VIII SA/Wa 677/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skarg Gminy Miasta R. i A. D. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku opróżnienia budynku mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 20 maja 2025 r. nr [...]; 2) zasądza od M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Gminy Miasta R. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) zasądza od M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. D. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "MWINB", " organ odwoławczy") Nr [...] z dn. 21 lipca 2025 r. na podstawie której ww. organ po rozpatrzeniu odwołania A.D. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "PINB", "organ I instancji") w m. R. Nr [...] z dnia 20.05.2025r., nakazującej A. D. oraz Gminie Miasta R. opróżnienie budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. K. [...] w R. w terminie do dnia 31.10.2025r. oraz zarządzającej umieszczenie na w/w budynku tablicy informacyjnej o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz o zakazie jego użytkowania, a także wykonanie zabezpieczenia poprzez wygrodzenie chodnika na długości elewacji frontowej. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na zagrożenie życia i mienia ludzi – orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia i na podstawie art. 68 Prawa budowlanego orzekł o: 1/ nałożeniu na A. D. i Gminę Miasta R. obowiązek opróżnienia budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. K. [...] w R., oraz zarządził: 2/ umieszczenie na w/w budynku tablicy informacyjnej o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz o zakazie jego użytkowania, 3/ wykonanie zabezpieczenia poprzez wygrodzenie chodnika na długości elewacji frontowej. W/w obowiązki należy wykonać w terminie do dnia 31.10.2025r. O wykonaniu powyższych obowiązków należy poinformować PINB w m. R.. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: PINB w R. wszczął i przeprowadził postępowanie w związku z ustaleniem złego stanu technicznego budynku wielorodzinnego położonego przy ul. K. [...] w R.. W toku tego postępowania ww. organ w dniu 19 listopada 2024r. przeprowadził oględziny ww. budynku (protokół w aktach sprawy), w wyniku których ustalono, że budynek jest w złym stanie technicznym grożącym bezpośrednio zawaleniem, zamieszkały, dostępny z ulicy z poziomu chodnika. Elementy konstrukcyjne zdegradowane tj. kominy rozsypane, pozostałości cegieł w stanie grożącym bezpośrednio zawaleniem, gzymsy murowane - odspojone cegły, brak obróbek blacharskich grożące bezpośrednio zawaleniem, nadproża widoczne od zewnątrz budynku spękane, brak spoin między cegłami, płyty balkonowe - na budynku od strony ulicy K. posiada dwa balkony, z lewej strony budynku w stanie dostatecznym, balkon prawy skorodowany, zniszczona konstrukcja, grozi bezpośrednio zawaleniem, schody na klatce schodowej drewniane w złym stanie (widoczne ugięcia przy chodzeniu) zużyte trepy i podstopnice, widoczne luki i odspojenia od ścian klatki schodowej, ściany na klatce schodowej obdrapane, liczne ubytki cegieł, podsufitka na poddaszu nad schodami drewniana, zawilgocona, ugięta, liczne ślady korozji biologicznej, ściana szczytowa od strony podwórka odspojona od reszty konstrukcji budynku - grozi bezpośrednio zawaleniem, liczne odspojenia cegieł, odspojona, spękana, pokrycie dachu spękane, widoczne prześwity, kryty eternitem, konstrukcja dachu zawilgocona, liczne ogniska korozji biologicznej (grzyb, spękania), strop ostatniej kondygnacji - belki uginają się podczas chodzenia, zalane, grozi bezpośrednio zawaleniem. PINB w R. decyzją Nr [...] z dnia 20.05.2025r. nakazał A. D. oraz Gminie Miasta R. opróżnienie ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. K. [...] w R. w terminie do dnia 31.10.2025r. oraz zarządził umieszczenie na w/w budynku tablicy informacyjnej o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz o zakazie jego użytkowania, a także wykonanie zabezpieczenia poprzez wygrodzenie chodnika na długości elewacji frontowej. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na zagrożenie życia i mienia ludzi. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożyła A.D.. Po rozpatrzeniu odwołania MWINB orzekł reformatoryjnie o uchyleniu w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia i na podstawie art. 68 Prawa budowlanego orzekł o: 1/ nałożeniu na A. D. i Gminę Miasta R. obowiązek opróżnienia budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. K. [...] w R., oraz zarządził: 2/ umieszczenie na w/w budynku tablicy informacyjnej o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz o zakazie jego użytkowania, 3/ wykonanie zabezpieczenia poprzez wygrodzenie chodnika na długości elewacji frontowej. W/w obowiązki należy wykonać w terminie do dnia 31.10.2025r. O wykonaniu powyższych obowiązków należy poinformować PINB w m. R.. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał na podstawę prawną decyzji wynikającą z art. 68 ustawy z dn. 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( DZ U z 2025 r. poz. 418, dalej jako: "u.p.b."). Odnosząc powyższy przepis do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego MWINB wskazał, że o ile ustalenie, że stan techniczny budynku powoduje możliwość zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, skutkuje jedynie nałożeniem obowiązku usunięcia nieprawidłowości, to w przypadku, gdy zagrożenie to spowodowane jest bezpośrednim niebezpieczeństwem zawalenia - organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać nakaz opróżnienia budynku. Należy podkreślić, że wydanie decyzji na podstawie art. 68 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy spełni się jego hipoteza, jest obligatoryjne i organ nadzoru budowlanego nie dysponuje w tym zakresie uznaniem administracyjnym. Na podstawie ustaleń wynikających z czynności oględzin budynku PINB w m. R. prawidłowo stwierdził, że należy nakazać P. A. D. i Gminie Miasta R. m.in. opróżnienie w całości budynku mieszkalnego przy ul. K. [...] w R.. Jednocześnie MWINB wskazał, że powodem wydania decyzji uchylającej decyzję organu powiatowego Nr [...] i orzekającej co do istoty sprawy, jest nieprecyzyjne określenie terminu na wykonanie obowiązków wynikających z w/w rozstrzygnięcia. Art. 68 Prawa budowlanego wprost wskazuje, że organ nadzoru budowlanego winien nakazać właścicielowi bądź zarządcy obiektu opróżnienie lub wyłączenie budynku z użytkowania w określonym terminie oraz zarządzić wykonanie doraźnych zabezpieczeń z określeniem terminu ich wykonania. Sposób sformułowania przez organ powiatowy sentencji zaskarżonej decyzji Nr [...] jest nieprecyzyjny i może wywoływać trudności u zobowiązanych w wykonaniu nałożonych na nich obowiązków. Termin wykonania obowiązków winien dotyczyć zarówno nakazów jak i zarządzeń wydawanych w oparciu o art. 68 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu A.D., MWINB wskazuje, że kwestia adresata rozstrzygnięcia, na którego należy kierować w omawianej sprawie obowiązki wynikające z art. 68 Prawa budowlanego została rozstrzygnięta w decyzji tut. organu Nr [...] z dnia 06.05.2025r. Ponownie należy wskazać, że działka o nr ew. [...] położona przy ul. K. w R. stanowiła własność J. D. i jego małżonki A.D. oraz S. Z.. Z informacji uzyskanych od A.D. wynika, że S. Z. zmarła (akt zgonu w aktach sprawy). Nie żyje również J. D., a spadek po nim został odrzucony przez A. D. (jego małżonkę) oraz synów ( J. D. i M. D.). W aktach sprawy znajduje się również kopia decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. z dnia 03.01,1973r., zobowiązującej Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w R. do przyjęcia w zarząd i administrację nieruchomości przy ul. K. [...] w R. od dnia 01.01.1973r. oraz kopia zawiadomienia z dnia 02.11.1998r., w którym wskazano, że od dnia 03.11.1998r. obowiązki należności umownych i podatek przejmują właściciele budynku. Nawet jeśli przyjąć, że [...] Towarzystwo Budownictwa Społecznego .[...]", które realizuje zadania Gminy Miasta R. w zakresie kształtowania i realizacji polityki mieszkaniowej, poinformowało właścicieli budynku przy ul. K. [...] w R. o przekazaniu obowiązków na właścicieli budynku, to w/w zawiadomienie nie posiada podstawy prawnej i nie może wywoływać skutków prawnych w zakresie stosunków własnościowych. Uwagę należy zwrócić również na pismo Miejskiego Zarządu Lokalami z dnia 28.05.2024r., w którym wskazano, że w/w podmiot nie sprawuje zarządu nad przedmiotem postępowania. Podkreślić należy, iż w przypadku śmierci jednego ze współwłaścicieli budynku – J. D. i odrzucenia spadku przez wszystkich jego spadkobierców, Gminie Miasta R. na mocy prawa przypadł spadek po zmarłym J. D. na podstawie art. 935 Kodeksu cywilnego przejmuje Gmina Miasta R. jako spadkobierca ustawowy. Dziedziczenie ustawowe podmiotów publicznych uzasadnione jest względami bezpieczeństwa obrotu, ponieważ niepożądana byłaby sytuacja istnienia spadków bezdziedzicznych, jak również wygasania praw i obowiązków majątkowych z chwilą śmierci spadkodawcy. Z tychże powodów gmina i Skarb Państwa nie mogą odrzucić spadku przypadającego im z ustawy, nie składają one zresztą oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Na gruncie omawianej sprawy tj. w przypadku realnej możliwości zawalenia się budynku mieszkalnego, który jest zamieszały, obowiązek opróżnienia obiektu winien być w ocenie MWINB skierowany do znanych żyjących współwłaścicieli w/w nieruchomości, tj. A.D. oraz Gminy Miasta R. jako spadkobierców po zmarłym J. D.. Podkreślenia wymaga, że nadrzędnym obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest zapobieganie ryzyku utraty życia i zdrowia ludzkiego bądź wyrządzenia szkód przeciwko mieniu. W sytuacji możliwości zawalenia się przedmiotowego budynku, organy nadzoru budowlanego muszą podejmować działania szybko i sprawnie, zaś ustalanie spadkobierców po zmarłej S. Z. skutkowałoby niepożądanym wydłużeniem postępowania. W przypadku obiektów budowalnych stanowiących przedmiot współwłasności zasadą jest, że decyzja wydawana na podstawie art. 68 Prawa budowlanego jest kierowana do wszystkich współwłaścicieli tego obiektu, niezależnie od wielkości udziałów we wspólnym prawie oraz niezależnie od stopnia osobistej odpowiedzialności lub przyczynienia się danego współwłaściciela do powstania stanu odpowiadającego przesłankom materialnoprawnym. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A.D. i Gmina Miasta R. ( dalej jako: "skarżący"). Pismem z dn. 20 sierpnia 2025 r. skargę złożyła Gmina Miasta R. reprez. przez pełnomocnika będącego r.pr. Zaskarżonej decyzji skarżąca Gmina Miasta R. zarzuciła: 1/ naruszenie przepisu artykułu 68 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tj. Dz. U z 2025, poz. 418) poprzez nakazanie Gminie Miasta R. jako rzekomemu współwłaścicielowi nieruchomości położonej w R. przy ul. K. [...] opróżnienia budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na tej nieruchomości, a także umieszczenie na ww. budynku tablicy informacyjnej o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz o zakazie jego użytkowania oraz wykonania zabezpieczenia poprzez wygrodzenie chodnika na długości elewacji frontowej, podczas gdy Gmina Miasta R. nie tylko nie jest właścicielem tej nieruchomości, ale wręcz nie posiada do tej nieruchomości żadnego tytułu prawnego, którego istnienie uprawniałoby Organ do nałożenia na nią takiej decyzji, a ponadto w sytuacji gdy: - Organ nie dysponował żadnym dokumentem, ani jakimkolwiek dowodem potwierdzającym lub chociaż, w sposób racjonalny i wiarygodny, wskazującym na przysługujące Gminie Miasta R. prawo własności do tej nieruchomości, - już na etapie postępowania administracyjnego - w odwołaniu od decyzji Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 13 marca 2025 roku - Gmina Miasta R. zakwestionowała błędne ustalenia Organu co do nabycia przez Gminę Miasta R. spadku po J. H. D. jak i w konsekwencji ustalenia co do przysługującego jej rzekomo prawa własności do tej nieruchomości, - żaden publicznie dostępny rejestr, w szczególności ksiąg wieczystych i ewidencja gruntów i budynków, zawierający informacje o prawach do nieruchomości i podmiotach którym te prawa przysługują nie wskazywał ani nie wskazuje nawet w najmniejszym zakresie na przysługujące Gminie Miasta R. prawo własności do nieruchomości położonej w R. przy ul. K. [...]. 2/ naruszenie przepisów o dziedziczeniu ustawowym, tj. artykułów 931 - 935 K.c. oraz art. 627 K.p.c. poprzez nieuprawnione, samodzielne, a przede wszystkim merytorycznie wadliwe ustalenie przez Organ kręgu spadkobierców po zmarłym J. H. D., a w szczególności, że spadek po J. H. D. nabyła jako spadkobierca konieczny (ustawowy) - Gmina Miasta R., a do tego poprzez poczynienie ustaleń wyłącznie na podstawie oświadczenia Pani A.D. i kilku oświadczeń o odrzuceniu spadku złożonych jedynie przez część krewnych uprawnionych do nabycia spadku, podczas gdy: - to wyłącznie sąd powszechny ewentualnie, w przypadkach przewidzianych w ustawie notariusz, uprawniony jest do prowadzenia postępowania spadkowego i wiążącego, miarodajnego ustalenia kręgu spadkobierców, nie zaś Organ który nie ma do tego żadnych kompetencji i uprawnień, - z akt postępowania administracyjnego i danych z rejestru ewidencji ludności wynika, że oprócz krewnych, którzy odrzucili spadek po zmarłym J. H. D., żyją również krewni (wnuki zmarłego) którzy uprawnieni byli do nabycia spadku przed Gminą Miasta R. (gminą ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy), a Organ w swoich ustaleniach pominął ich prawa do spadku. W konsekwencji powyższych zarzutów skarżąca gmina wniosła o: 1) stwierdzenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. nieważności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej Skarżącej, jak również w takim samym zakresie poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. - jako decyzji skierowanych do osoby niebędącej stroną w sprawie; 2) ewentualnie gdyby Wysoki Sąd uznał, że sprawa następstwa prawnego po zmarłym J. H.D. wymaga uprzedniego przeprowadzenia dodatkowych czynności w postępowaniu administracyjnym - wnoszę o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji w części dotyczącej Skarżącej jak również w takim samym zakresie poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R., 3) zasądzenie na rzecz Gminy Miasta R. zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął argumentację w formie tez zredagowanej w sentencji skargi. Natomiast pismem z dn. 3 września 2025 r. skargę do tut. Sądu wniosła A.D. reprez. Przez pełnomocnika będącego adwokatem. W treści jej skargi podniesiono następujące zarzuty: 1/ Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej: ,,p.b.) w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") adresowanego do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, polegające na braku ustalenia wszystkich potencjalnych spadkobierców (po zmarłej P. S. Z.), w sytuacji, gdy adresatami obowiązków i nakazów wynikających z tego przepisu w przypadku współwłasności obiektu budowlanego (art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (dalej: "k.c.") winni być wszyscy współwłaściciele. 2/ Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie a/ art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. R. nr [...] z dnia 20 maja 2025 r., zawiera wady powodujące jej nieważność, podczas gdy z zaistniałego stanu prawnego oraz faktycznego wynika, iż była ona niewykonalna w chwili jej wydania, a niewykonalność ta miała charakter trwały; będące wynikiem naruszenia art. 7 k.p.a, art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. 136 k.p.a.— prowadzące do pominięcia istotnych okoliczności faktycznych zgłaszanych przez stronę w toku postępowania zarówno przed organem I instancji, jak również organem II instancji, że P. A.D. jest emerytką i wdową, utrzymującą się wyłącznie z emerytury, opiekującą się jej dziewięćdziesięcioletnią matką, a zatem nie ma jakiejkolwiek możliwości sprostania nałożonym na nią obowiązkom, zaś wspomniana niewykonalność obejmuje niewykonalność faktyczną rozumianą szeroko przez orzecznictwo; b/ art. 28 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez brak ustalenia wszystkich stron postępowania będących adresatami decyzji oraz naruszenie zasady czynnego udziału stron poprzez m.in. uniemożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań, w sytuacji, gdy w orzecznictwie podkreśla się, że naruszenie tego przepisu występuje już w przypadku, gdy strona nie brała udziału w jednej z faz postępowania, a w niniejszej sprawie obejmuje całe postępowanie; c/ art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. - poprzez dokonanie w ślad za organem I instancji dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, prowadzącej do pominięcia istotnych okoliczności faktycznych i zaniechanie poszukiwania wszystkich współwłaścicieli budynku, polegające na pominięciu spadkobierców po zmarłej P. S. Z., w sytuacji, gdy rolą organów nadzoru budowlanego jest poszukiwanie stron postępowania oraz ustalenie prawidłowych adresatów decyzji; d/ art. 7 k.p.a w zw. z art. 75 k.p.a. i 77 k.p.a. — poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy wobec braku podjęcia jakichkolwiek czynności mających na celu poszukiwanie spadkobierców po zmarłej P. S. Z., w sytuacji, gdy organ umocowany był do wystąpienia do sądu spadku o przeprowadzenie takiego postępowania w zakresie ustalenia kręgu spadkobierców jako podmiot zainteresowany w rozumieniu art. 510 k.p.c.; e/ art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7-8 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu organów obu instancji do zarzutów stawianych przez skarżącą, w tym w szczególności - skutków prawnych jakie dla niniejszej sprawy miała okoliczność, że na mocy decyzji z dnia 3 stycznia 1973 r. (decyzja w aktach) zarządcą budynku był i jest obecnie Miejski Zarząd Lokalami w R., o braku pobierania przez skarżącą jakichkolwiek korzyści (opłat z tytułu czynszu od lokatorów) - opłaty te pobierane były przez zarządcę i zarządca ten odpowiadał za stan techniczny budynku, - wpływu sytuacji życiowej i finansowej strony na faktyczną niewykonalność obowiązków nałożonych na nią w zaskarżonej decyzji, f/ art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 k.p.a. polegające na uchyleniu (lecz w zasadzie utrzymaniu w mocy — uchylenie decyzji obejmowało bowiem wyłącznie dodanie terminu wykonania określonych obowiązków) decyzji organu I instancji, w sytuacji w której w świetle braku ustalenia przez organ I instancji stanu faktycznego, decyzja ta winna zostać uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1/ na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji w całości z uwagi na wydanie decyzji niewykonalnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a, ewentualnie wnoszę na podstawie: 2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz o uchylenie w całości poprzedzającej jej wydanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, 3/ o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autorka rozwinęła argumentację w formie tez zredagowaną w sentencji skargi. W odpowiedzi na skargę, przedkładając akta sprawy, MWINB wniósł o oddalenie obydwu skarg, podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Nadmienić należy, że uczestnik postępowania Miejski Zarząd Lokalami w R. reprez. Przez pełnomocnika r.pr. w piśmie procesowym z dn. 24 października 2025 r. przyłączył się do stanowiska wyrażonego w skardze Gminy Miasta R.. Ponadto podniósł, że Miejski Zarząd Lokalami w R. nie jest i nigdy nie był zarządcą nieruchomości położonej przy ul. K. [...] w R.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie której ww. organ działając na podstawie art. 68 Prawa budowlanego nałożył obowiązek 1/ na A. D. i Gminę Miasta R. obowiązek opróżnienia budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki o nr ew. [...] położonej przy ul. K. [...] w R., oraz zarządził: 2/ umieszczenie na w/w budynku tablicy informacyjnej o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz o zakazie jego użytkowania, 3/ wykonanie zabezpieczenia poprzez wygrodzenie chodnika na długości elewacji frontowej. W/w obowiązki należy wykonać w terminie do dnia 31.10.2025r. O wykonaniu powyższych obowiązków należy poinformować PINB w m. R.. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.; dalej: "Pr. bud."). Stosownie do art. 68 tej ustawy, w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany: 1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania; 2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów; 3) zarządzić: a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania. Z akt sprawy wynika, że w sprawie ziściła się przesłanka bezpośredniej groźby zawalenia się budynku. Organ w dniu 19 listopada 2024r. przeprowadził oględziny ww. budynku (protokół w aktach sprawy), w wyniku których ustalono, że budynek jest w złym stanie technicznym grożącym bezpośrednio zawaleniem, zamieszkały, dostępny z ulicy z poziomu chodnika. Elementy konstrukcyjne zdegradowane tj. kominy rozsypane, pozostałości cegieł w stanie grożącym bezpośrednio zawaleniem, gzymsy murowane - odspojone cegły, brak obróbek blacharskich grożące bezpośrednio zawaleniem, nadproża widoczne od zewnątrz budynku spękane, brak spoin między cegłami, płyty balkonowe - na budynku od strony ulicy K. posiada dwa balkony, z lewej strony budynku w stanie dostatecznym, balkon prawy skorodowany, zniszczona konstrukcja, grozi bezpośrednio zawaleniem, schody na klatce schodowej drewniane w złym stanie (widoczne ugięcia przy chodzeniu) zużyte trepy i podstopnice, widoczne luki i odspojenia od ścian klatki schodowej, ściany na klatce schodowej obdrapane, liczne ubytki cegieł, podsufitka na poddaszu nad schodami drewniana, zawilgocona, ugięta, liczne ślady korozji biologicznej, ściana szczytowa od strony podwórka odspojona od reszty konstrukcji budynku - grozi bezpośrednio zawaleniem, liczne odspojenia cegieł, odspojona, spękana, pokrycie dachu spękane, widoczne prześwity, kryty eternitem, konstrukcja dachu zawilgocona, liczne ogniska korozji biologicznej (grzyb, spękania), strop ostatniej kondygnacji - belki uginają się podczas chodzenia, zalane, grozi bezpośrednio zawaleniem. O ile w sprawie nie budzi wątpliwości, że stan techniczny budynku wypełnia dyspozycję art. 68 Pr. bud., o tyle kwestia adresata decyzji w okolicznościach niniejszej sprawy pozostała sporna. Zdaniem Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego, że adresatem decyzji powinni być jedynie A.D. i Gmina Miasta R. jako właścicielka i zarządca obiektu budowlanego, nieruchomości położonej w R. przy ul. K. [...], tj. gruntu i budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Podkreślić bowiem należy, że z treści komentowanego przepisu wynika jednoznacznie, że adresatem decyzji nakazującej opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Ponadto, omawiany przepis został przez ustawodawcę umieszczony rozdziale 6 Prawa budowlanego dotyczącym "Utrzymania obiektów budowlanych". Rozpoczynający ten rozdział art. 61 określa obowiązki nałożone przez ustawodawcę w zakresie użytkowania obiektu na właściciela i zarządcę obiektu. W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 68 może być tylko właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Przepis ten nie przesądza jednak ostatecznie, na kogo nałożone powinny być obowiązki, pozostawiając organom nadzoru budowlanego wybór, na który z wymienionych podmiotów należy nałożyć obowiązki w konkretnym stanie faktycznym. Organy winny przy tym kierować się zakresem czynności koniecznych do wykonania oraz możliwością wyegzekwowania nałożonego obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 597/12 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak ustalenia organu w kwestii zasadności uznania określonych osób jako adresatów decyzji wydanej w oparciu o art. 68 Pr. bud. muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Organ powinien wyjaśnić nie tylko zasadność nakazania w tym konkretnym przypadku opróżnienia bądź wyłączenia w określonym terminie całości lub w części budynku z użytkowania, ale też wykazać, że adresatem tych obowiązków uczynił osobę będącą właścicielem lub zarządcą obiektu budowlanego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza że organy nadzoru budowlanego nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego odnośnie osób ewentualnie innych podmiotów którym przysługują tytuły prawne do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Z odpisów ksiąg wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków wynika, że ww. nieruchomość budynkowa stanowi własność osób fizycznych. Jednocześnie ze szczątkowych ustaleń faktycznych wynika, że J. D. i S. Z. ( ww. osoby są uwidocznione w kw i ewidencji gruntów i budynków jako współwłaściciele) nie żyją i nie przeprowadzono postepowania spadkowego. W tej sytuacji zasadne są zarzuty skarg, że organy nadzoru budowlanego nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia osób którym jako właścicielom przysługują tytuły prawne do ww. nieruchomości budynkowej i które powinny być adresatami decyzji wydanej na podstawie art. 68 Prawa budowlanego. Organu nadzoru budowlanego zaniechały jakichkolwiek czynności w tym zakresie pomimo posiadania potencjalnej wiedzy w tym zakresie. Nie do zaakceptowania jest działanie organów nadzoru budowlanego polegające na ograniczeniu ustaleń w prowadzonym postępowaniu do faktów złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku po zmarłym J. D. wyłącznie przez część potencjalnych spadkobierców i zaniechaniu ustalenia osób, którym zgodnie z przepisami przysługują prawa spadkowe w dalszej kolejności. Natomiast postepowanie spadkowe po zmarłej S. Z. w ogóle nie zostało przeprowadzone. Nie można uznać za wystarczające i prawidłowe, tak jak to uczyniły organy nadzoru budowlanego, przyjęcie na podstawie szczątkowych ustaleń w sytuacji A.D. i w sposób całkowicie dowolny w przypadku Gminy Miasta R., że to te podmioty są adresatami decyzji związanej z potrzebą opróżnienia budynku, jako posiadające tytuły prawne do nieruchomości. Rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego w tym zakresie jest całkowicie dowolne, nie oparte na żadnych ustaleniach dowodowych. Wobec tego w sprawie doszło nie tylko do naruszenia art. 68 Pr. bud., które miało wpływ na wynik sprawy, a także do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym za zasadny należało uznać zarzut błędnego określenia kręgu stron postępowania, albowiem skoro obowiązki, o których mowa w art. 68 Pr. bud. mogą być nałożone wyłącznie na właściciela lub zarządcę budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, to stroną takiego postępowania są właściciel lub zarządca obiektu. Stronami postępowania nie są najemcy lokali (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 928/96), ani gmina obowiązana do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów, której przesyła się decyzję informacyjnie na podstawie art. 68 pkt 2 Pr. bud. (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1772/10). Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 lipca 2025 r. Nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. Nr [...] z dn. 20 maja 2025 r., albowiem wydano je z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 Pr. bud., które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.( pkt. 1 wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego będą zobowiązane do ustalenia kręgu stron postępowania, w tym z wykorzystaniem przysługującego im uprawnienia do wszczęcia postępowania spadkowego po zmarłych współwłaścicielach ww. nieruchomości w trybie art. 510 kpc. Jednocześnie Sąd nie stwierdził tego rodzaju rażących wad prawnych kontrolowanych decyzji, które uzasadniałyby stwierdzenie ich nieważności. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących kwoty po 997 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi i tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.( pkt.2 wyroku).