VIII SA/Wa 67/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi U. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...],[...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę. 1.1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2010 r., po rozpatrzeniu wniosku U. S. (dalej: "skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik US") z [...] czerwca 2010 r. o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych i odsetek za zwłokę od tych zaległości, Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS lub "organ odwoławczy") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (pkt 1), a także stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia (pkt 2). Jako podstawę prawną rozstrzygnięć powołał między innymi przepisy art. 162 § 1 i § 2, art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Z ustaleń tych wynika, że postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. Naczelnik US powiadomił skarżącą o zaliczeniu wpłaty z [...] czerwca 2010 r. w kwocie [...] zł na poczet odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej [...] czerwca 2010 r. Zawiera ono stosowne pouczenie o prawie i terminie do wniesienia zażalenia. Pełnomocnik skarżącej (doradca podatkowy) pismem z [...] lipca 2010 r. wniósł zażalenie na to postanowienie, występując o uchylenie zaskarżonego aktu, który jego zdaniem nie wszedł do obrotu prawnego. Został bowiem doręczony skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi. Załączył do zażalenia kopię pełnomocnictwa z [...] kwietnia 2004 r. Autor zażalenia wystąpił nadto o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek podniósł, że postanowienie to otrzymał "w dniu dzisiejszym". 1.3. Dyrektor IS uznał, że postanowienie organu I instancji weszło do obrotu prawnego. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zaś z dniem [...] lipca 2010 r. Zażalenie zostało złożone [...] lipca 2010 r., czyli po upływie terminu, o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 Op. Zdaniem organu odwoławczego, pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił przy tym, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło bez winy strony. Z tej przyczyny należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W konsekwencji, w punkcie 2 zaskarżonego aktu, organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] grudnia 2010 r. wniosła zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora IS. Występując o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, autor skargi powtórzył, że postanowienie organu I instancji nie weszło do obrotu prawnego. Zostało bowiem doręczone skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi. Zaskarżonemu aktowi Dyrektora IS postawił zatem zarzuty naruszenia przepisów: - art. 98 – 109 Kodeksu cywilnego; - art. 120, art. 121 § 1, art. 136, art. 137 § 3, art. 145 § 2, a także art. 162 § 1 – 2 Op. 2.2. W uzasadnieniu skargi jej autor powołał się na dokument pełnomocnictwa ogólnego złożony [...] kwietnia 2004 r. w biurze podawczym organu I instancji. Wywiódł następnie, że pełnomocnictwo to wiąże organy we wszystkich postępowaniach, dopóki nie zostanie odwołane. Zauważył, że niedopuszczalne było wniesienie zażalenia, skoro postanowienie organu I instancji nie weszło do obrotu prawnego i nie rozpoczął biegu termin do wniesienia zażalenia. Powołał się przy tym na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które w jego ocenie potwierdzają zasadność skargi odnośnie konieczności uwzględniania przez organy w toku postępowań podatkowych faktu ustanowienia pełnomocnika. Dodał, że w innej sprawie dotyczącej skarżącej, Dyrektor IS uchylił postanowienie Naczelnika US tylko z tej przyczyny, że zostało ono doręczone skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi. 3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (podatkowego) lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. 5.1. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, który następnie został trafnie oceniony przez Dyrektora IS, w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów art. 137 § 3, art. 145 § 2, art. 162 § 1 oraz art. 228 § 1 pkt 2 Op. Zarzuty skargi w istocie dotyczą oceny skuteczności w przedmiotowej sprawie, na etapie postępowania przed organem I instancji, złożonego kilka lat wcześniej w biurze podawczym Urzędu Skarbowego w G. pełnomocnictwa ogólnego do prowadzenia spraw skarżącej przez ustanowionego przez nią pełnomocnika (doradcę podatkowego). Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Op pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu (§ 2). Stosownie do § 3 wymienionego artykułu, pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. W poszczególnych wynikających w toku postępowania kwestiach mniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu strony (§ 3a). W zakresie nieuregulowanym w § 1-3a stosuje się przepisy prawa cywilnego (§ 4). 5.2. W ocenie Sądu, kategoryczne brzmienie powołanego art. 137 § 3 zdanie 1 Op nie pozostawia wątpliwości, iż pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego jego umocowanie do działania w cudzym imieniu oraz wyznaczającego jego zakres. Przepisy Ordynacji podatkowej nie definiują pojęcia pełnomocnictwa. Poprzez odesłanie przewidziane w art. 137 § 4 Op, odnieść należy się zatem do zasad prawa cywilnego, na gruncie którego pełnomocnictwo jest określane jako jednostronna czynność prawna o charakterze upoważniającym. Bez względu na zakres udzielonego pełnomocnictwa, to pełnomocnik decyduje o tym, czy będzie zastępował stronę w zakresie, w jakim został umocowany. Tym samym złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt jednej z kilku spraw prowadzonych przez ten sam organ podatkowy, nawet gdy będzie to pełnomocnictwo ogólne, nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku załączenia oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii takiego dokumentu do akt kolejnej sprawy. Posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania, do którego akt nie zostało załączone, a następnie procedowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika", naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2008 r., II FSK 128/08; Lex nr 360005). Szerokie określenie zakresu tego pełnomocnictwa obejmującego możliwe postępowania w zakresie wymiaru podatków, czynności kontroli skarbowej, egzekucji administracyjnej oraz postępowania sądowego nie zmieniało oceny, iż było ono skuteczne wyłącznie dla sprawy, do której akt zostało złożone. W każdym innym postępowaniu, zgodnie z regułami w nim obowiązującymi, strona powinna wskazać pełnomocnika, jeżeli chce działać za jego pośrednictwem. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym nie rozciąga się na wszystkie kolejne postępowania i czynności, w których strona bierze udział (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2008 r., II FSK 1344/07, Lex nr 525846). Organ nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy podatnik udzielił innym osobom, bądź w innym postępowaniu, stosownego pełnomocnictwa. Przez akta, o których mowa w art. 137 § 3 Op, należy rozumieć akta konkretnego postępowania podatkowego (kontroli podatkowej). Tutejszy Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela poglądy wyrażone w powołanych wyżej wyrokach NSA, dostępnych także w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). 6. Za chybione Sąd uznał zarzuty skargi, które w istocie dotyczą kwestii oceny stanowiska organu odwoławczego co do wejścia do obrotu prawnego postanowienia Naczelnika US. Powołane przez autora skargi w sposób nieprecyzyjny orzeczenia sądów administracyjnych (bez daty ich wydania), potwierdzają trafność wniosku, że postanowienie organu I instancji weszło do obrotu prawnego. Zostało bowiem doręczone skarżącej. Sądy wskazywały zaś na obowiązek uwzględnienia w toku danego postępowania posiadanej przez organ wiedzy o udzieleniu przez podatnika pełnomocnictwa. Jednak z orzeczeń tych nie sposób wysnuć prezentowanego przez autora skargi wniosku, że organ podatkowy obowiązany jest poszukiwać w aktach różnych spraw pełnomocnictwa, gdy w aktach danej sprawy brak jest stosownego dokumentu pełnomocnictwa, a podatnik nie powołuje się na umocowanie innej osoby do działania w jego imieniu w danej sprawie. 7. W związku z powyższym, postanowienie organu I instancji weszło do obrotu prawnego, gdyż zostało prawidłowo doręczone skarżącej. Zawiera ono stosowne pouczenie o prawie i terminie do wniesienia zażalenia. Pomimo tego, zażalenie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił przy tym, że wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 162 § 1 Op, umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Fakt, że skarżąca doręczyła pełnomocnikowi (doradcy podatkowemu) postanowienie organu I instancji po upływie terminu do wniesienia zażalenia, nie może zostać uznany za okoliczność, o której mowa w art. 162 § 1 Op. Tym samym, brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Dyrektor IS zasadnie stwierdził w konsekwencji uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Op. Dopuszczalne było przy tym wydanie jednego postanowienia, zawierającego rozstrzygnięcia w dwóch kwestiach, dotyczących odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 162 § 1 Op (pkt 1) oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Op (pkt 2). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku