VIII SA/Wa 714/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia: odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2017 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 listopada 2017 r., sygn. VIII SA/Wa 714/17, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odmówił A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcia te zapadły w oparciu o stwierdzenie, że skarżący nie określił w sposób pełny swojej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczynił weryfikację swoich deklaracji o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mógłby pokryć koszty postępowania. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. VIII SA/Wa 714/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu Wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej od ww. wyroku, skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku A. G. wskazał, że posiada jedno źródło dochodów – emeryturę w wysokości [...] zł oraz ponosi następujące wydatki: [...] zł za śmieci (kwartalnie), [...] zł za światło (za 2 miesiące), [...] zł z tytułu podatku rolnego (kwartalnie), [...] zł za telefon (miesięcznie). Wskazał ponadto, że ponosi znaczne wydatki na leki. W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawca podał zaś, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartość [...] zł), nieruchomość rolną o powierzchni 0,7945 ha oraz udział w nieruchomości o powierzchni 0,0410 ha (w 20517/99483 części, wartość [...] zł). Oświadczył, że nie posiada inwentarza. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w świetle którego przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy mieć jednak na względzie, że przedmiotem niniejszego postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek skarżącego o prawo pomocy złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania. Powyższe sprawia, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Ustanowiony w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na przyjęcie przez ustawodawcę odmiennych, w stosunku do pierwotnie złożonego wniosku o prawo pomocy, złożeń odnoszących się do trybu procedowania uruchomionego przez stronę na skutek kolejnego wniosku o prawo pomocy. Przyjmowany jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych kierunek wykładni art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 p.p.s.a. wskazuje na zniesienie obowiązku sądu lub organu sądowego rozpoznającego wniosek o prawo pomocy dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. w sytuacji, gdy ustalone zostanie, że strona nie powołała nowych (zmienionych) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 285/16). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. Za zmianę okoliczności sprawy uważa się zaś m.in. zmianę w sytuacji majątkowej wnioskodawcy wskazującą na to, że przyjęta wcześniej w odniesieniu do tej sytuacji ocena organu sądowego lub sądu powinna być uznana za nieaktualną. W przypadku wcześniejszej prawomocnej odmowy przyznania prawa pomocy, zmiana w sytuacji majątkowej wnioskodawcy powinna być tego rodzaju, żeby w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy żądanie stało się uzasadnione, co dowodzi, że zasadniczo należy mieć na względzie zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że rozpoznawany wniosek nie obejmuje oświadczeń wnioskodawcy, w oparciu o które uzasadnione było stwierdzenie, że sytuacja majątkowa skarżącego zmieniła się od daty rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób wskazujący na konieczność postrzegania go aktualnie jako osoby niemogącej samodzielnie wywiązać się z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). W odniesieniu do żądania strony dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych zauważyć bowiem trzeba, że na obecnym etapie postępowania koszty te ograniczają się wyłącznie do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. W świetle oświadczeń złożonych przez stronę w rozpoznawanym wniosku, z których wynika, że skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł i miesięcznie na utrzymanie konieczne wydaje ok. [...] zł, niewłączając w to kosztu zakupu leków oraz wyżywienia, brak jest podstaw, by uznać, że wnioskodawca wykazał brak możliwości zabezpieczenia środków na wpis od skargi kasacyjnej. Podkreślić jednocześnie należy, że w dotychczasowym postępowaniu, na tym jego etapie, podczas którego skarżący podnosił, iż nie posiada żadnych źródeł dochodu, A. G. uiścił samodzielnie wpis od skargi w wysokości [...] zł oraz opłatę kancelaryjną (100 zł). Na uwzględnienie nie zasługuje również wniosek o ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tym zakresie uwzględnić bowiem należało, że skarżący jest obecnie reprezentowany przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego M. R. - [...] (pełnomocnictwo załączone dla skargi kasacyjnej, k-110). Jak wynika z treści pełnomocnictwa, pełnomocnik został umocowany do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania strony przed wszystkimi instancjami. Oznacza to, że wniosek skarżącego w tym przedmiocie odnoszący się do sytuacji prawnej strony w zakresie sposobu reprezentowania strony w procesie nie spełnia wymogu z art. 246 § 3 p.p.s.a., do którego odnosi się punkt 12. podpisanego przez skarżącego formularza wniosku o prawo pomocy (PPF), by podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zatrudniał lub nie pozostawał w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, W związku z powyższym, wobec niestwierdzenia podstaw do zmiany postanowienia z dnia 3 listopada 2017 r., na podstawie art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 246 § 3 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.