VIII SA/Wa 707/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi A. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wyjaśniając, że z tytułu renty i posiadania gospodarstwa rolnego ([...] ha) uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości [...] zł. Podał, że żona prowadzi działalność gospodarczą, z której w okresie ostatnich trzech miesięcy nie osiągnęła dochodu, ponadto na utrzymaniu rodziców pozostaje córka w wieku szkolnym. Koszty bieżącego utrzymania określił na kwotę [...] zł. Jako posiadany majątek skarżący wymienił dom – [...] m², oświadczył również że w związku z wydatkami na utrzymanie, leki i leczenie jest "zapożyczony u rodziny". Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04 ). Z treści wniosku oraz faktów znanych Sądowi z urzędu (akta sprawy VIII SA/Wa 494/14) wynika, że skarżący posiada stały dochód z tytułu renty oraz dochody z tytułu dopłat do posiadanej nieruchomości rolnej, natomiast żona skarżącego prowadzi własną działalność gospodarczą, przy czym z dokumentów złożonych w dniu 29 lipca 2014 r. do sprawy VIII SA/Wa 494/14 tj. wyciągów z rachunku bankowego (dodatnie saldo końcowe – [...] zł na dzień 24 lipca 2014 r.) i zeznania podatkowego PIT-36 żony za 2013 r. (przychód w wysokości [...] zł) nie wynika, by działalność gospodarcza przynosiła straty. Co do wskazywanych kosztów bieżącego utrzymania to zauważyć należy, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował by dla trzyosobowej rodziny wyniosły one [...] zł. Dodać w tym miejscu należy, że jedyne koszty do jakich jest zobowiązany skarżący to wpis od skargi w wysokości 500 zł, co w ustalonej sytuacji rodzinnej i materialnej nie jest wydatkiem przekraczającym jego możliwości finansowe. Tym samym uznać należy, że skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy także w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Podkreślić bowiem należy, że o zasadności wniosku w tej części nie przesądza stopień skomplikowania sprawy, ani znajomość przepisów przez stronę, a jedynie ustalona sytuacja materialna. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.