VIII SA/Wa 687/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. R. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i dwiema małoletnimi córkami. W części wniosku obejmującej dochody podał, że jest właścicielem firmy generującej straty, natomiast żona jest osobą bezrobotną, finansową pomoc otrzymuje od rodziców. Nie posiada mieszkania, majątku, ani przedmiotów wartościowych. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący nadesłał własne zeznanie podatkowe za 2014 i 2015 r. z wykazanym przychodem w wysokości odpowiednio [...] zł (przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł) i [...] zł (przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł), wyciągi z rachunku bankowego osobistego i związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz oświadczenie, że nie ma możliwości przedłożenia zeznań podatkowych żony i zaświadczenia o posiadaniu przez nią statusu osoby bezrobotnej, gdyż aktualnie małżonkowie są "w trakcie postępowania rozwodowego". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą dużych rozmiarów, co potwierdzają zeznania podatkowe za 2014 i 2015 r. gdzie wykazane zostały przychody na poziomie milionowym lub kilkusettysięcznym. Przy czym podnieć należy, że strata jaką skarżący wykazał w zeznaniu podatkowym za 2015 r. nie ma przesądzającego znaczenia gdyż w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Braku środków zresztą nie potwierdzają złożone wyciągi z rachunku bankowego zarówno osobistego, jak i związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Saldo na tych rachunkach kształtowało się bowiem w okresie ostatnich dziewięciu miesięcy na poziomie kilku bądź kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wątpliwości budzi także postawa skarżącego, co do odmowy ujawnienia stanu majątkowego jego żony, w złożonym bowiem wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, natomiast wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oświadczył, że nie ma takiej możliwości wobec toczącego się postępowania rozwodowego, czego w żaden sposób nie udokumentował. Uznać zatem w tych okolicznościach należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.