawa materialnego dotyczyły błędnego ustalenia osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty z uwagi na fakt pominięcia tego, iż pozostaje ona w związku małżeńskim i samochód marki [...] stanowi przedmiot współwłasności łącznej. Jak wynika z uzasadnienia organu obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej organ wywiódł z następujących okoliczności: 1) parkowania pojazdu marki [...] nr [...] w dniach [...] maja 2010 roku i [...] marca 2011 roku, w strefie płatnego parkowania, po czasie na który został wykupiony bilet, co potwierdza dokumentacja fotograficzna, 2) opłata za parkowanie w strefie wynika z uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia 11 czerwca 2007 roku nr 128/2007 (zmienionej uchwałą nr 307/2008). Organ wskazywał również, że wyżej wskazywane uchwały zostały wydane na podstawie art. 13 ust.1 pkt 1, art. 13b, art. 13f ustawy o drogach publicznych i są aktami prawa miejscowego obowiązującymi na terenie miasta R.. Wbrew twierdzeniom skarżącego ustalenia dotyczące parkowania przedmiotowego samochodu w strefie w dniach [...] maja 2010 roku i [...] marca 2011 roku, po upływie wykupionego czasu parkowania nie zostały w żaden sposób przez skarżącego podważone i podnoszony zarzut nieistnienia obowiązku – art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdza obecność i czas przedmiotowego pojazdu we wskazanych dniach w strefie płatnego parkowania w R.. Znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy miał fakt, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z mocy przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2005 roku, syg. akt FSK 2580/04). Właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw między innymi poprzez złożenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym takie postępowanie wszczyna się dopiero po doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty) z wykazaniem żądanej kwoty. Z tego względu zarzuty skarżącego, iż nie zostało przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające i on nie brał udziału należy uznać za niezasadne. Kolejnym zarzutem, który skarżący stawiał postępowaniu egzekucyjnemu był błąd co do osoby zobowiązanego – art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wskazywał, że w związku z tym, że pozostaje w związku małżeńskim, to samochód marki [...] stawi współwłasność małżeńską łączną. Z tego względu podmiotem postępowania winna być małżonka skarżącego, a przypisywanie wyłącznej własności samochodu jemu stanowi naruszenie prawa materialnego. Należy zauważyć, że to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystającego z dróg publicznych obowiązek uiszczenia opłaty, albowiem jest to obowiązek wynikający z mocy samego prawa. Ma on w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych jest właściciel samochodu. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 roku w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (DZ.U z 2007 roku, nr 186, poz. 1322 ze zm. dalej jako rozporządzenie) określa między innymi warunki i tryb rejestracji pojazdów. To na podstawie danych z dowodu rejestracyjnego możemy ustalić właściciela danego pojazdu, bądź współwłaścicieli danego pojazdu. Jak wynika z dokumentacji Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w R. jako właściciel pojazdu marki [...] nr [...] wpisany jest M. S.. Zdaniem Sądu organ w tej sytuacji miał podstawy do wystawienia tytułu egzekucyjnego na imię i nazwisko skarżącego. Skarżący składając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego miał możliwość przedstawienia dowodów, że przedmiotowy samochód w dniach [...] maja 2010 roku i [...] marca 2011 roku został oddany do używania i inna osoba, korzystając z jego samochodu nie uiściła wymaganej opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Nie sposób się zgodzić ze skarżącym, że organ miał obowiązek ustalać, czy przedmiotowy samochód stanowi współwłasność małżeńską. Zdaniem Sądu organ ani nie miał obowiązku, ani nawet prawnych możliwości aby prowadzić postępowanie ustalające, iż przedmiotowy samochód [...] stanowi majątek dorobkowy małżeński. Przywoływane przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego art. 31 i następne stanowią o ustawowym ustroju małżeńskim. Dopiero ocena konkretnego przypadku pozwala ustalić czy dany składnik majątkowy stanowi majątek dorobkowy, czy też majątek odrębny. W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę wpis w dowodzie rejestracyjnym organ miał pełne podstawy aby uznać M. S. za właściciela pojazdu. Powoływanie się w zarzucie egzekucyjnym, iż samochód jest przedmiotem współwłasności nie może zostać uznane za skuteczne w kontekście zarzutu, błędu co do osoby zobowiązanego. Co prawda w swojej skardze M. S. wskazuje również, że samochód [...] był wykorzystany i parkowany w tych dniach przez jego małżonkę. Fakt ten został podniesiony dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego i nie został poparty dowodami.. Na etapie postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie był podnoszony, co powoduje, że organ miał prawo uznać, że zobowiązany nie wskazał i nie przedstawił dowodów, iż inna osoba niż właściciel parkowała w strefie płatnego parkowania w dniach [...] maja 2010 roku i [...] marca 2011 roku, co jedynie mogło zwolnić ze zobowiązania. Odnosząc się do podnoszonego zarzutu naruszenia przez organ art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy uznać go za bezpodstawny, zwłaszcza, że nie został on w żaden sposób skonkretyzowany. Należy przyznać rację organowi, iż wystawiony tytuł wykonawczy nie zawiera uchybień, o których mówi wyżej powoływany przepis art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tych też względów biorąc za podstawę przepis art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.