VIII SA/Wa 664/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi P. M. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że utrzymuje się z prac dorywczych – [...] zł, a żona otrzymuje zasiłek rodzinny – [...] zł. Dzieci posiadają świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł. W części wniosku obejmującej stałe zobowiązania i wydatki skarżący wymienił opłaty za mieszkanie, wodę, energię, TV - łącznie [...] zł oraz alimenty w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 27 września 2017 r. zobowiązano skarżącego do złożenia m.in. wyciągów z rachunku bankowego obojga małżonków, wskazania przyczyn uniemożliwiających jego żonie podjęcie pracy oraz złożenia dowodu potwierdzającego wywiązywanie się obowiązku alimentacyjnego. W odpowiedzi skarżący złożył zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w R., z których wynika, że oboje małżonkowie są osobami bezrobotnymi, zaświadczenie z 14 stycznia 2013 r. o zaliczeniu syna do osób niepełnosprawnych, zaświadczenie lekarskie z 8 kwietnia 2014 r. wskazujące, że syn jest pod opieką poradni neurologicznej, odpis wyroku zasądzającego alimenty w wysokości [...] zł oraz kserokopie dowodów opłat za mieszkanie, TV i energię. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym przysługuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Oznacza to, że przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku nie wykazał w ocenie referendarza, że istotnie sytuacja rodzinna i materialna uzasadnia zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. Skarżący posiada wprawdzie status osoby bezrobotnej, jednakże według złożonego oświadczenia osiąga dochody z prac dorywczych ([...] zł), jego żona otrzymuje zasiłek rodzinny ([...] zł). Potrzeby małoletnich dzieci zaspokaja świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł, a z pewnością zmniejsza obciążenia finansowe rodziny związane z wychowywaniem dzieci, czy realizacją obowiązku szkolnego. Trudno w tej sytuacji przyjąć, że rodzina znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej, zwłaszcza, że skarżący mimo wezwania, nie przedstawił wyciągów z rachunku bankowego małżonków, ani też oświadczenia, że żadne z nich takowego nie posiada. Nie sposób w tej sytuacji ocenić jakimi faktycznie środkami finansowymi dysponuje jego rodzina, jak również stosunku wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Nie złożył również żadnych dowodów potwierdzających wywiązywanie się obowiązku alimentacyjnego. Nie wykazał, by jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiały jego żonie podjęcie pracy (także dorywczej lub sezonowej). W żadnym razie nie wynika to z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego jak i orzeczenia o niepełnosprawności syna, która to niepełnosprawność została zresztą orzeczona do stycznia 2014 r. Z orzeczenia tego wynika ponadto, że dziecko nie wymagało konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (pkt 7 orzeczenia). Dodatkowo zauważyć należy, że z akt sprawy wynika iż rodzina skarżącego jest w posiadaniu dwóch lokali mieszkalnych w R. (na ul. Z. i P. S.), przy czym pierwszy z lokali skarżący podaje jako miejsce zamieszkania, co do którego nie wykazał posiadanego tytułu prawnego, drugi zaś jest przedmiotem umowy użyczenia zawartej przez jego żonę. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło w dostateczny sposób wykonane przez skarżącego wezwanie. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.