VIII SA/Wa 695/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 17 października 2017 r. M. M. S. (dalej: skarżący) wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. wpisu od skargi na decyzję o odmowie odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej. W uzasadnieniu wniosku oraz piśmie uzupełniającym z dnia 20 listopada 2017 r. wyjaśnił, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pracuje – "z obawy o swoje bezpieczeństwo osobiste", nie korzysta z zasiłków socjalnych, utrzymuje się z alimentów od matki i ojczyma w wysokości [...] zł, z których pokrywa koszty bieżącego utrzymanie. Oświadczył, że nie posiada żadnych dowodów opłat za media ponieważ ponosi je matka. Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Podkreślić również należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że ani oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza, ani też odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku nie pozwalają na obiektywną ocenę jego sytuacji materialnej. Skarżący nie jest formalnie osobą bezrobotną, jak podaje nie poszukuje pracy, utrzymuje się według oświadczenia ze środków pochodzących od matki, których wysokości w żaden sposób nawet nie uprawdopodobnił. Oświadczył natomiast, że środki te przeznacza na własne potrzeby, bowiem wszelkie rachunki pokrywa jego matka i to ona posiada dowody opłat. Wobec treści złożonych wyjaśnień trudno uznać wniosek za uzasadniony. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło nawet w niewielkiej części wykonane przez skarżącego wezwanie z dnia 24 kwietnia 2017 r. Odstępując od należytego wykonania rzeczonego wezwania, skarżący uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku, przy czym aktualna postawa skarżącego powoduje, że bez wpływu na ocenę tego wniosku pozostaje fakt, że dwukrotnie w przedmiotowej sprawie zwalniano skarżącego od opłat sądowych. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.