VIII SA/Wa 69/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.R. na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie wydania nagannej opinii postanawia: 1. zwolnić [...] od kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Z.R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie wydania nagannej opinii. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów sprawy wynika, że Z.R., zamieszkuje wspólnie z żoną, jednak według oświadczenia prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 672 zł netto (w załączeniu decyzja o przeliczeniu renty) oraz wynagrodzenie za pracę wysokości 1126 zł brutto plus dodatek za pracę w godzinach nocnych (załączona umowa o pracę). Ze środków tych skarżący opłaca czynsz za mieszkanie w wysokości 335 zł, telefon – 140 zł, spłaca kredyt, którego rata wynosi 300 – 400 zł oraz ponosi koszty leczenia około 150 zł miesięcznie. Żona wnioskodawcy nie partycypuje w kosztach opłat za mieszanie, nie ponosi również systematycznie, zgodnie z wcześniejszą umową małżonków, opłat za energię, wodę, abonament RTV. Jako jedyny majątek skarżący wymienił mieszkanie własnościowe o powierzchni 54, 5 m². Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego znajdujące potwierdzenie w dokumentach źródłowych uznać należy, że jego wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie skarżący posiada stały dochód z tytułu renty i wynagrodzenia za pracę jednakże ponosi również wydatki, które pochłaniają znaczną część osiąganego dochodu, w szczególności są to opłaty za mieszkanie oraz koszty utrzymania i zakupu leków. W ocenie referendarza sądowego sytuacja materialna skarżącego w chwili orzekania o przyznaniu prawa pomocy uzasadnia zastosowanie tej instytucji poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania nie ma konieczności ustanawiania dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sadem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżący ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 Kpa zasada udzielania pomocy prawnej stronom (por. postanowienie naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 16.01.2006 r., sygn. akt II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że na tym etapie postępowania skarżący, działając bez pełnomocnika, nie zostanie pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Sąd zbada bowiem zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.10.2005 r., sygn. akt II FZ 670/05). W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.