VIII SA/Wa 703/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. odmówiono M. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 24 kwietnia 2013 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, w którym podała, że nie jest w stanie uiścić kwoty [...] zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Oświadczyła, że na utrzymaniu ma dwoje małoletnich dzieci, gdyż ich ojciec nie partycypuje w tych kosztach, a jedynym jej dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę – [...] zł brutto. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżąca złożyła oświadczenie, w którym wyjaśniła, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w związku z pożarem [...], co spowodowało brak płynności finansowej oraz zmusiło ją do podjęcia z dniem [...] kwietnia 2013 r. pracy z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł. Wyjaśniła, że wystąpiła do ojca swoich dzieci o alimenty, gdyż sama nie jest w stanie pokrywać kosztów ich utrzymania. Do pisma załączyła zeznanie podatkowe za 2012 r. – PIT – 36 (przychód – [...] zł, przy kosztach uzyskania przychodu – [...] zł), informację o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej PIT/B za 2011 r. oraz kserokopię umowy o pracę zawartej w dniu [...] kwietnia 2013 r. z wynagrodzeniem – [...] zł brutto. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim podkreślić należy, że w wyjaśnieniach skarżącej brak jest konsekwencji, a tym samym budzą one wątpliwości. W uzasadnieniu wniosku podała, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę – [...]zł brutto natomiast w oświadczeniu załączonym do pisma z dnia 21 maja 2013 r., że podjęła pracę z dniem [...] stycznia 2013 r. i wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto. Wątpliwe jest również oświadczenie, że z uwagi na trudną sytuację materialną zmuszona była w 2013 r. podjąć pracę, bowiem już w poprzednim wniosku z września 2012 r. deklarowała uzyskiwanie dochodu z tytułu umowy o pracę. Poza tym w ocenie referendarza sądowego sytuacja materialna skarżącej nie uległa pogorszeniu w porównaniu z tą, która była przedmiotem oceny w postanowieniu z dnia 26 października 2012 r. Skarżąca nie wykazała aby przestała być właścicielem [...], [...] położonego na działce o powierzchni [...] m². Nie wykazała również, aby zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej (firma [...]), z której w 2012 r. osiągnęła przychód w wysokości [...] zł. Skarżącą należy zatem traktować jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie. Ponieważ z treści wniosku nie wynikają nowe okoliczności przyjąć należy, że skarżąca dalej zamieszkuje w domu swoich rodziców, którzy ponoszą koszty bieżącego utrzymania (opłaty za energię, gaz, wodę itp.), zaś ewentualne wystąpienie do ojca dzieci o alimenty nie zmienia oceny sytuacji materialnej skarżącej. Mając na uwadze powyższe na art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.