VIII SA/Wa 699/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę, 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1.1. Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r., po rozpatrzeniu zażalenia J.B. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor Izby Skarbowej", "organ nadzoru" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z [...] lutego 2012 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 1.2. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne organu I instancji. Wynika z nich, że Naczelnik US jako organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, na podstawie wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "KRUS" lub "wierzyciel") tytułów wykonawczych, obejmujących nieuregulowane w terminie składki na ubezpieczenie społeczne rolników powstałe w latach 2001 – 2010 ([...] zł należności głównej). Na tej podstawie organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego ([...] września 2011 r.), które zostało doręczone skarżącemu [...] września 2011 r. Jednocześnie dłużnik zajętej wierzytelności (Bank) poinformował organ egzekucyjny o braku możliwości spłaty należności z uwagi na brak rachunku. Pismem z [...] października 2011 r. skierowanym do Naczelnika US, skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc między innymi, że toczy się postępowanie w sprawie umorzenia przedmiotowych zaległości. Wierzyciel w trybie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), odrzucił zarzuty. Postanowieniem z [...] października 2011 r., utrzymanym następnie w mocy przez Dyrektora IS, na podstawie przepisów art. 33 pkt 1, pkt 7 oraz pkt 8 w związku z art. 34 § 4 u.p.e.a., zgłoszone zarzuty uznał za nieuzasadnione. Skarżący nie wniósł środka zaskarżenia od przedmiotowego rozstrzygnięcia. Pismem z [...] października 2011 r. skarżący złożył do Dyrektora IS skargę na czynność egzekucyjną w związku z otrzymanym zawiadomieniem o zajęciu egzekucyjnym z [...] września 2011 r. Dyrektor IS na podstawie art. 54 u.p.e.a. skargę oddalił. Zażalenie wniesione przez skarżącego dotychczas nie zostało rozpatrzone przez Ministra Finansów. Pismem z [...] grudnia 2011 r. skarżący wystąpił do Dyrektora IS z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zainicjowane wnioskiem skarżącego do Prezesa KRUS z [...] grudnia 2011 r. 1.3. Postanowieniem z [...] lutego 2012 r., po uprzednim zajęciu stanowiska przez wierzyciela, Naczelnik US odmówił, na podstawie przepisów art. 56 § 1 u.p.e.a., zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Stwierdził, że nie wystąpiła żadna z przesłanek, o których mowa w tych przepisach. 1.4. W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że jest ono krzywdzące i nietrafne. Wskazał, że wobec toczącego się w Izbie Skarbowej postępowania z jego skargi na czynność egzekucyjną z [...] września 2011 r., wydane rozstrzygnięcie jest przedwczesne. Dodał jednocześnie, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a także godzi w jego interes majątkowy i egzystencję jego rodziny. Powołał się na trudną sytuację zdrowotną i materialną spowodowaną klęskami żywiołowymi, które dotknęły jego gospodarstwo rolne. 1.5. Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wyjaśnił, że kwestie związane z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego regulują przepisy art. 56 § 1 u.p.e.a. Wymienione w tych przepisach przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowią katalog zamknięty. To zaś oznacza, że postępowanie egzekucyjne może zostać zawieszone tylko w określonych przypadkach, a organ egzekucyjny nie posiada kompetencji do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn. Także tych, które zostały wymienione we wniosku skarżącego, tj. z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie umorzenia egzekwowanych zaległości. Dodał, że postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną jest odrębne od postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 2.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] sierpnia 2012 r. wniósł zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania egzekucyjnego, bądź też o uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 2.2. W uzasadnieniu autor skargi powtórzył dotychczasową argumentację, zaprezentowaną uprzednio w zażaleniu. Dodał, że przed tutejszym Sądem toczy się postępowanie z jego skargi w przedmiocie umorzenia przedmiotowych zaległości wraz z odsetkami, która nie została prawomocnie zakończona. Podniósł, że żyje w ciężkich warunkach i niedostatku, zaś występujący w rodzinie na tle majątkowym konflikt uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego. Nadto posiada ograniczone możliwości płatnicze i zarobkowe. Wyraził obawę, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego spowoduje dla niego i jego rodziny niepowetowane straty i może doprowadzić do likwidacji gospodarstwa rolnego, które stanowi jedyne źródło utrzymania. Stąd wniosek o zawieszenie postępowania uznał za w pełni uzasadniony. 2.3. Odpowiadając na skargę Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zauważył, że skarga nie wnosi do sprawy żadnych nowych okoliczności. Dodał, że postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną zostało zakończone (skargę oddalono), zaś zażalenie nie zostało przez Ministra Finansów dotychczas rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. Organ stosujący prawo powinien w pierwszej kolejności zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę w realiach danej sprawy. Następnie, poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą sądu pierwszej instancji jest kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a. 3.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy istnienia podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie okoliczności wskazanych we wniosku przez skarżącego. Organy uznały, że w świetle przepisów art. 56 § 1 u.p.e.a., prowadzenie postępowania w sprawie umorzenia egzekwowanych należności (zaległości) składkowych nie jest podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Takiej podstawy nie stanowi także trudna sytuacja skarżącego i jego obawy co do przyszłości. Skarżący uważa natomiast, że wskazywane przez niego okoliczności pozwalają na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. 3.4. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. 3.5. Ramy prawne. Zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, na żądanie wierzyciela, w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. 4.1. Zdaniem Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organy w realiach rozpoznawanej sprawy prawidłowo przyjęły, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu tylko wówczas, gdy wystąpią przesłanki enumeratywnie wyliczone w art. 56 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny jest związany treścią tych przepisów. W omawianym zakresie nie orzeka w ramach uznania administracyjnego. Zobowiązany jest zawiesić postępowanie egzekucyjne, jeżeli spełniona została jedna z przesłanek wymienionych w tych przepisach. Z drugiej strony, pozbawiony jest podstaw prawnych do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Pogląd ten uznać należy za utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA z 5 marca 1999 r., III SA 4497/97; wyroki WSA w Warszawie: z 8 listopada 2004 r., III SA 2376/03; z 11 września 2008 r., II SA/Wa 617/08; z 1 lipca 2009 r., VIII SA/Wa 758/08; powołane wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: orzeczenia.nsa.gov.pl lub www.cbois.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Skoro skarżący w trakcie postępowania zainicjowanego jego wnioskiem powoływał się konsekwentnie na tego rodzaju okoliczności, które nie zostały wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. jako podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego, to rozstrzygnięcia organów należy uznać za trafne (zob. wyrok NSA z 3 czerwca 1998 r., I SA/Lu 698/97, Lex nr 35976; wyrok NSA z 9 grudnia 1998 r., III SA 1676/98, Lex nr 44824). 4.2. Wpływu na wynik niniejszej sprawy nie będzie miało rozstrzygnięcie wydane w innej sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem, czyli w przedmiocie umorzenia należności skarżącego z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników (sprawa nie została dotychczas rozpoznana, wyznaczono termin rozprawy), gdyż okoliczność ta nie stanowi żadnej z przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, enumeratywnie wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Także trudna sytuacja majątkowa (płatnicza), rodzinna i zdrowotna skarżącego nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Poza tym skarżący nie wskazał żadnych przepisów prawa, których naruszenia dopuściły się organy orzekające w sprawie. Zatem odnoszenie się przez Sąd do bliżej nieokreślonych przepisów prawa jest bezprzedmiotowe (zbędne). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O przyznaniu ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi wynagrodzenia od Skarbu Państwa za pomoc udzieloną z urzędu, Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 u.p.p.s.a. w związku z § 19 pkt 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), uwzględniając kwotę należnego podatku od towarów i usług (23%), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed Sądem przez adwokata ustanowionego z urzędu.