VIII SA/Wa 710/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi T. D. na decyzję Starosty [...] z dnia 12 grudnia 2023 r., znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia Statutu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Miasta W. postanawia: odrzucić skargę T. D. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Starosty B. z dnia 12 grudnia 2023 r. w przedmiocie zatwierdzenia Statutu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Miasta W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako – "p.p.s.a", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zgodnie z powołanym przepisem o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja procesowa z art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji sądowoadministracyjnym występuje, gdy dany podmiot jest w stanie wskazać przepis prawa uprawniający go do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi, a przesłanka ta powinna zostać zbadana przez sąd już na wstępnym etapie, przed przejściem do oceny merytorycznej sprawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. OPS 1/04; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. I OSK 1222/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Wniesienie skargi przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 P.p.s.a. przysługuje legitymacja do jej wniesienia, stanowi jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, której brak skutkuje odrzuceniem skargi (por. wyrok NSA z 4 luty 1998 r., sygn. SA/Bk 947/96, LEX nr 31892, postanowienie NSA z 19 maja 1998 r., I SA/Łd 78/98, LEX 36198). W postanowieniu z 13 czerwca 2007 r., sygn. II FSK 1337/06 (LEX nr 384145) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że odrzucenie skargi uznać należy tylko wtedy za dopuszczalne, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny, np. skargę wniosła osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym przypadku tej legitymacji. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję Starosty B. w przedmiocie zatwierdzenia Statutu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty. Skarżący wskazał, iż jest następcą prawnym trzech osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie. Obowiązek utworzenia spółki, która sprawuje zarząd nad wspólnotą i gospodaruje gruntami wchodzącymi w skład wspólnoty (art. 14 ust.1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych) prowadzi do skutków w zakresie prawa procesowego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślało, że stroną procesów dotyczących gruntów wchodzących w skład wspólnoty jest spółka, a nie członkowie wspólnoty. I tak np. zgodnie z tezą postanowienia SN z dnia 18 kwietnia 1997 r., (II CKU 28/97, ProkiPr 1997/10/34): "Legitymowanym czynnie do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia własności w drodze zasiedzenia jest spółka". Zgodnie z tezą postanowienia SN z dnia 16 stycznia 1996 r. (II CRN 200/95, ProkiPr. 1996/5/37): "Spółka będąc osobą jest uprawniona do podejmowania przed sądem czynności procesowych (art. 38 k.c.)" Poszczególny uczestnik wspólnoty może działać w omawianym zakresie jedynie za pośrednictwem organów statutowych. Uprawnienia jego nie sięgają bowiem dalej niż przewiduje to statut oraz przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Przepisy przewidują jedynie prawo uczestnika wspólnoty do zbycia w warunkach ściśle przewidzianych w ustawie swego udziału (art. 26 i 27). Z przepisów ustawy wynika nadto, że wspólnota gruntowa może działać tylko w ramach utworzonej przez uczestników spółki bądź też - gdy jej nie powołano - spółki przymusowej, utworzonej przez organ administracji rolnej (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn.. akt I SA/Wa 1242/16). O specyfice funkcjonowania wspólnot gruntowych i jej ustroju, świadczy utrwalone stanowisko w judykaturze, zgodnie z którym udziałowcom wspólnoty gruntowej nie przysługują uprawnienia wynikające z przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności w takim zakresie, w jakim byłoby to sprzeczne z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz statutu spółki powołanej do zarządu wspólnoty i właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład (tak np. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 grudnia 1969 r., III CZP 89/69, OSNC 1970/10/173, LEX nr 1066). Zatem uczestnikami postępowania o zasiedzenie własności nieruchomości wchodzącej w skład wspólnoty gruntowej jest spółka (uchwała z dnia 25 października 1995 r., sygn. akt III CZP 149/95 OSNC 1996/2/26), spółka jest legitymowana czynnie do wytoczenia powództwa windykacyjnego, co do działki gruntu stanowiącego część gruntu wspólnoty (uchwała z dnia 23 sierpnia 1968 r., sygn. akt III CZP 73/68 OSNC 1969/5/90) oraz, że spółka jest podmiotem legitymowanym czynnie w postępowaniu sądowym w sprawie o zasiedzenie nieruchomości przez wspólnotę (postanowienie z dnia 29 kwietnia 1997 r., sygn. akt II CKU 28/97). Zdaniem Sądu podobnie należy wykładać inne przepisy prawa. Brak legitymacji do wniesienia skargi stanowi przesłankę materialnoprawną, powodującą oddalenie skargi, jednakże w sytuacji, gdy wiadomym jest od razu, że podmiot nie ma uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia i nie zachodzi potrzeba badania jego interesu prawnego, skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. W związku z powyższym, uznać należy, iż skarżący nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. we wniesieniu skargi Oczywisty brak legitymacji skargowej po stronie skarżącego skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej z przyczyn podmiotowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.