VIII SA/Wa 700/09

WyrokWSA w Warszawie2010-02-16

Skład orzekający: Sławomir Fularski, Marek Wroczyński, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 100 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, mimo braku formalnego uchylenia, przestał obowiązywać z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, co skutkuje brakiem materialnoprawnej podstawy do powołania na stanowisko asesora komorniczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 100 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, jako przepis przejściowy, przestał obowiązywać z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. W związku z tym, w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, brak było materialnoprawnej podstawy do jego powołania na stanowisko asesora komorniczego, co uzasadniało umorzenie postępowania. Nowe przepisy wprowadziły wyższe wymogi, a skarżący nie spełniał ich w momencie składania wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący Z. L. złożył wniosek o powołanie na stanowisko asesora komorniczego, powołując się na art. 100 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Minister Sprawiedliwości umorzył postępowanie, uznając, że wspomniany przepis już nie obowiązuje od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie prawa materialnego i utrzymując, że art. 100 ustawy nadal obowiązuje.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie powołania na stanowisko asesora komorniczego oddala skargę. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], którą na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", umorzył postępowanie w przedmiocie powołania Z. L. na stanowisko asesora komorniczego w trybie art. 100 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm.), dalej: "u.k.s.e.". Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] kwietnia 2009 r. Z.L. wystąpił z wnioskiem do Ministra Sprawiedliwości o powołanie na stanowisko asesora komorniczego w trybie art. 100 u.k.s.e. Do wniosku dołączył odpis dyplomu ukończenia w dniu [...] września 1979 r. wyższych studiów magisterskich w zakresie administracji na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w K., odpis świadectwa zdania w dniach [...] i [...] września 1996 r. egzaminu komorniczego oraz pozostałe niezbędne dokumenty. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], na mocy art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie o powołanie wnioskodawcy na stanowisko asesora komorniczego w trybie art. 100 u.k.s.e. Organ stanął na stanowisku, że art. 100 u.k.s.e., stanowiący podstawę żądania nie obowiązywał już w dniu złożenia wniosku przez Z.L.. Przepis ten obowiązywał do dnia 28 grudnia 2007 r., to jest do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 169), dalej: "ustawa z 24.05.2007r.". Przepis art. 100 u.k.s.e. został umieszczony w Rozdziale 13 tej ustawy zatytułowanym: "Przepisy przejściowe i końcowe". Dotyczył on stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie u.k.s.e. Umożliwiał bowiem praktykantom komorniczym, którzy przed dniem wejścia w życie u.k.s.e. (tj. 30 listopada 1997 r.) złożyli egzamin komorniczy, a nie spełniali wymogów formalnych z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. (tj. nie mieli ukończonych wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych) powołanie na stanowiska asesora komorniczego. W ten sposób ustawodawca zrealizował zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa. Ustawa z 24.05.2007 r. wprowadziła nowe, wyższe wymogi formalne dla kandydatów na stanowisko asesora komorniczego. Respektując jednakże prawa słusznie nabyte oraz kierując się ochroną interesów w toku, ustawodawca w art. 12 tego aktu uregulował sytuację osób, którym w chwili wejścia w życie tej noweli (tj. w dniu 28 grudnia 2007 r.) przysługiwał status asesora komorniczego i aplikanta komorniczego. Przepis art. 12 ustawy z 24.05.2007 r. na nowo określił kategorię osób, które nie spełniając wymogów ustawowych, mogą ubiegać się m.in. o stanowisko asesora komorniczego. Przepis ten zatem jest przepisem przejściowym. Mając na uwadze nowe rozwiązania w ustawie z 24.05.2007 r. odnośnie asesorów komorniczych, organ stwierdził, że cytowany art. 12 tej noweli zastąpił przepisy przejściowe zmienianej u.k.s.e. mimo że art. 100 u.k.s.e. nie został formalnie uchylony i nadal jest umieszczony w tekście jednolitym u.k.s.e. opublikowanym w Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191. Na poparcie stanowiska co do nieobowiązywania od dnia 28 grudnia 2007 r. art. 100 u.k.s.e. Minister powołał się także na § 30, 31 i 100 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. nr 100, poz. 908), dalej: "z.t.p.". Ponadto organ odwołując się do wykładni gramatycznej art. 100 u.k.s.e. wskazał na czasowy zakres jego obowiązywania. W przepisie tym ustawodawca umożliwiał powołanie na stanowisko asesora komorniczego egzaminowanych praktykantów komorniczych, nie spełniających wymogu z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. czyli nie legitymujących się ukończeniem wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych. Ustawa z 24.05.2007 r. zaś nadała nowe brzmienie art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. Obecnie przepis ten odnosi się do wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii przez kandydata na asesora komorniczego. Kierując się powyższym Minister Sprawiedliwości stanął na stanowisku, że w sytuacji wygaśnięcia art. 100 u.k.s.e. nie istnieje podstawa materialnoprawna rozpoznania merytorycznego wniosku Z.L. o powołanie na asesora komorniczego. Tym samym postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.L. zażądał uchylenia powyższej decyzji i powołania go na stanowisko asesora komorniczego. Zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego. Skarżący stanął na stanowisku, że skoro wskutek wielokrotnych nowelizacji u.k.s.e. art. 100 tej ustawy nie został uchylony, to nadal obowiązuje. Ustawodawca przy okazji wielokrotnych nowelizacji miał możliwość uchylenia tego przepisu. Przyjął bowiem, że nadal istnieje nawet znikoma grupa adresatów normy wynikającej z tego przepisu. Należy więc zagwarantować tym podmiotom ochronę praw nabytych. W świetle powyższego domniemywać należy, że wolą ustawodawcy było zachowanie mocy obowiązującej art. 100 u.k.s.e. Skarżący odwołał się do wyroków Trybunału Konstytucyjnego na poparcie swego stanowiska. Podniósł również, że z.s.p. zostały zawarte w rozporządzeniu. Zatem jako akt niższego rzędu nie mogą regulować treści ustawy ani służyć do interpretacji przepisów ustawowych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy poprzednią decyzję. Dokonał porównania przepisów dotyczących wymogów stawianych osobom ubiegającym się na stanowisko asesora komorniczego, według stanu obowiązującego między 30 listopada 1997 r. a 28 grudnia 2007 r. oraz stanu obowiązującego od 28 grudnia 2007 r., wprowadzonego nowelą z 24.05.2007 r. Według pierwotnego brzmienia u.k.s.e. o stanowisko komornika, asesora komorniczego, aplikanta komorniczego mogła ubiegać się osoba legitymująca się wykształceniem wyższym prawniczym lub administracyjnym. W zakresie wykształcenia u.k.s.e. wprowadziła wyższy wymóg w porównaniu do wcześniej obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 1960 r. o komornikach (Dz. U. z 1961 r. Nr 13, poz. 66 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie o komornikach". Ten ostatni akt bowiem stawiał wymóg wykształcenia przynajmniej w zakresie szkoły średniej. W tej sytuacji w Rozdziale 13 w art. 100, 101, 102 u.k.s.e. zawarto regulacje odnoszące się do: praktykantów komorniczych, którzy zdali egzamin komorniczy bądź rozpoczęli praktykę komorniczą przed wejściem w życie u.k.s.e. oraz komorników, którzy w chwili wejścia w życie tego aktu nie legitymowali się wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym. W przepisach przejściowych nie było potrzeby uregulowania sytuacji osób, mających ukończone wyższe studia prawnicze bądź administracyjne, które do chwili wejścia w życie u.k.s.e. odbyły praktykę komorniczą i zdały egzamin komorniczy. Sytuacja wymagań stawianych osobom ubiegającym się o stanowisko asesora komorniczego uległa zmianie po wejściu w życie ustawy z 24.05.2007 r. czyli z dniem 28 grudnia 2007 r. Uległa zmianie treść art. 10 i 32 u.k.s.e. określających przesłanki dla osób pretendujących do stanowiska komornika, asesora komorniczego i aplikanta komorniczego. Ustawodawca uznał, że kandydaci na wspomniane stanowiska powinni spełniać wyższe niż dotychczas kryteria, w tym mieć ukończone wyższe studia prawnicze i posiadać tytuł magistra prawa. Wynikało to z funkcji pełnionej przez komornika, który jest organem państwa powołanym do wykonywania orzeczeń sądowych w drodze przymusowej egzekucji, a nadto jest funkcjonariuszem publicznym. Ponadto nowela z 24.05.2007 r. wprowadziła nową koncepcję asesury komorniczej, jako etapu niezbędnego do powołania na stanowisko komornika sądowego, na kształt asesury w pozostałych zawodach prawniczych. Asesor komorniczy od tej chwili może być powoływany jedynie w trybie art. 32 u.k.s.e. przez prezesa sądu apelacyjnego. W związku z zaostrzeniem wymagań dla osób ubiegających się o stanowisko komornika, asesora komorniczego i aplikanta, dla osób zajmujących to stanowisko w dniu 28 grudnia 2007 r., nie legitymujących się wyższym wykształceniem prawniczym wprowadzono art. 12 w ustawie z 24.05.2007 r. Zapis ten został podyktowany koniecznością ochrony praw słusznie nabytych i interesów będących w toku. Przepis ten zastąpił dotychczasowe przepisy przejściowe zawarte w Rozdziale 13 u.k.s.e. Regulacja ta nie naruszyła praw innych osób, będących w sytuacji jak skarżący, gdyż ustawa z 24.05.2007 r. miała długie, bo półroczne vacatio legis. Zatem zainteresowani mieli możność zapoznania się z nowymi przepisami i podjąć w tym zakresie decyzje życiowe. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że umieszczenie w tekście jednolitym u.k.s.e. art. 100 przesądza o jego dalszej mocy obowiązującej, Minister ponownie podkreślił, że w tekście jednolitym ustawy ujmuje się wszystkie przepisy, które nie zostały wyraźnie uchylone w ustawie zmieniającej. Ponadto Dziennik Ustaw, w którym ogłoszono tekst jednolity u.k.s.e. został opublikowany w dniu 19 września 2006 r. (Dz. U. Nr 167, poz. 1191) czyli jeszcze przed uchwaleniem ustawy z 24.05.2007 r. Organ ponownie stanął na stanowisku, że art. 100 u.k.s.e. nie obowiązuje od dnia 28 grudnia 2007 r., a tym samym brak jest materialnoprawnej podstawy powołania skarżącego na stanowisko asesora komorniczego. Zatem postępowanie administracyjne prawidłowo zostało umorzone wcześniejszą decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. We wniesionej do Sądu skardze Z.L. domagał się uchylenia obu decyzji Ministra Sprawiedliwości i stwierdzenia jego uprawnienia do powołania na stanowisko asesora komorniczego z uwagi na obowiązywanie art. 100 u.k.s.e. W błędnym stanowisku Ministra co do nieobowiązywania art. 100 u.k.s.e., a tym samym niezastosowania tego przepisu skarżący upatrywał naruszenie prawa oraz jego interesu prawnego. Z.L. powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że po ogłoszeniu w 2006 r. tekstu jednolitego ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, ustawa ta kilkakrotnie była nowelizowana i ustawodawca nie uchylił art. 100. Przepis art. 12 ustawy z 24.05.2007 r. nie jest ani normą kolizyjną, ani przepisem szczególnym wobec art. 100 u.k.s.e. Podobnie art. 32 u.k.s.e. nie zawiera normy kolizyjnej w odniesieniu do art. 100 u.k.s.e. Przepis art. 100 u.k.s.e. jest za to przepisem szczególnym w stosunku do art. 32 u.k.s.e. Zatem uzasadnione jest domniemanie, że przepis ten nadal obowiązuje, zwłaszcza, że brak jest w tym zakresie jednoznacznego stanowiska ustawodawcy. Nadto zdaniem skarżącego jedynie Trybunał Konstytucyjny władny jest badać i orzekać czy prawna treść obwieszczenia zawierającego tekst jednolity, zawiera normę prawną, która nie występuje w ustawach stanowiących podstawę zredagowania tekstu jednolitego (wyrok TK z dnia 21.01.1997 r., sygn. K 18/96, OTK 1997 Nr 1, poz. 2). W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrolując zaskarżoną decyzję w sposób określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), to jest pod względem zgodności z prawem, należy stwierdzić, że skarga Z. L. nie zasługuje na uwzględnienie. Asesorem komorniczym według pierwotnego brzmienia art. 32 ust. 1 u.k.s.e. w zw. zart. 10 ust. 1 u.k.s.e. mogła zostać osoba, która: 1) posiadała obywatelstwo polskie i korzystała z pełni praw cywilnych i obywatelskich, 2) była nieskazitelnego charakteru, 3) ukończyła wyższe studia prawnicze lub administracyjne, 4) odbyła aplikację komorniczą, 5) złożyła egzamin komorniczy, 6) ukończyła 25 lat. Kandydat na asesora musiał więc spełniać warunki jak kandydat na komornika, określone w art. 10 ust. 1 u.k.s.e. Zatem wobec kandydatów na wspomniane stanowiska u.k.s.e. wprowadziła w stosunku do wcześniej obowiązującego rozporządzenia o komornikach wymóg ukończenia wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e.) zamiast wykształcenia "co najmniej w zakresie szkoły średniej" (§ 7 rozporządzenia o komornikach) oraz obowiązek odbycia aplikacji komorniczej zakończonej egzaminem komorniczym (art. 10 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 29 i 30 u.k.s.e.) zamiast praktyki komorniczej (§ 6 powołanego rozporządzenia o komornikach). Należy jednak zauważyć, że żaden z przepisów u.k.s.e. nie przekreślał praw wcześniej nabytych, to jest odbytej zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami praktyki komorniczej, ani kończącego ją państwowego egzaminu komorniczego. W przepisach przejściowych, m. in. w art. 100, 101 u.k.s.e. regulujących sytuację kandydatów na komorników, nie posiadających wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego, wymaganego przez art. 10 ust.1 pkt 3 u.k.s.e. zagwarantowano ochronę osób, które odbyły praktykę komorniczą i złożyły z pozytywnym wynikiem egzamin komorniczy przed dniem wejścia w życie u.k.s.e. oraz osób, które przed wejściem w życie u.k.s.e. rozpoczęły praktykę komorniczą. Przepisy te uregulowały sytuację wspomnianych osób w następujący sposób: a) co do praktykantów komorniczych, którzy złożyli z wynikiem pozytywnym egzamin komorniczy przed dniem wejścia w życie u.k.s.e., mogli zostać powołani przez Ministra Sprawiedliwości na swój wniosek, w myśl art. 100 u.k.s.e. na asesorów komorniczych, nie mając nawet ukończonych wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych, b) co do osób, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem wejścia w życie u.k.s.e., mogły kontynuować szkolenie, a po jego ukończeniu przystąpić do egzaminu komorniczego, a z kolei po uzupełnieniu wykształcenia poprzez ukończenie wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych mogły ubiegać się o powołanie przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko komornika (art. 101 ust. 1 i 2 u.k.s.e.). W orzecznictwie konsekwentnie przyjmowano (wyroki NSA w Warszawie z 7 lipca 1998 r., sygn. II SA 634/98 i II SA 683/98 oraz wyrok SN z 2 grudnia 1998 r., sygn. III RN 176/98, OSNP 1999, z. 19, poz. 601), że w przepisach przejściowych u.k.s.e. pominięto osoby, które miały ukończone wyższe studia prawnicze lub administracyjne, ukończoną praktykę komorniczą i zdany egzamin komorniczy w trybie przepisów rozporządzenia o komornikach. Było to wynikiem uznania przez ustawodawcę, że osoby takie mogły ubiegać się o powołanie na stanowisko komornika w trybie art. 10 u.k.s.e. albo na stanowisko asesora komorniczego w trybie art. 32 u.k.s.e. a nie - art. 100 u.k.s.e. Skład orzekający podziela to stanowisko. Wobec powyższego Z.L., mając - w dniu wejścia w życie u.k.s.e. czyli w dniu 30 listopada 1997 r. - ukończone wyższe studia administracyjne, odbytą praktykę komorniczą, zakończoną zdanym egzaminem komorniczym we wrześniu 1996 r., mógł ubiegać się o stanowisko komornika w trybie art. 10 u.k.s.e albo asesora komorniczego w trybie art. 32 u.k.s.e. Taki stan istniał do dnia 28 grudnia 2007 r., do momentu wejścia w życie ustawy z 24.05.2007 r. Skarżący natomiast wystąpił z wnioskiem o powołanie na stanowisko asesora komorniczego w dniu [...] kwietnia 2009 r. W dacie złożenia wniosku o powołanie na stanowisko asesora komorniczego obowiązywały (od 28 grudnia 2007 r.) nowe regulacje w tym zakresie wprowadzone ustawą z 24.05.2007 r. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 u.k.s.e w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1-9 u.k.s.e. - w brzmieniu nadanym nowelą z 24.05.2007 r. - o powołanie na stanowisko asesora komorniczego może ubiegać się osoba spełniająca warunki: 1) posiada obywatelstwo polskie; 2) ma pełną zdolność do czynności prawnych; 3) posiada nieposzlakowaną opinię; 4) nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe; 5)nie jest podejrzana o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; 6)ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 7) jest zdolna ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków komornika; 8) odbyła aplikację komorniczą; 9) złożyła egzamin komorniczy. W tej sytuacji, w dniu złożenia wniosku o powołanie na stanowisko asesora komorniczego skarżący nie spełniał wymogu wynikającego z art. 10 ust. 1 pkt 6 u.k.s.e., gdyż nie ma ukończonych wyższych studiów prawniczych i tytułu magistra prawa. Do skarżącego nie ma również zastosowania art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z 24.05 2007 r., stanowiący, że z dniem wejścia w życie tej noweli dotychczasowi asesorzy komorniczy stają się asesorami w rozumieniu tej ustawy i w stosunku do nich stosuje się art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Z. L. bowiem w dniu 28 grudnia 2007 r. czyli w dacie wejścia w życie ustawy z 24.05.2007 r. nie pracował jako asesor komorniczy. Skarżący swoje uprawnienie do powołania na stanowisko asesora komorniczego wywodzi z art. 100 u.k.s.e., nie mającego zastosowania do jego sytuacji przed nowelizacją u.k.s.e. przez ustawę z 24.05.2007 r. Co do tego zarzutu skarżącego, należy podzielić stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że art. 100 u.k.s.e. przestał obowiązywać z chwilą wejścia w życie ustawy z 24.05.2007 r. Przepis ten był przepisem przejściowym, należącym do prawa międzyczasowego, które zawiera zespół reguł, określających zakres i czas obowiązywania przepisów uchylonych przez nowy akt prawny. Dotyczył on bowiem stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem przepisów dotychczas obowiązujących czyli rozporządzenia o komornikach. Jednakże w dacie złożenia przez Z.L. wniosku obowiązywało już "nowe" prawo wprowadzone ustawą z 24.05.2007 r. Regulacja ta wprowadziła wyższe wymagania wobec kandydatów na asesora komorniczego. W przepisie przejściowym – art. 12 ust. 2 i 3 uregulowała sytuację osób, które w dniu jej wejścia w życie (28 grudnia 2007 r.) były asesorami komorniczymi i nie posiadały wyższego wykształcenia prawniczego i tytułu magistra prawa. Tym samym wobec pozostałych osób ubiegających się – po jej wejściu w życie - o stanowisko asesora komorniczego obowiązywały nowe unormowania. Osoby takie muszą legitymować się wyższym wykształceniem prawniczym i tytułem magistra prawa. Przepisy przejściowe, w tym art. 100 u.k.s.e., regulujące niezakończone stosunki prawne powstałe w czasie obowiązywania "starego prawa" (rozporządzenia o komornikach) nie będą miały zastosowania w momencie wejścia w życie kolejnej regulacji, określającej na nowo i stawiającej wyższe wymagania kandydatom na asesora komorniczego. W kwestii utraty mocy obowiązującej przez art. 101 u.k.s.e. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. II GSK 249/09 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. VI SA/Wa 1776/08. Zdaniem składu orzekającego stanowisko to znajduje zastosowanie także w niniejszej sprawie. Dotyczy bowiem przepisu przejściowego zawartego w Rozdziale 13 u.k.s.e., odnoszącego się także do kandydatów na komornika, będących praktykantami komorniczymi, nie spełniających warunku wykształcenia określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. w pierwotnym brzmieniu. Okoliczność, że art. 100 u.k.s.e. nie został uchylony formalnie przez ustawę z 24.05.2007 r. oraz następne ustawy nowelizujące ten akt, nie przesądza o jego mocy obowiązującej. Przepisy przejściowe nie podlegają uchyleniu, gdyż regulują niezakończone stosunki prawne, powstałe w czasie obowiązywania "starego prawa" (wyrok NSA w/w). Uchylenie zaś powołanego przepisu mogłoby zrodzić wątpliwości, czy ustawodawca chciał nadal zachować prawa wcześniej nabyte, to jest zrównanie odbytej praktyki komorniczej i złożenie egzaminu komorniczego z obecnie wymaganym odbyciem aplikacji komorniczej oraz złożeniem egzaminu komorniczego przed komisją powołaną przez Ministra Sprawiedliwości (art. 10 ust. 1 pkt 8, 9 oraz art.29a i 31 u.k.s.e w brzmieniu nadanym ustawą z 24.05.20007 r.). Zamieszczenie w tekście jednolitym u.k.s.e. art. 100 musiało być dokonane, gdyż w myśl § 107 z.t.p. do tekstu jednolitego nie wprowadza się zmian, które nie zostały wyraźnie sformułowane w ustawie zmieniającej, chyba że zmiany te mają charakter wyłącznie formalny. Jest to doprecyzowanie reguły wynikającej z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 449 z późn. zm.), stanowiącego, że jeżeli liczba zmian w ustawie jest znaczna lub gdy ustawa była wielokrotnie uprzednio nowelizowana i posługiwanie się tekstem ustawy może być istotnie utrudnione, Marszałek Sejmu ogłasza tekst jednolity ustawy. Wobec powyższego nie można podzielić argumentu skarżącego, że w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości, że przepis wygasł, nie powinien być umieszczany w tekście jednolitym. Sam skarżący podziela stanowisko, że tekst jednolity jest jedynie redakcyjnym uporządkowaniem norm prawnych obowiązujących w chwili jego ogłoszenia. Nadto w chwili ogłaszania tekstu jednolitego u.k.s.e w dniu 19 września 2006 r. art. 100 u.k.s.e. jeszcze obowiązywał. Z kolei orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przywołane przez skarżącego na uzasadnienie jego stanowiska, że przepisy przejściowe nieuchylone nadal obowiązują, szczególnie gdy dotyczą praw i obowiązków powstałych w czasie obowiązywania uchylanych przepisów, potwierdzają także argumentację organu. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony praw nabytych Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji w pierwotnym brzmieniu odnośnie wymogów dla osób ubiegających się o stanowisko komornika albo asesora komorniczego obowiązywała przez okres 10 lat, od dnia 30 listopada 1997 r. do dnia 27 grudnia 2007 r. Ponadto vacatio legis ustawy z 24.052007 r. wynosiło 6 miesięcy, zgodnie z jej art. 17, który stanowił, że ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Zatem wskazane okresy obowiązywania u.k.s.e. w pierwotnym brzmieniu oraz vacatio legis pozwalały zainteresowanym na przystosowanie się do nowej sytuacji bądź na dokończenie przedsięwzięć podjętych na podstawie wcześniejszych regulacji. Z.L. natomiast nie złożył w powyższym okresie wniosku o powołanie na którekolwiek z wymienionych stanowisk. Uczynił to dopiero po zmianie przepisów, gdy już nie spełniał warunku wymaganego wykształcenia. Odnosząc się do rozstrzygnięcia przez organ wniosku Z.L., należy zauważyć, że skarżący konsekwentnie wskazywał art. 100 u.k.s.e. jako podstawę swego żądania. Przepis ten, dopóki obowiązywał, nie dotyczył kategorii osób, takich jak skarżący. Istotna zaś jest okoliczność, że przepis ten w dacie złożenia wniosku przez skarżącego już nie obowiązywał czyli nie istniała materialnoprawna podstawa jego żądania. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło