VIII SA/Wa 681/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stosunków wodnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej określane jako SKO w R.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej określana jako "kpa") , po rozpatrzeniu odwołania T. M. od decyzji z dn. [...] czerwca 2011 r. znak [...] wydanej przez Burmistrza Z. odmawiającej nakazania J. Z. właścicielce działki nr [...] przywrócenia poprzedniego stanu na ww. działce poprzez usunięcie nawiezionej ziemi – utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji. Decyzja SKO w R. została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. znak j.w. wydaną z upoważnienia Burmistrza Z. przez Zastępcę Burmistrza Z., odmówiono nakazania J. Z. właścicielce działki nr [...] przywrócenia poprzedniego stanu na ww. działce poprzez usunięcie nawiezionej ziemi. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że nawiezienie niewielkiej ilości ziemi (ok. 5 taczek) na działkę nr [...], jak i sposób jej rozplantowania nie zakłóca stosunków wodnych na działkach nr [...] (własność J. Z.) i nr [...] (własność T. M.). Znajdujący się uskok między obu działkami dodatkowo uniemożliwia powrót wody w kierunku działki T. M.. W związku z tym, że zmiany dokonane na gruncie przez J. Z. nie oddziałują szkodliwie na grunty T. M., organ stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do nakazania przywrócenia poprzedniego stanu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Odwołanie od powyższej decyzji złożył w ustawowym terminie T. M., który zarzucił jej wadliwość i błędne ustalenia faktyczne polegające na uznaniu, iż w wyniku nawożenia ziemi na działkę nr [...] przez J. Z. nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na jego działce. SKO w R., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymując w mocy decyzję Burmistrza Z. podniosło, że kontrolowana decyzja była kolejną decyzją wydaną w przedmiotowej sprawie, bowiem poprzednia decyzja z dn. [...] stycznia 2012 r. została przez SKO uchylona decyzją z dn. [...] lutego 2012 r. Następnie SKO wskazało, że materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz.145 , dalej określany jako "P.w."). Podstawa faktyczna do odmowy wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych wynikła, jak stwierdza SKO, z rezultatów przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, w toku którego dokonano m.in. oględzin przedmiotowych działek z udziałem pracowników Urzędu Miejskiego w Z. oraz Starostwa Powiatowego w Z., w wyniku których ustalono, że na działkę nr [...] J. Z. wywieziono niewielką ilość ziemi, która została rozplantowana z zachowaniem naturalnego spadku terenu. Miejsce wywiezienia ziemi jest oddalone od granicy działki nr [...] o ok. [...] m. Powyższe prace nie spowodowały zmiany odpływu wód z działki [...] , jak i jej podtapiania. W czasie kontroli nie stwierdzono także gromadzenia na działce nr [...] odpadów. W postępowaniu przeprowadzono także rozprawę administracyjną, która potwierdziła stan faktyczny ustalony na podstawie oględzin, ale nie doprowadziła do uzgodnienia stanowisk stron. Świadek T. L. zeznał, że na działkę będąca własnością J. Z. została w końcu września 2011 r. nawieziona ziemia w ilości ok. 1/2 m3, a następnie rozplantowana z zachowaniem naturalnego spadku terenu tej działki. Uzyskano także stanowisko Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. Oddział w R. Inspektorat w Z., z którego wynika, że nie stwierdzono zakłócenia stosunków wodnych na działce nr [...]. Organ I instancji włączył do akt sprawy materiały potwierdzające poczynione w trakcie postępowania ustalenia tj. zdjęcia działki nr [...] oraz mapę obejmującą przedmiotowe działki z naniesionymi obiektami mającymi wpływ na rozstrzygnięcia sprawy. Wskazując na powyższe ustalenia dowodowe, SKO w R. stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdził ustalenia organu, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich. Takie zaś ustalenia uprawniały organ do wydania kontrolowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO stwierdziło, że dołączone do odwołania pisma z lat 2002-2003 dotyczą odrębnej sprawy administracyjnej, zakończone wydaniem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dn. 13 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1121/05. Nic nowego nie wniósł także załączony do odwołania artykuł prasowy. Jako niezasadne SKO w R. oceniło zarzuty dotyczące stronniczości organu i konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W ocenie SKO, w okolicznościach sprawy, nie zachodziła konieczność sporządzenia opinii przez biegłego, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na jednoznaczne wyjaśnienie kwestii mających zasadnicze znaczenie dla sprawy. Skargę na powyższą decyzję SKO w R., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Radomiu wniósł T. M., który zarzucił jej wadliwość i błędność ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, iż w wyniku nawożenia ziemi na działkę nr [...] nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na jego działce. Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji Burmistrza Z., bądź zmianę decyzji Burmistrza Z. i nakazanie J. Z. jako właścicielce działki nr [...] przywrócenia poprzedniego stanu poprzez usunięcie nawiezionej ziemi. W uzasadnieniu skargi T. M. podniósł, że zeznania świadka T. L. są fałszywe, w rzeczywistości na działkę J. Z. została nawieziona ziemia przyczepką zapiętą do samochodu w ilości ok. 15 kursów tj. około [...] m3, a następnie rozplantowa koparką ciągnikowa. Ziemia niewiadomego pochodzenia nawieziona bezprawnie bez jego zgody została nawieziona na długość [...] m w głąb działki na szerokość [...] m i [...] m wysokości. Poprzez nawiezienie ziemi woda nie ma odpływu z jego działki podczas opadów. Ponadto podniósł, że faktyczna ocena zagrożenia stosunków gruntowych i wodnych wymaga specjalistycznej wiedzy i dlatego dwukrotnie wnosił o powołanie biegłego na koszt urzędu miejskiego, czego organ nie uwzględnił. W odpowiedzi na SKO w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi T. M. na ww. decyzję SKO w R., Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Przepis art. 29 ustawy stanowi: "1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom". Przepis ten zawiera zakazy skierowane do właściciela nieruchomości, dotyczące zmian stanu wody na gruncie i odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1), określa jego obowiązki w przypadku spowodowania zmian stanu wody (ust. 2) oraz upoważnia wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom przypadku, gdy spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (ust. 3). Z treści tego przepisu wynika więc w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzja w trybie przepisu art. 29 ust. 3 może być wydana tylko wówczas, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Przesłankami wydania nakazów w tym trybie jest więc ustalenie, że doszło do zmiany stanu wód oraz że powoduje to szkody na gruntach sąsiednich. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czyli zebrać dowody dotyczące wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów, uwzględnić wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu oraz wszystkie okoliczności towarzyszące przeprowadzeniu poszczególnych dowodów i mające znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Organ jest zobowiązany następnie do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Ustaliły bowiem dokładnie stan faktyczny sprawy zgodnie z rzeczywistością i wyjaśniły wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. W celu ustalenia, czy doszło do zmiany stanu wód na nieruchomościach stanowiących własność skarżącego T. M. i J. Z. przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowych nieruchomości, które wykazały, że na nieruchomości J. Z. nie doszło do zmiany stany wód powodujących szkody na nieruchomościach sąsiednich, w tym nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Stwierdzone prace związane z nawiezieniem na działkę J. Z. ziemi oraz sposób jej rozplantowania nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 29 § 3 ustawy P.w. – ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do zmiany stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Podniesiony zarzut odstąpienia od powołania w sprawie biegłego jest niezasadny, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na jednoznaczne wyjaśnienie kwestii mających zasadnicze znaczenie dla sprawy i nie zachodziła potrzeba posiadania wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. dla rozstrzygnięcia sprawy. Zawarty w skardze do Sądu zarzut braku nie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka W. D. jest spóźniony, gdyż tego rodzaju wniosek powinien być zgłoszony organom prowadzącym postępowanie wyjaśniające w sprawie. W tej sytuacji nie zachodziły przesłanki do wydania przez Burmistrza Z. decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy P.w. nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa. Podkreślić należy, że postępowanie prowadzone w trybie przepisu art. 29 dotyczy tylko i wyłącznie zmian stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. Postępowanie to nie dotyczy robót budowlanych, objętych przepisami ustawy – Prawo budowlane, ani zmian naturalnego ukształtowania terenu, objętych przepisami ustawy – Prawo ochrony środowiska. Należy również zauważyć, że skarżący wielokrotnie podkreślał w pismach do Burmistrza konieczność zachowania naturalnego spływu wód, bezpodstawne są więc zarzuty, że sprawa nie została rozpoznana zgodnie z wnioskiem. Sąd ponadto podziela ocenę organów, że dołączone do skargi pisma z lat 2002-2003 są analogiczne, jak te dołączone do odwołania i jednoznacznie z nich wynika, że dotyczą odrębnej sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dn. 13 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1121/05, stąd nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.