VIII SA/Wa 690/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-29
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz- Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę, która obawia się zachowania męża nadużywającego alkoholu, może być uznane za dobrowolne i trwałe w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie oceniły należycie przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącą. W szczególności pominęły rzeczywiste przyczyny wyprowadzenia się skarżącej, wynikające z obawy o bezpieczeństwo swoje i syna w związku z agresywnym zachowaniem męża nadużywającego alkoholu. Niewłaściwie oceniono również fakt pozostawienia przez skarżącą rzeczy osobistych w domu oraz podjęte przez nią kroki prawne w celu uregulowania korzystania ze wspólnej nieruchomości. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego. Wniosek o wymeldowanie złożył mąż, wskazując na wyprowadzkę żony do innego mężczyzny. A. S. twierdziła, że opuściła dom z obawy przed agresywnym zachowaniem męża nadużywającego alkoholu. Organy administracji uznały opuszczenie domu za dobrowolne i trwałe, mimo że skarżąca pozostawiła w nim swoje rzeczy i okresowo odwiedzała nieruchomość. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta o wymeldowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody M. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...].
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga A. S. na decyzję Wojewody M. z [...] czerwca 2016 r. o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego w budynku położonym w miejscowości K.-K. [...], gmina G..
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym sprawy:
We wniosku o wymeldowanie żony skierowanym do Wójta Gminy G., M. S. podał, że A. S. jest współwłaścicielką nieruchomości położonej w miejscowości K.-K. [...]. Aktualnie strony są w trakcie sprawy rozwodowej, przy czym żona w grudniu 2014 r. oświadczyła, że wyprowadza się do obcego mężczyzny, z którym pozostaje w związku. Od momentu opuszczenia miejsca pobytu stałego A. S. nie partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości oraz nie interesuje się jej stanem. Wnioskodawca nadmienił, iż brak było jakichkolwiek przesłanek prawnych, jak również osobistych z jego strony do opuszczenia lokalu przez małżonkę.
W ramach wszczętego postępowania Wójt Gminy G. (dalej organ I instancji) przesłuchał strony postępowania, świadków oraz przeprowadził oględziny budynku mieszkalnego.
Z protokołu przesłuchania strony A. S. z [...] lutego 2016 r. wynika, że aktualnie nie zamieszkuje ona w K.-K. [...] - od grudnia 2014 r. Wyprowadziła się po awanturze z mężem M. S. [...] grudnia 2014 r., co było spowodowane obawą o życie swoje i małoletniego syna, przy czym wyprowadziła się do rodziców w miejscowości B.. Mieszkanie w miejscowości K.-K. [...] zostało puste tzn. od tego czasu nikt tam nie zamieszkiwał. W maju 2015 r. w mieszkaniu stron zamieszkała ich pełnoletnia córka [...]. Jak wyjaśniła strona od czasu do czasu tam przyjeżdżała przepalić, aby nie pozamarzały grzejniki oraz sprawdzić stan mieszkania. Podała, iż klucze do mieszkania posiadają oboje z mężem, przy czym mąż mieszka w budynku gospodarczym na tej posesji. W domu w K.-K. [...] pozostawiła wszystkie swoje rzeczy osobiste i ubrania i inne przedmioty zaś zabrała tylko niezbędne drobiazgi i aktualnie żyje na tzw. jednej walizce. Z obawy przed zachowaniem męża, który przychodził do domu po pijanemu i awanturował się opuściła to mieszkanie, aby chronić siebie i syna. Strona jak zeznała przyjeżdża do tego domu raz w tygodniu, ale tylko wtedy, gdy nie ma męża w domu. Dzwoni wtedy do sąsiadki i pyta, czy jest jego samochód na posesji. Stwierdziła także, że przeciwko mężowi były sprawy w sądzie o przymusowe leczenie odwykowe oraz ma założoną niebieską kartę w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G.. W toczącej się sprawie rozwodowej, wniosła o wyłączne korzystanie z mieszkania. Wyraziła zamiar i chęć w przyszłości mieszkać w domu, niemniej aktualnie nie jest to możliwe z powodu obawy ataków ze strony męża, awantur rodzinnych, gróźb różnego typu.
W dniu [...] lutego 2016 r. A. S. przesłała do organu skany dokumentów: pierwszą stroną złożonego dnia [...].12.2014 r. w Prokuraturze Okręgowej w R. - zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa; informację Komisariatu Policji w S. z dnia [...].12.2014r o wszczęciu dochodzenia z art.207 § 1 k.k. wraz
z informacją o cyklach przemocy w rodzinie. Przesłała również skany kopii stron
z notatników służbowych policjantów Komisariatu Policji w S. z przedziałów czasowych październik 2014 - styczeń 2015 r. (jak podał organ skany tych dokumentów są słabej jakości i nie ma możliwości przeczytania zapisanych tam informacji).
W toku postępowania [...] marca 2016 r. M. S. załączył do akt sprawy kopie załączników dotyczących: wpłat i faktur za pobór wody, odpady komunalne, usługi T-MOBILE i światło z 2015 r., a także zakup węgla w okresie 2014 -2016 roku, kopię sprawozdania z [...] grudnia 2014 r. dot. umowy-zlecenia na świadczenie usług detektywistycznych, postanowienia Komisariatu Policji w S. z [...] stycznia 2015 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie znęcania się psychicznego nad A. S. w okresie od daty bliżej nieustalonej 2010 r. do grudnia 2014 r. w miejscowości K.-K., woj. M. z powodu stwierdzenia braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnieni przestępstwa.
Z przesłuchanych świadków W. W., A. S., L. S., potwierdzili, że A. S. nie zamieszkuje w domu w K.-K..
Z protokołu przesłuchania świadka W. W. z [...] marca 2016 r. wynika, że jest sąsiadem od strony wschodniej i z posesji ma ograniczoną widoczność na posesję S.. Świadek nie widuje A. S., częściej widuje pana S.. Wcześniej widywał jak A. S. wyjeżdżała i przyjeżdżała z pracy.
Kolejny świadek D. Z. wyjaśniła do protokołu, że jest sąsiadką przez drogę i po skosie. Świadek nie wie kto mieszka pod adresem K.-K. [...], nie ma nic do powiedzenia w tej sprawie.
Następny świadek A. S. w dniu [...] marca 2016 r. wyjaśnił do protokołu, że jest sąsiadem i mieszka po przeciwnej stronie drogi na wprost posesji państwa S.. Z jego relacji wynika, że A. S. nie zamieszkuje od ponad roku czasu i nie przebywa w swoim domu. Ze swoich obserwacji świadek potwierdził, że przyjeżdża czasami (co miesiąc), stoi przed bramą, zagląda wtedy do skrzynki Pocztowej. Wchodzi też do swojego mieszkania ale przebywa tam krótko, czasami pójdzie do sąsiadki B. S.. Według świadka A. S. nie nocuje w tym domu, nie wyjeżdża z niego do pracy ani nie wraca tam mieszkać.
Z kolei świadek M. R. zeznała do protokołu w dniu [...] marca 2016 r., że jest sąsiadką po przeciwnej stronie drogi, pracuje na trzy zmiany i niewiele wie co się dzieje wokół domu - u sąsiadów.
Z relacji świadka L. S. mieszkającego w bliskim sąsiedztwie, wynika, że A. S. nie zamieszkuje stale w domu w K.-K. [...]. Widuje ją czasami jak tam przyjeżdża, trudno mu powiedzieć od jakiego czasu pani S. tam nie mieszka. Przyjeżdża do domu różnie, jesienią ubiegłego roku widywał ja częściej jak przyjeżdżała, zaś obecnie przyjeżdża czasami dwa razy na tydzień albo raz na dwa tygodnie.
Przeprowadzone przez organ I instancji oględziny wykazały, że w sypialni przedmiotowego budynku znajdują się ubrania należące do A. S..
Jak ustalił organ aktualnie w domu w K.-K. [...] mieszka córka małżonków S.. M. S. mieszka od wakacji (lata) 2014 r. na tej samej posesji obok budynku mieszkalnego - w budynku gospodarczym przystosowanym do zamieszkiwania. Mieszka tam jak twierdzi, aby uniknąć prowokacji ze strony żony. Obie strony postępowania mają klucze do mieszkania. Według organu I instancji A. S. przyjeżdża do tego domu różnie: raz na tydzień czy kilka razy w miesiącu, ale przebywa tam krótko, kilkadziesiąt minut. Według organu nie jest to pobyt stały. A. S. obawia się zamieszkiwać aktualnie w tym domu
z uwagi na agresywne zachowanie męża spowodowane jego nadużywaniem alkoholu. Dalej z ustaleń Wójta wynika, że procedura założenia Niebieskiej Karty w stosunku do M. S. została wszczęta [...] grudnia 2014 roku a zakończona w czerwcu 2015 roku z "powodu zmiany miejsca zamieszkania pani S. i braku występującej przemocy w tym okresie". Niebieska Karta została założona po fakcie wyprowadzenia się A. S. z domu i tym samym nie zostało udowodnione agresywne zachowanie się M. S.. Komisariat Policji w S. umorzył dochodzenie w sprawie znęcania się psychicznego nad A. S.
w okresie od daty bliżej nieustalonej 2010 r. do grudnia 2014 r. w miejscowości K.-K. wobec stwierdzenia, iż brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie przestępstwa. Z zebranego przez policję materiału dowodowego wynika, że od dłuższego czasu w małżeństwie A. i M. S. istnieje konflikt spowodowany głównie nadużywaniem alkoholu przez męża, czego nie można odbierać jako forma znęcania się jego nad żoną
Z dalszych ustaleń organu wynika, że podatki, odpady komunalne, inne media dokonane w okresie grudzień 2014 roku - luty 2016 świadczą o tym, że obydwoje współwłaściciele małżonkowie S. dbają o swoją własność. Nieruchomość wraz z zabudowaniami w K.-K. [...] gm. G. jest wspólną własnością A. i M. S. i na obojgu ciąży obowiązek dbania o nią oraz ponoszenia kosztów i wydatków z tym związanych. Dalej Wójt podał, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Okoliczność opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania i zabranie "prawie wszystkich" swoich rzeczy osobistych, w tym m.in. odzieży, kosmetyków, mebli, sprzętu RTV, wskazuje, iż opuszczenie niewątpliwie miało charakter trwały.
Po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ uznał, że spełniona została przesłanka z artykułu 35 ustawy z dnia 24 prześnią 2010 r.
o ewidencji ludności jaką jest opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Zatem decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Wójt Gminy G. orzekł o wymeldowaniu
z pobytu stałego w miejscowości K.-K. [...] gmina G. – A. S., córki H. i G.. Podstawę prawną wydania decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm., dalej ustawa o ewidencji ludności).
W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy G., A. S. podkreśliła, że jedynym powodem czasowego opuszczenia wspólnej nieruchomości była obawa przed zachowaniem męża nadużywającego alkoholu, ponadto jej centrum życiowym był i jest dom w K.-K. [...]. W ocenie odwołującej organ wadliwie ustalił, że dobrowolnie i trwale opuściła dom i dokonał błędnej interpretacji art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Wojewoda M. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy G..
Po przedstawieniu zaakceptowanego stanu faktycznego, Wojewoda M. (dalej organ odwoławczy) wskazał, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Obowiązek ten polega m.in. na zameldowaniu i wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 24 ust. 2 pkt. 1 i 2 ww. ustawy). Przy czym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby
w miejscu, w którym się zameldowała.
W rozpatrywanej sprawie za bezsporne organ odwoławczy uznał, że A. S. opuściła przedmiotowy budynek w grudniu 2014 r., zabierając ze sobą część rzeczy osobistych. Czasokres od momentu opuszczenia przez A. S. miejsca stałego pobytu wskazuje według organu na trwałość tego stanu rzeczy, tym bardziej że Odwołująca w innym miejscu skoncentrowała swoje sprawy życiowe.
Do rozważenia pozostała w ocenie organu odwoławczego kwestia w jakich okolicznościach doszło do opuszczenia tego lokalu, a w szczególności, czy miało ono znamiona dobrowolności. Wojewoda M. zauważył, że niewątpliwie istnieje konflikt rodzinny (awantury z mężem na tle jego choroby [...]), mający istotny wpływ na działania A. S.. Nie stanowi to jednak okoliczności, która podlegałaby ocenie organu odwoławczego w ramach postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, bowiem postępowanie to ma charakter jedynie ewidencyjno- rejestrowy.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że sam fakt istnienia konfliktu między stronami postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Jednocześnie uznał, że nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony, przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkaniem. W tym zakresie przywołał oświadczenie A. S., z którego wynika jednoznacznie, że właśnie w celu wyeliminowania takich konfliktowych sytuacji zdecydowała się na opuszczenie omawianego budynku. Zauważył także, że fakt przemocy psychicznej czy fizycznej nie został udowodniony wobec umorzenia dochodzenia w tej sprawie oraz zakończenia procedury "Niebieska Karta". Ponadto, w ocenie Wojewody M., istotnym jest fakt posiadania kluczy do mieszkania przez Odwołującą, która ma do omawianego budynku swobodny dostęp.
Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że A. S. będąc zameldowana na stałe w budynku położonym w miejscowości K.-K. [...], gm. G. mieszka w innym miejscu i nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, czym daje wyraz woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa od grudnia 2014 r. W związku z powyższymi ustaleniami organ odwoławczy przyjął, że A. S. dobrowolnie i trwale opuściła miejsce pobytu stałego, które przestało być miejscem koncentracji jej interesów życiowych. Zdaniem organu odwoławczego, w przypadku ponownego zamieszkania w budynku położonym w miejscowości K.-K. [...], gm. G. przez Odwołującą ma ona prawo, a nawet obowiązek zameldowania się tam na pobyt stały lub czasowy. Tym samym obecnie obowiązkiem A. S. jest zameldować się w miejscu, w którym aktualnie przebywa.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że pojęcie pobytu stałego związane jest
z faktycznym przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu, co oznacza, że w tym lokalu dana osoba posiada tzw. centrum życiowe, tj.: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku, zaś przeprowadzone postępowanie bezsprzecznie wykazało, że centrum życiowym A. S. nie jest przedmiotowy budynek, zatem utrzymywanie zameldowania tam stanowiłoby fikcję meldunkową.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. (dalej skarżąca) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody M. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy G..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie norm prawa procesowego:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec zaistniałego stanu prawnego i faktycznego,
- art. 7 i 77 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
II. naruszenie norm prawa materialnego:
- art 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie,
III. niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
W uzasadnieniu decyzji podniosła, że organy nie wykazały, aby dobrowolnie
i trwale opuściła swoje dotychczasowe miejsce zamieszkania w K.-K. [...]. Zanegowała ustalony przez organy stan faktyczny sprawy, w szczególności zarzuciła okoliczność nie ustalenia przez organy, iż jedynym powodem czasowego opuszczenia przez nią przedmiotowej nieruchomości była obawa przed zachowaniem jej męża nadużywającego alkoholu – co potwierdzała dokumentacja znajdująca się
w aktach sprawy rozwodowej jak również wyrok Sądu rejonowego z [...] grudnia 2015 r. orzekający leczenie odwykowe M. S. w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego oraz dozór kuratora. Skarżąca podniosła również, że powołani świadkowie posiadali cząstkową wiedzę o wzajemnych relacjach stron.
W konkluzji skarżąca stwierdziła dokonanie przez organy wadliwej oceny co do dobrowolności i trwałości opuszczenia nieruchomości, a tym samym błędnej interpretacji art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej argumenty zostały podzielone przez Sąd.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz.U. 2016. poz. 1066 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U 2016. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania
w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U.2016. poz. 722), zgodnie z którym organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123; z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00, Lex nr 80643; z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, Lex nr 190969;
z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09, Lex nr 746658; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 223/12, Lex nr 1219098).
Zauważyć należy, że konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w poprzednio obowiązującej ustawie z 10 kwietnia 1974 r. Według art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy zatem przyjąć, że orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił i utrwalił się pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 302/05). Zgodnie z tym poglądem przyjmuje się, że o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony
z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (wyrok WSA
w Krakowie z 7 marca 2013 r., sygn. III SA/Kr 654/12, wyrok WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2012 r., sygn. III SA/GL 370/12, wyrok WSA w Łodzi z 19 stycznia 2012 r., sygn. III SA/Łd 1058/11).
Podkreślenia wymaga okoliczność, że zameldowanie w jakimś lokalu związane jest z przebywaniem w nim, nie zaś z prawem do lokalu. Natomiast o dobrowolności opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona, pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu, w którym jest zameldowana. Okoliczności te muszą przy tym obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp został utracony.
Oceniając decyzję organów Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy art. 77 § 1
i 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie jest przekonująca lub też zawiera pewne sprzeczności.
Naruszenia organów polegały na nieuwzględnieniu:
1. rzeczywistej przyczyny wyprowadzenia się skarżącej,
2. w stanie faktycznym sprawy, że od wakacji 2014 r., M. S. również wyprowadził się z domu mieszkalnego i zamieszkał w budynku gospodarczym – jak stwierdził przed prowokacjami żony, która mu ubliżała, co świadczyć mogło o narastającym konflikcie,
3. rzeczy skarżącej znajdują się w domu,
4. skarżąca nie zerwała kontaktów i więzi z domem, przyjeżdżała pod nieobecność męża, interesowała się domem,
5. pominięto całkowicie okoliczność, że skarżąca złożyła w sprawie rozwodowej wniosek w Sądzie o wyłączne korzystanie z domu w K.-K..
Odnosząc się do powyższych naruszeń organów, zaznaczyć należy, iż organ
I instancji zwrócił uwagę na istnienie konfliktu małżonków S., jak podał
w uzasadnieniu - spowodowanego nadużywaniem alkoholu przez M. S.. Dostrzegł również okoliczność, iż skarżąca podawała, że obawia się zamieszkiwać we wspólnym domu. Ustalając stan faktyczny, a w szczególności okoliczność czy wyprowadzenie się skarżącej miało charakter dobrowolny, organy pominęły fakt, że M. S. od wakacji 2014 r. zamieszkuje w budynku gospodarczym przystosowanym do mieszkania, znajdującym się na tej samej posesji. Pomimo tego w grudniu 2014 r. doszło do awantury miedzy małżonkami we wspólnym domu, po której skarżąca wraz z synem wyprowadziła się.
Zatem w ocenie Sądu organy oceniając przesłankę dobrowolności opuszczenia lokalu, nie uwzględniły wszystkich okoliczności sprawy. Czy fakt nadużywania alkoholu przez M. S. oraz jego wcześniejsze wyprowadzenie – jak stwierdził celem unikania ubliżania i awantur, faktycznie mógł doprowadzić do rzeczywistej obawy skarżącej przed zachowaniem męża.
Drugą istotną okolicznością jest nie uwzględnienie w ocenie stanu sprawy, że skarżąca podjęła kroki prawne celem uregulowania korzystania ze wspólnej nieruchomości. O fakcie braku rezygnacji ze wspólnego domu świadczą także jej wizyty w domu, pozostawienie części rzeczy osobistych. W tym zakresie niezrozumiałe jest stanowisko organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzające, że A. S. mieszka w innym miejscu i nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu (strona 3 decyzji). Jeśli organy miały wątpliwości co do dowodów złożonych przez skarżącą należało wezwać ww. do złożenia czytelnych dowodów.
Należy też zauważyć, że wbrew stanowisku organów, wniosek o ewentualnym braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania nie musi mieć oparcia w postępowaniu karnym o znęcanie się nad rodziną bowiem przesłanka taka nie wynika z dyspozycji przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, będącego podstawą rozstrzygnięcia
w sprawie niniejszej.
Mając na uwadze zarzuty skargi Sąd w składzie orzekającym uznał, że przesłanka dobrowolności opuszania lokalu przez A. S. nie została należycie oceniona przez organy.
Uzasadnienie decyzji nie zawiera wskazania dlaczego określonym, znajdującym się w aktach dowodom organ nie dał wiary - zeznania Skarżącej, co stanowi uchybienie z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,
z przytoczeniem przepisów prawa.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, a mianowicie, iż dom w Kuczkach-Kolonii stanowi centrum życiowe skarżącej, stwierdzić należy, że w tym zakresie ustalenia organów są prawidłowe, a zarzuty skargi niezasadne. Sąd akceptuje ustalenia organów, że skarżąca po wyprowadzeniu się podjęła działania zmierzające do leczenia odwykowego męża, czy Niebieskiej Karty.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy ponownie ocenią zebrany w sprawie materiał dowodowy kierując się dyrektywami o jakich mowa w art. 80, 81 i 86 k.p.a.
z uwzględnieniem treści art. 107 § 3 k.p.a. Rozważą konieczność przeprowadzenia dowodów na okoliczność rzeczywistej przyczyny wyprowadzenia się skarżącej
z małoletnim synem, ustalą czy konflikty rodzinne, awantury, nadużywanie alkoholu przez M. S., mogły spowodować obawę u skarżącej o swoje życie
i życie małoletniego syna, a w rezultacie doprowadzić do konieczności wyprowadzenia się, które nie było dobrowolne, jak sugeruje skarżąca, a nie zostało właściwie ocenione w przekonaniu Sądu. Organy ocenią także, że skarżąca nie zerwała kontaktów
z domem, a w szczególności, że podjęła kroki prawne celem uregulowania korzystania ze wspólnej nieruchomości. O fakcie podjęcia tych kroków świadczy wyrok Sądu Okręgowego w R. w sprawie sygn. akt [...] z dnia [...] września 2016 r., w którym w pkt V – Sąd ustalił korzystanie przez strony ze wspólnej nieruchomości w ten sposób, że powódka (A. S.) będzie korzystała z domu mieszkalnego, zaś pozwany (M. S.) z pomieszczenia gospodarczego usytuowanego na przedmiotowej nieruchomości (wyrok nieprawomocny w pkt V – złożony na rozprawie).
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło